Cựu chiến binh Phạm Trung Mạo
Trong những câu chuyện kể về trung đoàn có chuyện về các trận chiến đấu không cân sức, một mất một còn thời chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.
Và rồi như một cơ duyên, gần đây tôi may mắn gặp được nhân chứng-một trong những tấm gương sáng của Trung đoàn 10 ngày ấy. Đó là cựu chiến binh Phạm Trung Mạo – nguyên Tiểu đoàn trưởng, nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 10. Tiểu đoàn 7 cũng chính là đơn vị đã hai lần được Nhà nước tuyên dương Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông Phạm Trung Mạo sinh năm 1947, quê xã Đồng Lạc, huyện Nam Sách, Hải Dương, nhập ngũ tháng 6/1965, vào Nam chiến đấu tháng 2/1966. Ông đã gắn bó với Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 10 trong suốt thời kỳ đơn vị hoạt động ở Phú Yên và ở Nam Bộ. Hiện ông đang nghỉ hưu tại phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Từng là một người lính, tôi thật sự bị cuốn hút bởi câu chuyện của ông dù trước đó đã nghe cấp chỉ huy của ông giới thiệu: “Phạm Trung Mạo là một cán bộ chỉ huy xuất sắc của Trung đoàn 10. Ông Mạo đã trực tiếp tham gia chiến đấu và chỉ huy hơn 100 trận, được tặng thưởng 6 Huân chương Chiến công, 5 danh hiệu Dũng sỹ diệt Mỹ, 8 năm liền là chiến sỹ thi đua…”.
Có nhiều thành tích như vậy nhưng khi tiếp chuyện tôi, ông lại rất khiêm tốn, chỉ kể về các cán bộ, chiến sỹ của trung đoàn. Ông nhớ tường tận về chiến công của các tiểu đoàn 4, 5, 6, 7… thời kỳ trong đội hình ở Nam Trung Bộ cũng như các tiểu đoàn 7, 8, 9, 10… lúc đơn vị mang tên Đoàn Sông Hương trong đội hình Sư đoàn 4 Quân khu 9, nơi ông tiếp tục chiến đấu và trưởng thành.
Tôi hỏi “Thời kỳ nào và trận chiến đấu nào đã để lại trong ông ấn tượng sâu đậm nhất?”. Ông nói: “Đó là thời gian Trung đoàn 10 đóng tại Phú Yên năm 1965 – 1968 và chiến dịch Tết Mậu Thân 1968”.
Chiến trường Phú Yên vào những năm 1965-1968 cực kỳ khốc liệt. Đây là địa bàn tác chiến của Lữ đoàn dù 173 Mỹ, Trung đoàn 47 ngụy và các trung đoàn 26, 27 Sư đoàn “Mãnh hổ” Nam Triều Tiên… Địch có các loại vũ khí (như đại bác, xe tăng…) cực mạnh. Về phía ta, quân chủ lực tham chiến chỉ có Trung đoàn 10, Tiểu đoàn 430 đặc công và lực lượng quân địa phương rất mỏng. Để đối phó với lực lượng hùng hậu của địch, đơn vị của ông trong mấy năm liền phải căng ra để vừa tiêu diệt quân Mỹ, chư hầu vừa làm tan rã quân ngụy, góp phần làm chuyển biến cục diện chiến trường.
Phạm Trung Mạo xúc động kể về trận chiến đấu hết sức cam go trong chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân ở Phú Yên: “Để giữ bí mật, bất ngờ của trận đánh, mãi trưa ngày 27/01/1968 trung đoàn mới nhận được kế hoạch chiến đấu. Thời gian để chuẩn bị cho giờ nổ súng chỉ vỏn vẹn chưa tới 3 ngày. Đạn B40 mỗi khẩu chỉ được trang bị tối đa 4 quả, không có cơ số đạn dự bị. Về hậu cần, mỗi cán bộ chiến sỹ đi phục kích chặn đánh địch ở đèo Cù Mông được cấp 6 lon gạo…”. Chuẩn bị gấp gáp là thế nhưng khi được phổ biến, quán triệt thì tất cả cán bộ, chiến sỹ trung đoàn đều phấn chấn, hạ quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.
