Cựu TNXP Nguyễn Thị Toán – Đóa hoa kiên cường bước ra từ cửa tử Hang Hỏa Tiễn
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ khốc liệt, mảnh đất Quỳnh Thiện (thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An) đã trở thành một "tọa độ lửa" hứng chịu biết bao đau thương nhưng cũng đầy rẫy những câu chuyện anh hùng. Giữa lằn ranh mỏng manh của sự sống và cái chết, câu chuyện cuộc đời của nữ thương binh, cựu Thanh niên xung phong (TNXP) Nguyễn Thị Toán đã trở thành một biểu tượng lay động tâm can, một minh chứng sống động về ý chí bám ga bám đá, kiên cường vượt qua nghịch cảnh của người chiến sĩ năm xưa.
Mùa hè năm 1966, khi cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ bằng không quân vào miền Bắc bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, chị Nguyễn Thị Toán cùng các đồng đội thuộc Tổ 4, Đại đội C271 Thanh niên xung phong nhận nhiệm vụ bám trụ tại địa bàn xã Quỳnh Thiện. Công việc của chị và tổ đội là mở đường, bảo vệ an toàn cho ga Hoàng Mai và các chuyến tàu hàng chi viện cho miền Nam. Ngày 28 tháng 4 năm 1966, máy bay Mỹ điên cuồng ném bom và bắn tên lửa dập sập cửa hang Khì (sau này gọi là Hang Hỏa Tiễn) – nơi tổ đội của chị đang trú ẩn và làm nhiệm vụ. Khối đất đá khổng lồ đổ ập xuống trong tích tắc, vùi lấp toàn bộ công sự và cướp đi sinh mạng của 33 đồng đội thân thương ngay trước mắt chị.
Giữa đống đổ nát hoang tàn, chị Nguyễn Thị Toán được lực lượng cứu hộ đào bới và đưa ra khỏi lòng đất sâu. Thế nhưng, lúc bấy giờ, cơ thể chị đã hoàn toàn lạnh ngắt, mạch ngừng đập và lịm tắt mọi dấu hiệu của sự sống. Nghẹn ngào trước sự ra đi của người đồng đội trẻ, lực lượng cứu hộ đã đưa chị vào hàng ngũ những chiếc quan tài dã chiến, chuẩn bị đóng nắp để tiễn đưa chị về nghĩa trang cùng các liệt sĩ khác. Nhưng chính tại thời khắc nghiệt ngã ấy, một phép màu hy hữu đã xuất hiện: một người đồng đội đi ngang qua bỗng chợt phát hiện chiếc quan tài dã chiến của chị khẽ động đậy. Khi nắp gỗ vội vã mở ra, mọi người vỡ òa kinh ngạc khi thấy chị vẫn còn hơi thở thoi thóp. Trái tim kiên cường của người con gái đất lửa đã tự giành giật lại sự sống từ tay tử thần. Ngay lập tức, chị Toán được chuyển đi cấp cứu khẩn cấp, trải qua hàng loạt ca phẫu thuật phức tạp tại các bệnh viện tuyến trên để nối lại mạch sống.
May mắn sống sót sau trận bom kinh hoàng, nhưng chiến tranh đã để lại trên cơ thể chị Nguyễn Thị Toán những vết sẹo sâu sắc. Chị trở về với đời thường với danh hiệu một thương binh nặng, sức khỏe suy giảm nghiêm trọng và trí nhớ lúc nhớ lúc quên do di chứng chấn thương sọ não từ vụ sập hang. Để tạo điều kiện cho chị ổn định cuộc sống, tổ chức đã bố trí cho chị làm hộ lý giữ trẻ tại mỏ đá Phủ Lý một thời gian.
Sau những tháng ngày cống hiến tuổi xuân nơi tuyến đầu, chị Toán phục viên về lại quê nhà, lập gia đình cùng anh Nguyễn Khắc Khoa. Tại quê hương, chị cùng chồng gắn bó với mảnh ruộng, bờ ao, chọn cuộc đời bình dị, chất phác của một người nông dân thực thụ. Những hào quang của một thời oanh liệt hay những nỗi đau, vết thương thể xác lẫn tinh thần từ ký ức Hang Hỏa Tiễn đều được chị lặng lẽ giấu kín vào một góc khuất trong lòng. Chị không bao giờ phô trương công lao hay đòi hỏi sự biệt đãi, bởi sâu thẳm tâm can, người cựu TNXP ấy chỉ luôn có một tâm nguyện duy nhất: "muốn mọi người coi mình là một người bình thường" như tất cả mọi người xung quanh.
Cuộc đời của chị Nguyễn Thị Toán chính là một bài ca bất tử về lòng quả cảm, sống khiêm nhường nhưng vô cùng cao đẹp, xứng đáng để các thế hệ mai sau tại mảnh đất Hoàng Mai nghiêng mình kính cẩn và tự hào.
