Đại phá quân Thanh (1789): Khúc tráng ca thần tốc mùa xuân Kỷ Dậu

Sau khi ra Bắc lật đổ chúa Trịnh, năm 1788, lấy cớ "phù Lê", vua nhà Thanh đã sai Tôn Sĩ Nghị chỉ huy 29 vạn quân (gồm cả phu dịch) chia làm 4 ngả ồ ạt tràn sang xâm lược nước ta, chiếm đóng kinh thành Thăng Long.

Nghe tin dữ, ngày 22 tháng 12 năm 1788 (tức ngày 25/11 âm lịch), tại Núi Băng (Huế), Nguyễn Huệ chính thức làm lễ tế cáo trời đất, lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Quang Trung rồi lập tức chỉnh đốn đại quân thần tốc tiến ra Bắc. Trước khi xuất quân, ông đã đọc lời dụ đanh thép, khẳng định chủ quyền độc lập của dân tộc:

Cuộc hành quân ra Bắc của vua Quang Trung là một kỳ tích hành quân thần tốc chưa từng có trong lịch sử quân sự thế giới. Ông áp dụng chiến thuật "vừa đi vừa tuyển quân, vừa hành quân vừa tập trận": cứ ba người một tốp, hai người khênh võng cho một người ngủ thay phiên nhau đi liên tục không ngừng nghỉ.

Đại quân ra đến Tam Điệp (Ninh Bình) vào ngày 30 Tết. Tại đây, vua Quang Trung tự tin tuyên bố với tướng sĩ sẽ quét sạch giặc thù và hẹn đồng bào ăn Tết chiến thắng tại kinh thành Thăng Long vào ngày mồng 7 Tết.

Vào đêm giao thừa Tết Kỷ Dậu (1789), quân Tây Sơn bất ngờ mở cuộc tổng tấn công. Bằng lối đánh chớp nhoáng, bạo liệt, vua Quang Trung trực tiếp cưỡi voi chiến, áo bào sạm đen khói súng, chỉ huy quân sĩ hạ liên tiếp các đồn giặc ở Gián Khẩu, Hà Hồi.

Mờ sáng ngày mồng 5 Tết, quân ta tổng lực tấn công đồn Ngọc Hồi và đồn Khương Thượng (Đống Đa). Quân Tây Sơn dùng những tấm lá chắn gỗ quấn rơm thấm nước để chặn đạn súng kíp của giặc, áp sát bốt và tiêu diệt gọn quân thù. Tướng giặc Sầm Nghi Đống treo cổ tự tử tại gò Đống Đa, tổng đốc Tôn Sĩ Nghị kinh hoàng đến mức không kịp mặc giáp, không kịp thắng yên ngựa, bỏ lại cả ấn tín, cùng tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy qua cầu phao sang bờ bắc sông Hồng.

Trưa mồng 5 Tết Kỷ Dậu, vua Quang Trung hiên ngang tiến vào kinh thành Thăng Long giữa sự chào đón rực rỡ, reo hò của hàng vạn người dân. Việc dẹp tan 29 vạn quân giặc sớm hơn 2 ngày so với dự kiến ban đầu là đỉnh cao tư duy quân sự chủ động tấn công của ông.