Đại đoàn trưởng mưu lược và quyết đoán
Là một trong những vị tướng trưởng thành sớm từ phong trào cách mạng Hà Nội, Trung tướng Vương Thừa Vũ không chỉ được biết đến như người con ưu tú của Thủ đô mà còn là Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 308 – đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ở ông hội tụ đầy đủ bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy quân sự sắc sảo và phong cách chỉ huy quyết đoán, linh hoạt trên chiến trường.
Xây dựng “quả đấm thép” đầu tiên của quân đội ta
Ngày 28-8-1949, Đại đoàn 308 chính thức được thành lập trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp bước sang giai đoạn mới. Tuy nhiên, trên thực tế, các đơn vị thành viên vẫn còn phân tán, nhiều tiểu đoàn đang hành quân hoặc tham gia chiến đấu ở các địa bàn khác nhau. Trong tình thế đó, Vương Thừa Vũ cùng Đảng ủy và Bộ chỉ huy Đại đoàn xác định phương châm: vừa chiến đấu, vừa xây dựng; vừa củng cố tổ chức, vừa rèn luyện bản lĩnh chiến đấu.
Ông hiểu rõ rằng sức mạnh của một đại đoàn chủ lực không chỉ nằm ở quân số hay vũ khí, mà trước hết là ở tinh thần chính trị, kỷ luật và ý chí thống nhất. Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu, ông đặc biệt chú trọng công tác giáo dục chính trị, xây dựng tinh thần “vạn người một ý chí”, tạo nên sự gắn bó keo sơn giữa cán bộ và chiến sĩ.
Chỉ trong thời gian ngắn, hai trung đoàn chủ lực 102 và 88 được tổ chức lại chặt chẽ; sau đó Trung đoàn 36 được bổ sung để hoàn chỉnh biên chế ba trung đoàn bộ binh – hình thành một “quả đấm thép” thực sự, sẵn sàng đảm nhiệm các chiến dịch quy mô lớn.
Thử lửa trong Chiến dịch Biên giới
Cuối năm 1950, Đại đoàn 308 bước vào thử thách lớn đầu tiên tại Chiến dịch Biên giới. Với quyết tâm “chiến đấu là phải thắng”, Vương Thừa Vũ chỉ đạo chuẩn bị công phu, nắm chắc tình hình địch, phát huy lối đánh vận động chiến quy mô lớn.
Sau 37 ngày đêm chiến đấu liên tục, Đại đoàn 308 cùng các đơn vị bạn đã tiêu diệt nhiều sinh lực địch, mở thông biên giới Việt – Trung, tạo bước ngoặt quan trọng: từ phòng ngự sang thế tiến công chiến lược. Đây là chiến công khẳng định vai trò của đại đoàn chủ lực đầu tiên và năng lực chỉ huy của vị Đại đoàn trưởng trẻ tuổi.
Mưu lược trong Chiến dịch Tây Bắc
Năm 1952, tại phân khu Nghĩa Lộ, Vương Thừa Vũ thể hiện rõ nhãn quan quân sự sắc bén. Sau khi nghiên cứu địa hình và hệ thống phòng ngự của địch, ông đề xuất đánh cứ điểm Pú Chạng trước để cô lập và làm tê liệt trung tâm chỉ huy, rồi mới tiến công Nghĩa Lộ.
Kế hoạch được thực hiện chính xác: chỉ trong vài giờ, cứ điểm Pú Chạng bị tiêu diệt; tiếp đó Nghĩa Lộ thất thủ. Quyết định táo bạo nhưng tính toán kỹ lưỡng ấy cho thấy sự kết hợp giữa mưu lược chiến thuật và quyết đoán chiến trường, góp phần làm tan rã hệ thống phòng thủ của Pháp ở Tây Bắc.
Bản lĩnh tại Chiến dịch Điện Biên Phủ
Đỉnh cao trong sự nghiệp chỉ huy của Vương Thừa Vũ là tại Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Đại đoàn 308 được giao nhiều nhiệm vụ nặng nề: mở đường cơ động pháo, bao vây phía Tây Mường Thanh, tiến công các cứ điểm then chốt như Độc Lập, 311A, 311B, 310…
Trong đợt 1, với phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, ông chỉ đạo đánh chiếm cứ điểm Độc Lập, phá vỡ tuyến phòng ngự phía Bắc, làm lung lay tinh thần quân Pháp.
Trong đợt 2 và 3, Đại đoàn 308 đảm nhiệm hướng tiến công phía Tây, thực hiện chiến thuật “bóc sườn”, siết chặt vòng vây quanh trung tâm Mường Thanh. Đêm 6 rạng 7-5-1954, các mũi tiến công của Đại đoàn đã áp sát sở chỉ huy của tướng Christian de Castries chỉ còn vài trăm mét.
15 giờ ngày 7-5-1954, lệnh tổng công kích vang lên. Đại đoàn 308 từ phía Tây đánh thẳng vào trung tâm, phối hợp với các đơn vị bạn đập tan toàn bộ hệ thống phòng thủ. 17 giờ 30 phút cùng ngày, quân ta bắt sống De Castries, chiến dịch toàn thắng – khép lại 56 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt”.
Chiến thắng ấy không chỉ là kết quả của nghệ thuật quân sự Việt Nam, mà còn ghi dấu sự chỉ huy mưu lược, bình tĩnh và kiên định của Vương Thừa Vũ.
Phong cách của một vị tướng Thủ đô
Là người Hà Nội, Vương Thừa Vũ mang phong thái điềm đạm, sâu sắc nhưng rất kiên quyết. Ông luôn:
Nắm chắc tình hình thực tế trước khi ra quyết định.
Quan tâm xây dựng đoàn kết nội bộ.
Đề cao tinh thần kỷ luật và ý chí chiến đấu.
Luôn gương mẫu, gần gũi bộ đội.
Chính sự kết hợp giữa trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách đã giúp ông xây dựng Đại đoàn 308 trở thành đơn vị chủ lực tinh nhuệ, lập nhiều chiến công hiển hách.
Dấu ấn lịch sử
Từ Biên giới, Hoàng Hoa Thám, Tây Bắc đến Điện Biên Phủ, dấu ấn của Trung tướng Vương Thừa Vũ luôn gắn liền với những bước chuyển quan trọng của cuộc kháng chiến chống Pháp. Ông không chỉ là một Đại đoàn trưởng tài ba, mà còn là biểu tượng của lớp tướng lĩnh trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu, góp phần đặt nền móng cho nghệ thuật tác chiến của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tên tuổi ông mãi được nhắc đến như một vị tướng mưu lược, quyết đoán – người con ưu tú của Thủ đô anh hùng.
