Đại đội 915 – Khúc tráng ca đêm Noel (Thái Nguyên)

Nếu như Ngã ba Đồng Lộc hay Hang Tám Cô là những khúc tráng ca dọc tuyến đường Trường Sơn lửa đạn, thì Đại đội 915 tại ga Lưu Xá (Thái Nguyên) lại là một nốt trầm bi tráng ngay giữa lòng miền Bắc.

Đêm 24/12/1972 — đúng vào đêm Noel, khi thế giới đang hướng về sự an lành — thì tại đây, 60 chiến sĩ Thanh niên xung phong (TNXP) đã ngã xuống trong trận rải thảm bom khốc liệt của máy bay B-52 Mỹ.

Máu và mồ hôi trên "cảng cạn" Lưu Xá

Vào cuối năm 1972, đế quốc Mỹ điên cuồng mở chiến dịch tập kích đường không bằng B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên nhằm "đưa miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá". Lúc này, ga Lưu Xá và ga Quán Triều (Thái Nguyên) trở thành "cảng cạn" trung chuyển hàng hóa quân sự, lương thực chi viện từ các nước xã hội chủ nghĩa cho chiến trường miền Nam. Do ga Hải Phòng đã bị phong tỏa, lượng hàng hóa ứ đọng tại Thái Nguyên lên đến hàng vạn tấn, cần giải tỏa gấp.

Đại đội 915 (thuộc Đội 91 Bắc Thái) nhận nhiệm vụ khẩn cấp này. Đại đội gồm hơn 100 chiến sĩ, phần lớn là những chàng trai, cô gái tuổi đời mười tám, đôi mươi, là con em các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Kinh đến từ hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn.

Sáng ngày 24/12/1972, toàn đại đội hành quân đến ga Lưu Xá. Suốt một ngày ròng rã dưới cái rét cắt da cắt thịt của mùa đông Bắc Bộ, các anh chị làm việc quên mình, bốc dỡ hàng trăm tấn lương thực, vũ khí lên các toa tàu. Ai cũng mệt nhoài nhưng nụ cười vẫn nở trên môi vì biết mỗi hòm đạn, bao gạo được chuyển đi là miền Nam có thêm sức mạnh.

Đêm Noel định mệnh

Đến chập tối, công việc hối hả hòng hoàn thành kế hoạch. Đúng lúc ấy, còi báo động phòng không rống lên liên tục. Tiếng loa phóng thanh dồn dập vang lên: "Máy bay B-52 cách Thái Nguyên... cây số".

Chưa kịp ăn bữa cơm tối, toàn đại đội được lệnh nhanh chóng di chuyển vào các hầm trú ẩn xung quanh khu vực ga. Lúc bấy giờ là khoảng gần 20h đêm. Một tốp bom B-52 của Mỹ bất ngờ dội xuống trúng vào khu vực hầm trú ẩn của Đại đội 915 tại khu vực hầm thịt của gia súc (thuộc xã Gia Sàng, TP. Thái Nguyên).

Sức nổ từ những quả bom tạ, bom tấn của B-52 cày nát mặt đất. Căn hầm kiên cố bị sập, áp lực bom quá lớn cùng lượng đất đá khổng lồ vùi lấp toàn bộ các chiến sĩ bên trong.

Khúc tráng ca bất tử

Ngay khi loạt bom dứt, các lực lượng cứu hộ, công binh và nhân dân địa phương lao vào đống đổ nát, dùng cả cuốc xẻng và đôi tay trần đào bới suốt đêm để tìm kiếm đồng đội.

Cảnh tượng lúc đó vô cùng thương tâm. Trong số hơn 100 chiến sĩ, có 60 chiến sĩ TNXP đã anh dũng hy sinh cùng 2 cán bộ thủ kho của Công Ty Lương thực. Phần lớn họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều chị mái tóc còn xanh, trên vai vẫn vương hạt gạo hỏa tuyến. Nhiều người bị thương nặng được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Đêm Noel năm ấy tại Thái Nguyên không có tiếng chuông nhà thờ thanh bình, chỉ có tiếng bom gầm, tiếng khóc nghẹn ngào của đồng đội và khói hương nghi ngút bên những nấm mồ chung. Các anh, các chị đã dâng hiến cuộc đời mình cho mạch máu giao thông thông suốt ngay trước khi Hiệp định Paris được ký kết chỉ một tháng sau đó.

Khắc ghi vào lịch sử

Sự hy sinh của Đại đội 915 là tổn thất lớn nhất về người của lực lượng TNXP Việt Nam trong một ngày kể từ khi thành lập.

Ngày nay, Khu di tích lịch sử Quốc gia Địa điểm lưu niệm các anh hùng liệt sĩ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên đã được xây dựng khang trang, tôn nghiêm. Nơi đây trở thành một "địa chỉ đỏ" linh thiêng, khắc ghi danh sách 60 liệt sĩ như một chứng tích về sự khốc liệt của chiến tranh và tinh thần kiên cường, "sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm" của thế hệ trẻ thời hoa lửa.