ĐẶC CÔNG THỦY ĐÁNH CHÌM PHÁO HẠM MỸ TRÊN SÔNG HÀM LUÔNG

Bộ đội đặc công Bến Tre được Tỉnh ủy ra quyết định thành lập vào tháng 9/1960, quân số gồm 7 người, do ông Lê Quang Văn (Lê Giang) phụ trách.

Khi trưởng thành, đại đội có lúc lên tới 72 người, có cả chiến sĩ nữ, chiến đấu rất hiệu quả. Đã có hàng ngàn tàu địch các loại bị đánh chìm dưới đáy những dòng sông Bến Tre, ghi dấu chiến công lẫy lừng của đơn vị.

Trong các trận đánh tàu Mỹ của đơn vị đặc công thủy, điển hình nhất là trận đánh chìm tiểu pháo hạm 833, loại tàu đặc dụng sửa chữa máy bay trực thăng. Tàu dài 200m, chiều ngang mặt sàn rộng khoảng 60m neo đậu tại vàm sông Bến Tre. Trận đánh do Trung đội trưởng Hoàng Lam trực tiếp chỉ huy.

Trung đội trưởng Hoàng Lam tên thật là Phan Bình Trung (1943-1968), con trai út trong một gia đình nông dân ở làng Long Mỹ (nay là xã Long Mỹ, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre). Cha mất sớm, mẹ mù lòa, học hết đệ thất (tương đương với lớp 6 ngày nay), Trung thoát ly gia đình, làm chiến sĩ giao liên ở một trạm đường dây của tỉnh do Hoàng Thọ phụ trách. Năm 1962, anh được đưa đi học lớp đào tạo chiến sĩ đặc công tại Thừa Đức (Bình Đại), tham gia lớp đặc công thủy. Từ năm 1962 đến năm 1968, anh đã tham gia đánh hàng chục trận, nhận chìm nhiều tàu địch trên các dòng sông ở Bến Tre, nổi bật nhất là trận đánh chìm tiếu pháo hạm 833. Ngày 2/2/1968, anh hy sinh trong chiến dịch Xuân Mậu Thân, khi đang chỉ huy đơn vị đặc công xung kích mở đường cho bộ binh đánh vào thị xã Bến Tre.

Pháo hạm 833 neo đậu cùng với các tàu 821, 838 và gần hai chục tiểu giáp đỉnh để xây dựng thành một "căn cứ nổi trên sông" Bến Tre, vừa sửa chữa tàu bị bắn phá hư hỏng, vừa chỉ huy Giang đoàn 72 gồm cả trăm chiếc giang thuyền, giang đỉnh, tàu bay,... túa ra đánh phá, khống chế cả một vùng sông nước thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn. Trên tàu, địch bố trí bãi bắn của hai khẩu pháo 105 ly, vừa là bãi đáp của hai chiếc trực thăng thường xuyên lên xuống. Để bảo vệ cho cứ điểm xung yếu này, địch huy động hai tàu chiến thay phiên nhau tuần tra, canh phòng rất cần mật.

Pháo hạm 833 neo trước vàm sông Bến Tre đã một lần thoát được sự hủy diệt. Do chiến sĩ ta chưa điều nghiên kỹ càng, nên khi thả chất nổ, nước chảy xiết, mũi hạm lại trơn, dây điện không bám được, khối thuốc trôi tuột, thế là không thể điểm hỏa. Hoàng Lam lần đó đích thân bơi ra, bám vào mạn hạm, đến lần thứ ba thì phát hiện những chỗ ta có thể lợi dụng đánh địch dọc theo hai mạn hạm.

Hoàng Lam đề xuất đánh và được cấp trên đồng ý, liền triển khai kế hoạch tiêu diệt pháo hạm 833. Để phá hủy được chúng cán bộ, chiến sĩ ta mất nhiều thời gian tập luyện kỹ thuật rất khắc nghiệt, như kẹp mũi bằng kẹp phơi quần áo, miệng ngậm ống nhựa, bơi ngửa. Không ít chiến sĩ không thực hiện được, vì không đủ ôxy để thở trong thời gian từ 15 đến 30 phút thực hiện nhiệm vụ. Bộ đội còn tập những thao tác kỹ năng bơi lội, đi dây điện, đấu pin. Rồi tìm hai nhánh mù u dài chừng một sải tay, khắc lõm vào để cột dây điện không vuột, cắm vào lỗ kỹ thuật bên mạn hạm. Cuối cùng, Hoàng Lam cũng chọn được ba chiến sĩ dũng cảm, mưu trí, gồm Hoàng Ba (đội phó), Minh Xệ và Minh Trắng (đội viên). Để chuẩn bị trận đánh, Nguyễn Khắc Xinh (Tây Sơn), Bí thư Chi bộ Mỹ An (xã Mỹ Thạnh An) dẫn nhiều chiến sĩ đặc công, mất hàng tháng trời, đêm ngày trên ngọn dừa để quan sát, theo dõi quy luật hoạt động của địch trên hạm. Họ phát hiện, bất kể ngày đêm, nước lớn hay ròng, chiếc tàu tuần tra thường bắt đầu từ bến phà, đảo qua Mỹ An, Sơn Phú, cắt ngang cồn Đeo rồi vòng qua phía vàm Nước Trong, cặp qua bờ hai xã Định Thủy, Tân Thành Bình,... mỗi vòng khoảng 60 phút. Quy luật tuần tra bất di bất dịch này chính là sơ hở tạo "tử huyệt” của căn cứ nổi này. Còn tại tàu, cứ khoảng 15 phút, địch ném hàng chục lựu đạn xuống sông gây tức nước có thể sát thương bất kỳ sinh vật nào lọt vào trong phạm vi đường kính 200 mét. Tuy nhiên, địch không thể ném sát mạn hạm, vì sợ tác động. Nắm chắc quy luật này, ta quyết định hành động.