Đúng 0 giờ 30 phút ngày 31/1/1968, Trung đoàn 10 đồng loạt nổ súng tấn công vào các cơ quan đầu não địch ở Tuy Hòa và các huyện lỵ tỉnh Phú Yên. Trung đoàn đã tiêu diệt được nhiều đồn, bốt, chi khu làm suy yếu sinh lực địch. Nhưng vì lực lượng không tương xứng, địch quá đông, trang bị mạnh, lại phản công quyết liệt nên các cán bộ chiến sỹ của trung đoàn đã phải “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, chiến đấu đến viên đạn cuối cùng.
Sau này tổng kết chiến dịch cho thấy tại Phú Yên, trong Tết Mậu Thân, Trung đoàn 10 đã tiêu diệt được 360 tên địch (trong đó có 146 lính Nam Triều Tiên); bắn rơi 3 máy bay trực thăng, 1 máy bay phản lực F105; bắn cháy và bắn hỏng 6 xe tăng… Về phía ta, bị tổn thất lớn. Riêng cán bộ chiến sỹ Trung đoàn 10 đã hy sinh 800 người; 1 tiểu đoàn và 3 đại đội tăng cường gần như bị xóa sổ. Chỉ riêng trong đợt 3 của chiến dịch Mậu Thân thì Tiểu đoàn 11 quân số còn lại không tới 30 người. Khi nhắc tới: Châu Kim Huệ, Nguyễn Cang, Lê Trung Kiên; Thoại, Hộ (Tiểu đoàn trưởng), Ly (Chính trị viên)… là những đồng chí, đồng đội của ông đã ngã xuống trong trận chiến này, Phạm Trung Mạo lại nghẹn ngào, không cất thành lời.
Ông hết lời ca ngợi tấm gương của các cán bộ chiến sỹ trung đoàn nhưng chẳng hề kể cho chúng tôi nghe chuyện của ngày thứ tám chiến dịch Tết Mậu Thân ông đã dũng cảm mở đường máu phá vòng vây địch. Vào lúc 2 giờ sáng, Phạm Trung Mạo đã dùng lựu đạn và tiểu liên mật tập nổ súng thẳng vào đội hình quân địch, diệt 1 xe M113, tiêu diệt nhiều tên lính Nam Triều Tiên, đưa được 4 anh em trong đơn vị thoát vòng vây, trở về hậu khứ an toàn. Các cán bộ chiến sỹ Trung đoàn 10 đã hết sức thán phục, ngợi khen sự dũng cảm, mưu trí của ông.
Trong chiến đấu, Phạm Trung Mạo đã bị thương tới 5 lần. Hiện ông là thương binh hạng 2/4. Từ một chiến sỹ ông đã trưởng thành, đảm nhiệm các chức vụ: Tiểu đoàn trưởng khi mới tròn 23 tuổi, rồi làm Chính trị viên Tiểu đoàn 7 anh hùng. Đến năm 1979, khi xảy ra chiến tranh biên giới Tây Nam, ông được đề bạt giữ chức vụ cán bộ chỉ huy cấp trung đoàn. Ở cương vị nào ông cũng đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Cùng với các Anh hùng LLVT của trung đoàn như Hoàng Đình Kiền, Nguyễn Đức Quân, cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn 10 vẫn coi Phạm Trung Mạo, Đặng Phi Thưởng, Hoàng Xuân Hiệu… là niềm tự hào của đơn vị. Phạm Trung Mạo cũng nhiều lần được lãnh đạo trung đoàn gợi ý làm hồ sơ để đề nghị Nhà nước xét tặng danh hiệu anh hùng nhưng ông đã khiêm nhường từ chối. Rời quân ngũ trở về đời thường, Phạm Trung Mạo vẫn luôn giữ gìn phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, sống giản dị, hòa đồng và có trách nhiệm. Ông đã có nhiều đóng góp cả về tinh thần, vật chất đối với các hoạt động của Ban liên lạc truyền thống đơn vị và với các đồng đội còn đang khó khăn.
