"Đại đội 915 – Khúc Tráng Ca Bất Tử Trên Tọa Độ Lửa Lưu Xá"

Thái Nguyên những ngày tháng Chạp, gió mùa đông bắc tràn về mang

theo cái lạnh se sắt. Nhưng trong không gian tĩnh lặng của Khu di tích

lịch sử Quốc gia Đại đội 915 tại phường Gia Sàng, người ta không cảm

thấy cái lạnh lẽo của sự mất mát, mà thấy một sự ấm áp kỳ lạ tỏa ra từ

những tâm hồn bất tử. Đứng trước đài tưởng niệm, nhìn 60 cái tên được

khắc trang trọng trên bia đá, tôi bỗng thấy mình như đang ngược dòng

thời gian, trở về với những năm tháng "tiếng hát át tiếng bom" của một

thời hoa lửa.

Năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn

khốc liệt nhất. Đế quốc Mỹ thực hiện chiến dịch Linebacker II, dùng

pháo đài bay B-52 đánh phá hủy diệt miền Bắc nhằm cắt đứt mọi con

đường chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Thái Nguyên – "thủ đô gió

ngàn", trung tâm công nghiệp gang thép và là cửa ngõ giao thông huyết

mạch – trở thành một trong những trọng điểm đánh phá kinh khủng nhất.

Tại ga Lưu Xá và ga Quán Triều, hàng vạn tấn hàng hóa quân sự, lương

thực thực phNm chi viện từ các nước xã hội chủ nghĩa anh em đang bị ùn

tắc do đường ray bị đánh phá. Nhiệm vụ giải tỏa hàng hóa để kịp đưa vào

miền Nam trở thành mệnh lệnh sống còn. Giữa bối cảnh ấy, Đại đội 915,

Đội 91 Bắc Thái được thành lập với nòng cốt là những chàng trai, cô gái

dân tộc Tày, Nùng, Dao, Kinh... tuổi đời mới chỉ mười tám, đôi mươi.

Họ là ai? Họ là những cô gái Tày ở Định Hóa, những chàng trai Nùng ở

Võ Nhai, những thanh niên trí thức ở thành phố Thái Nguyên. Họ rời tay

cày, tay cuốc, rời ghế nhà trường để khoác lên mình màu áo xanh tình

nguyện. Cảm nhận về họ, tôi thấy một vẻ đẹp vừa giản dị vừa vĩ đại.

Trong ký ức của những người may mắn sống sót như bà Lương Thị Hội,

các chiến sĩ 915 hồi ấy tươi vui lắm. Dù ăn cơm độn ngô, ngủ trong lán

trại tạm bợ, chân lấm tay bùn nhưng tiếng cười chưa bao giờ tắt. Họ lao

vào công việc bốc xếp hàng hóa nặng nhọc với một tinh thần: "Chưa hết

hàng, chưa nghỉ; chưa thông đường, chưa về". Có những cô gái trẻ dáng

người mảnh khảnh nhưng có thể vác trên vai những bao gạo nặng 50-

60kg suốt cả đêm dài. Đó không chỉ là sức mạnh cơ bắp, đó là sức mạnh

của lý tưởng "không có gì quý hơn độc lập, tự do".

Đêm 24 tháng 12 năm 1972. Khi cả thế giới đang hướng về lễ Thiên

Chúa Giáng sinh với mong ước hòa bình, thì tại "tọa độ lửa" Lưu Xá,

không gian bị xé toạc bởi tiếng còi báo động và tiếng gầm rú kinh hoàng

của máy bay B-52.

Sau một ngày làm việc kiệt sức để giải tỏa hàng nghìn tấn hàng, các chiến

sĩ Đại đội 915 vừa kịp ngồi vào mâm cơm tối muộn thì bom rơi. Những

loạt bom rải thảm biến ga Lưu Xá và khu vực xung quanh thành một biển

lửa. Trong giây phút ấy, 66 cán bộ, chiến sĩ TNXP và công nhân ngành

đường sắt đã trú Nn trong một hầm lán tạm bợ. Một quả bom định mệnh

đã rơi trúng cửa hầm.

