Cựu thanh niên xung phong mở đường qua đèo Lò Xo
Ông Y Ngông là người dân tộc Giẻ Triêng, tham gia lực lượng Thanh niên xung phong mở đường Trường Sơn qua đèo Lò Xo trong những năm 1968-1971. Với sự thông thạo địa hình núi rừng Tây Nguyên, ông đã dẫn đường cho các đơn vị công binh và vận tải vượt qua những cung đường hiểm trở, đảm bảo mạch máu giao thông từ Bắc vào Nam không bị gián đoạn.
Đèo Lò Xo (thuộc địa phận Kon Tum) là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ trên tuyến đường Trường Sơn. Ông Y Ngông, khi đó mới 18 tuổi, đã tình nguyện tham gia đội thanh niên xung phong của địa phương. Với lợi thế là người con của núi rừng, ông thuộc từng con suối, vách đá, lối mòn. Nhiệm vụ chính của ông là dẫn đường cho các đơn vị công binh mở đường tránh, phá bom mìn. Ông kể, có những ngày mưa rừng xối xả, đất đá sạt lở liên tục, ông và đồng đội phải bám vào dây rừng để vượt qua. Bom Mỹ đánh phá ngày đêm, nhưng không thể ngăn được bước chân của những người mở đường. Ông nhớ nhất lần dẫn một đoàn xe vận tải vượt đèo vào ban đêm. Đoàn xe phải tắt đèn, chạy trong bóng tối dày đặc. Ông đi trước, dùng đèn pin bịt vải mùng chiếu xuống mặt đường để làm hiệu. Nhờ sự dẫn đường chính xác của ông, cả đoàn xe đã vượt đèo an toàn trước khi trời sáng. Ông Y Ngông tự hào: "Người Giẻ Triêng chúng tôi yêu rừng, yêu núi, nhưng yêu đất nước hơn. Được góp sức mình vào con đường huyền thoại ấy là vinh dự của cả đời tôi".
