Cựu thanh niên xung phong (19)

Có những tháng năm đã lùi xa nhưng chưa bao giờ tắt trong ký ức dân tộc. Người ta gọi đó là “thời hoa lửa” – thời của bom đạn, mất mát và hy sinh, nhưng cũng là thời của lý tưởng rực cháy và niềm tin không gì dập tắt được. Với tôi – một sinh viên sinh ra khi đất nước đã yên bình – chiến tranh từng chỉ là những trang sách. Cho đến ngày tôi gặp ông Ba, một cựu thanh niên xung phong từng tham gia kháng chiến trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam.

Ông Ba năm nay đã ngoài bảy mươi. Mái tóc bạc trắng, lưng hơi còng, nhưng đôi mắt vẫn sáng và giọng nói vẫn sang sảng. Ông kể rằng mình rời quê năm mười tám tuổi, khi tiếng gọi của Tổ quốc vang lên khắp các làng quê. Không ai bắt buộc, không ai ép buộc. “Hồi đó tụi tôi chỉ nghĩ đơn giản lắm, đất nước còn giặc thì mình phải đi”, ông cười hiền.

Công việc của ông và đồng đội là mở đường, tải đạn, san lấp hố bom. Có những đêm mưa rừng xối xả, đất đỏ quện vào chân, pháo sáng xé ngang bầu trời. Ông bảo, cái đáng sợ nhất không phải là bom rơi, mà là nhìn đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh mình. Có lần, một người bạn thân của ông hy sinh khi đang lấp hố bom để kịp cho đoàn xe qua. Ông lặng đi khi kể đến đó. Tôi cũng lặng đi. Chiến tranh – lần đầu tiên – không còn là con số, mà là một khuôn mặt, một cái tên, một giấc mơ tuổi hai mươi mãi mãi dở dang.

Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất không phải là nỗi đau, mà là tinh thần lạc quan của họ. Ông Ba kể, giữa rừng sâu, những người trẻ vẫn hát. Họ chuyền tay nhau những bức thư nhàu nát, đọc đi đọc lại đến thuộc lòng. Họ hẹn nhau sau chiến tranh sẽ về lại quê hương, sẽ cưới vợ, sẽ trồng lại vườn cam bị bom cày nát. Giữa lửa đạn, họ vẫn tin vào ngày mai.

Tôi nhìn ông – người đã đi qua những năm tháng khốc liệt ấy – và tự hỏi: nếu ở vào hoàn cảnh đó, liệu thế hệ chúng tôi có đủ can đảm như họ? Chúng tôi hôm nay lo lắng vì áp lực thi cử, vì tương lai nghề nghiệp, vì những điều nhỏ bé của đời thường. Còn họ, ở tuổi mười tám đôi mươi, đã dám đặt cả thanh xuân của mình vào vận mệnh đất nước.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những con đường ông từng mở nay vẫn còn đó. Những cây cầu, những thành phố sầm uất hôm nay được dựng lên từ nền móng của biết bao mồ hôi và máu. Thế hệ trẻ chúng tôi có thể không cầm súng, nhưng chúng tôi cầm trên tay tri thức, cơ hội và trách nhiệm. Trách nhiệm sống sao cho xứng đáng với những hy sinh thầm lặng ấy.

“Thời hoa lửa” không chỉ là quá khứ. Nó là ngọn lửa truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác – ngọn lửa của lòng yêu nước, của ý chí không khuất phục và của niềm tin vào tương lai. Gặp ông Ba, tôi hiểu rằng biết ơn không chỉ là một cảm xúc, mà phải là hành động: học tập nghiêm túc hơn, sống tử tế hơn, và góp phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển của đất nước.

Có những câu chuyện không bao giờ cũ. Bởi mỗi khi được kể lại bằng trái tim của người trẻ, chúng lại bừng sáng như chính cái tên của nó – một thời hoa lửa rực rỡ và bất diệt.