ĐÃ TÌM THẤY NGƯỜI LÁI XE TRONG "BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH" CỦA PHẠM TIẾN DUẬT

"Không có kính không phải vì xe không có kính/ Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi/ Ung dung buồng lái ta ngồi,/ Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng./ Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng/ Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim/ Thấy sao trời và đột ngột cánh chim/ Như sa, như ùa vào buồng lái"...

Chúng ta hẳn đã quá quen thuộc với những câu thơ dí dỏm, hài hước, lạc quan cách mạng khi nói về những thiếu thốn, khó khăn, nguy hiểm mà người chiến sĩ lái xe trong bài thơ của Phạm Tiến Duật phải đối mặt. Ít ai biết rằng, Phạm Tiến Duật đã dựa trên nguyên mẫu có thật, đó là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Văn Chiến, người lái xe trên cung đường lửa đạn Trường Sơn.

Ngày lên đường nhập ngũ ở tuổi 20, người chiến sĩ trẻ Đỗ Văn Chiến gửi lại quê nhà người vợ trẻ đang mang thai con đầu lòng. Trên chiếc xe Zil-157 (Zil ba cầu), ông nhận nhiệm vụ vận chuyển bộ đội, lương thực, vũ khí… vượt qua trọng điểm lửa đạn Seng Phan (Lào), tiếp tế cho chiến trường miền Nam ruột thịt. Ngày ấy, chỉ tiêu đơn vị giao mỗi chiến sĩ vận tải ba đêm thực hiện một chuyến hàng. Nhưng với ông Đỗ Văn Chiến, ba đêm là ba chuyến, thậm chí nhiều lần còn cứu cả đoàn xe thoát khỏi mưa bom bão đạn của địch.

Trong buồng lái của ông Chiến, nhà thơ Phạm Tiến Duật từng ngồi cạnh và cùng ông vượt qua những trọng điểm ác liệt hàng tháng trời. Trên tuyến đường Trường Sơn, việc vừa lái xe vừa làm thợ sửa xe là chuyện thường ngày. Sau mỗi trận bom, xe hỏng đủ kiểu: lốp xẹp, cầu gãy, ắc quy chết... Trên xe lúc nào cũng sẵn cờ lê, mỏ lết, tuốc nơ vít để kịp vá lốp, thay cầu, buộc tạm chi tiết vỡ,... miễn đưa hàng tới đích. Nhiều đêm tối mịt, chỉ với ánh đèn pin, ông cùng đồng đội ngâm mình dưới gầm xe sửa chữa. Có khi đang sửa, bom đạn lại dội xuống, buộc cả đoàn phải tìm cách giấu xe giữa rừng.

Đó cũng là nguồn cảm hứng để “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” ra đời.