Tiếng nổ xé toạc màn đêm. Đất đá, khói bụi mù mịt. Khi lực lượng cứu

hộ đào bới được đống đổ nát, cảnh tượng hãi hùng hiện ra khiến bất cứ ai

cũng phải bật khóc. 60 chiến sĩ TNXP của Đại đội 915 đã hy sinh. Họ ra

đi khi tuổi xuân đang thì rực rỡ nhất. Có người vừa nhận được thư nhà, có

người đang ấp ủ dự định sau chiến tranh sẽ đi học sư phạm, có người vừa

mới chớm nở một tình yêu đầu đời chưa kịp ngỏ lời.

Sự hy sinh của họ tại ga Lưu Xá là tổn thất lớn nhất của lực lượng TNXP

Việt Nam trong một trận đánh. Nhưng máu của họ đã thấm vào lòng đất,

bảo vệ được những chuyến hàng quý giá để gửi vào miền Nam, góp phần

làm nên đại thắng mùa Xuân 1975.

Ngày nay, khu di tích Đại đội 915 không chỉ là nơi thờ tự, mà đã trở

thành một biểu tượng tinh thần của tỉnh Thái Nguyên. Khi bước vào bảo

tàng di tích, nhìn những kỷ vật còn sót lại: chiếc ca nhôm bẹp dúm, chiếc

lược chải tóc, đôi dép cao su sờn cũ... tôi cảm thấy lồng ngực mình thắt

lại. Những hiện vật ấy biết nói. Chúng kể cho ta nghe về một thế hệ đã

sống và chết như những vị anh hùng, không một chút tính toán cho riêng

mình.

Đứng trước bức tượng đài các anh hùng liệt sĩ, tôi nhận ra rằng hòa bình

mà mình đang tận hưởng hôm nay được xây đắp bằng xương máu của

những người anh, người chị chỉ hơn mình vài tuổi. Đó là một món nợ ân

tình mà thế hệ trẻ chúng tôi phải ghi nhớ suốt đời.

Viết về Đại đội 915, tôi không muốn dùng những từ ngữ bi lụy. Bởi vì, dù

họ đã nằm xuống, nhưng tinh thần của họ vẫn sống mãi trong từng nhịp

thở của thành phố Gang Thép, trong sắc xanh của những nương chè Tân

Cương. Họ đã hóa thân vào sông núi, thành mây trắng bay trên đỉnh

Đuổm, thành dòng nước trong xanh của sông Cầu hiền hòa.

Là một sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường tại Thái Nguyên, mỗi lần

đi qua phường Gia Sàng, tôi luôn dành một phút tĩnh lặng để hướng về

phía khu di tích. Cảm nhận về các anh hùng liệt sĩ 915 giúp tôi trả lời câu

hỏi: "Mình phải sống như thế nào cho xứng đáng?".

Trong thời đại hội nhập, "cuộc chiến" của chúng tôi không còn là bom

đạn, mà là cuộc chiến chống lại sự lạc hậu, nghèo nàn và sự phai nhạt về

lý tưởng. Noi gương Đại đội 915, thanh niên Thái Nguyên hôm nay cần

phải có cái "chất thép" trong ý chí: quyết tâm học tập, làm chủ công nghệ

và rèn luyện đạo đức. Lòng yêu nước không cần phải là điều gì quá cao

siêu, nó bắt đầu từ việc hiểu đúng lịch sử quê hương, trân trọng những

"địa chỉ đỏ" và sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Câu chuyện về Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái sẽ mãi là một chương sử

vàng chói lọi trong pho sử liệu của dân tộc Việt Nam. Họ là những "đóa

hoa bất tử" không bao giờ tàn phai trong tâm khảm của người dân Thái

Nguyên nói riêng và cả nước nói chung.

Khi những dòng chữ này khép lại, tôi vẫn thấy hình ảnh những chàng trai,

cô gái 915 đang mỉm cười dưới lá cờ Tổ quốc. Xin nghiêng mình kính

cNn trước hương hồn các anh, các chị. Cảm ơn các anh chị đã dạy cho

chúng em biết thế nào là lòng quả cảm, thế nào là tình yêu Tổ quốc thiêng

liêng. Ngọn lửa 915 sẽ còn cháy mãi, soi đường cho