Lượng thuốc nổ C4 nặng 200kg của Hậu cần Tỉnh đội gửi tới căn cứ Thuận Điền, được giao cho ông Võ Viết Thanh (là cán bộ chỉ huy một phân xưởng chế tạo vũ khí của tỉnh) chia ra làm hai, chế tạo thành hai quả thủy lôi. Vỏ thủy lôi là vỏ thùng phuy (loại thùng đựng xăng 200 lít). Vào lúc 21 giờ đêm 23/11/1967, hai đơn vị du kích của Thuận Điền, Sơn Phú khẩn trương khuân những khối thuốc nổ tới điểm xuất phát ở bến Cây Dừa, thuộc địa bàn Sơn Phú. Bấy giờ, triều cường sông Hàm Luông đang lên mạnh. Hoàng Lam bè một khối chất nổ, Hoàng Ba bè một khối, Minh Xệ nhận nhiệm vụ đi dây điện và Minh Trắng mang khối pin. Những chiếc pieces (phao) bằng nhựa được cài vào người cũng như cài vào hai quả thủy lôi, chỉ thổi vào một khối hơi vừa phải, nhằm không quá nổi để địch không phát hiện. Riêng hai quả thủy lôi, Hoàng Lam ngụy trang bằng một cụm lục bình cho địch không nghi ngờ. Khi bốn chiến sĩ bí mật bơi qua vàm Bến Tre thì sông Hàm Luông và sông Bến Tre nước bắt đầu ròng. Trên tiểu hạm 833, đêm xuống, đèn sáng choang như ban ngày. Nhưng do mũi hạm quá cao, ánh sáng không rọi xuống nước được nên lúc nào cũng có vệt bóng tối kéo dài khoảng 50m.

Vừa dứt loạt lựu đạn dịch ném xuống sông, Hoàng Lam giật chiếc dây dù cột cánh tay bốn người với khoảng cách hơn một mét làm ám hiệu. Bốn kình ngư bằng kỹ thuật điêu luyện, lao ra vệt bông tối trước mũi hạm. Hoàng Lam và Hoàng Ba lần tìm hai lỗ kỹ thuật bên mạn hạm, căm sâu hai khúc cây mù u vào, như đâm vào yêt hầu kẻ thù. Tất cả đều hoàn tất. Một lần nữa, Hoàng Lam giật dây ra hiệu, mọi người bơi nhanh vào bờ, rời xa mục tiêu hơn 500 m. Sợi dây điện dài 1.000 m được Minh Xệ nhanh nhẹn tháo ra suôn sẻ, một đầu dây còn lại nằm gọn trong tay. Để tránh sức ép của khối thuốc nổ khổng lồ, bốn chiến sĩ chôn nửa thân người trên bãi bùn. Lúc 2 giờ sáng ngày 24/11/1967, Hoàng Lam ra lệnh cho Minh Xệ điểm hỏa. Với sức công phá của C4 bằng bốn lần chất nổ TNT, tiếng nổ long trời. Tiếu hạm đội 833 cùng 10 tàu đang nằm chờ sửa chữa và 12 khẩu pháo với hơn 100 tên lính Mỹ, lính chư hầu vùi sâu dưới đáy sông Hàm Luông.

Hoàng Lam cùng ba cảm tử quân trở về căn cứ an toàn trước sự hân hoan chào đón của ông Lê Minh Đào, Tỉnh đội trưởng và đồng đội. Thắng lợi này góp phần để đơn vị Đặc công thủy được Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam tặng thưởng cờ danh dự mang tám chữ vàng: "Cỡi sóng Hàm Luông nhận chìm hạm Mỹ".

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Hoàng Lam chỉ huy một đơn vị chiến đấu tiến đánh thị xã Bến Tre và anh đã anh dũng hy sinh. Xét thành tích đặc biệt xuất sắc đóng góp cho công cuộc chống Mỹ cứu nước, ngày 20/12/1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định truy tặng liệt sĩ Hoàng Lam danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, tại thành phố Bến Tre có con đường mang tên Hoàng Lam, “Tượng đài chiến thắng trên sông” được dựng lên bên công viên mang tên Hoàng Lam, người chiến sĩ đã mưu trí dũng cảm góp công lớn cho trận đánh nhận chìm tiểu pháo hạm trên sông Hàm Luông đi vào lịch sử của lực lượng vũ trang Bến Tre.