ĐẠI TÁ, ANH HÙNG ĐẶNG TRỌNG LƯ – NGƯỜI CHỈ HUY MỘT ĐỜI CHINH CHIẾN VÌ QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Trọng Lư, tên thường gọi Hai Dương Tử, sinh năm 1936 tại xã Tân Bình, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, nay thuộc phường Thanh Hòa, tỉnh Đồng Tháp. Từ một cậu bé miền quê Nam Bộ, ông sớm bước vào con đường cách mạng và trưởng thành qua những năm tháng chiến tranh liên miên. Tháng 4/1948, khi mới 12 tuổi, Đặng Trọng Lư tham gia cách mạng, trở thành chiến sĩ Tiểu đoàn 307, đơn vị chủ lực nổi tiếng của chiến trường miền Tây Nam Bộ.

Những năm tháng đầu đời quân ngũ đã đặt người chiến sĩ trẻ trước những thử thách khắc nghiệt. Tiểu đoàn 307 hoạt động trên địa bàn rộng lớn của miền Tây, thường xuyên cơ động, đánh địch ở nhiều địa phương, từ vùng đồng bằng đến những địa bàn căn cứ hiểm yếu. Trong môi trường chiến đấu ấy, Đặng Trọng Lư từng bước trưởng thành, từ một chiến sĩ trẻ trở thành cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu và chỉ huy.

Sau những năm tháng chiến đấu trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tiếp tục ở lại miền Nam, trải qua cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước với nhiều cương vị khác nhau. Đặng Trọng Lư được giao tham gia chiến đấu, tổ chức và chỉ huy nhiều đơn vị thuộc lực lượng vũ trang Quân khu 9. Từ những đơn vị cơ sở đến các đơn vị chủ lực, ở bất cứ cương vị nào, ông cũng thể hiện bản lĩnh của người cán bộ trưởng thành từ thực tiễn, sâu sát chiến trường, quyết đoán trong chỉ huy và luôn đặt nhiệm vụ lên hàng đầu.

Một phần quan trọng trong cuộc đời binh nghiệp của Đặng Trọng Lư gắn với Tiểu đoàn Tây Đô, đơn vị chủ lực nổi tiếng của lực lượng vũ trang Cần Thơ. Đây là đơn vị được thành lập và trưởng thành trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, lập nhiều chiến công trên chiến trường Tây Nam Bộ. Trong đội ngũ những cán bộ chỉ huy của Tiểu đoàn Tây Đô, Đặng Trọng Lư để lại dấu ấn bằng kinh nghiệm chiến đấu, khả năng tổ chức lực lượng và tinh thần dám chịu trách nhiệm trước những nhiệm vụ khó khăn.

Chiến trường Cần Thơ những năm chống Mỹ là địa bàn có vị trí quan trọng, nơi địch tập trung nhiều cơ quan quân sự, chính trị và hệ thống đồn bốt, căn cứ. Để tồn tại và phát triển, lực lượng cách mạng phải vừa chiến đấu, vừa xây dựng cơ sở, bám dân, giữ địa bàn. Những người chỉ huy như Đặng Trọng Lư không chỉ tổ chức các trận đánh mà còn phải xây dựng lực lượng, củng cố thế trận và duy trì sự liên kết giữa bộ đội chủ lực với lực lượng địa phương, du kích và nhân dân.

Qua nhiều năm chiến đấu, Đặng Trọng Lư trở thành một cán bộ chỉ huy dày dạn kinh nghiệm của lực lượng vũ trang Quân khu 9. Những trận đánh và địa bàn ông từng đi qua không chỉ nằm ở một địa phương mà trải rộng trên nhiều chiến trường Nam Bộ. Chính quá trình chiến đấu liên tục ấy đã tạo nên biệt danh Hai Dương Tử, một cái tên được đồng đội và nhân dân nhắc đến với sự kính trọng.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, người cán bộ đã trải qua hai cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục khoác áo lính. Đất nước thống nhất nhưng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới. Tại biên giới Tây Nam, tình hình diễn biến phức tạp, lực lượng vũ trang phải tiếp tục chiến đấu bảo vệ từng tấc đất biên cương. Đặng Trọng Lư tiếp tục có mặt trong những năm tháng chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia.

Đây cũng là giai đoạn ông phát huy kinh nghiệm đã tích lũy qua nhiều thập niên chiến đấu. Từ một chiến sĩ Tiểu đoàn 307 năm 1948, ông đã trở thành cán bộ chỉ huy cấp cao của lực lượng vũ trang Quân khu 9. Trước khi nghỉ hưu năm 1989, ông giữ cương vị Phó Tư lệnh Mặt trận 979, lực lượng làm nhiệm vụ trên chiến trường Tây Nam và giúp bạn Campuchia.

Mặt trận 979 là một trong những chiến trường đặc biệt của lực lượng vũ trang Quân khu 9 sau năm 1975. Ở đó, cán bộ, chiến sĩ vừa phải chiến đấu bảo vệ biên giới, vừa thực hiện nhiệm vụ quốc tế, giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng và từng bước xây dựng lại cuộc sống. Với Đặng Trọng Lư, đó là chặng đường tiếp nối của một cuộc đời quân ngũ đã bắt đầu từ năm 1948.

Năm 1989, ông nghỉ hưu, khép lại hơn 40 năm gắn bó với quân đội. Nhưng những năm tháng sau đó, ông vẫn luôn được đồng đội nhắc đến như một người cán bộ tận tụy, có bản lĩnh và giàu nghĩa tình. Những người từng chiến đấu cùng ông ở Tiểu đoàn 307, Tiểu đoàn Tây Đô và trên các chiến trường Quân khu 9 vẫn coi ông là người đồng đội có nhiều đóng góp cho sự trưởng thành của lực lượng vũ trang miền Tây Nam Bộ.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và công tác, Đặng Trọng Lư được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông mang quân hàm Đại tá và được ghi nhận là một trong những cán bộ chỉ huy có nhiều đóng góp quan trọng đối với lực lượng vũ trang Quân khu 9 trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia.

Tên tuổi Hai Dương Tử ngày nay vẫn được lưu giữ tại các thiết chế tưởng niệm, bảo tàng ở miền Tây Nam Bộ. Tại Bảo tàng thành phố Cần Thơ, tên ông được đặt trang trọng cùng các Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của địa phương. Tại Bảo tàng tỉnh Hậu Giang, ông cũng được vinh danh, dựng tượng bên cạnh những vị tướng và cán bộ quân đội có nhiều đóng góp cho hai cuộc kháng chiến và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Những sự ghi nhận ấy cho thấy vị trí của ông trong ký ức của đồng đội và nhân dân miền Tây.

Năm 2004, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Trọng Lư từ trần, khép lại cuộc đời 68 năm, trong đó hơn 40 năm gắn bó với cách mạng và quân đội. Từ một cậu bé 12 tuổi gia nhập Tiểu đoàn 307, ông đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của lịch sử dân tộc, trưởng thành thành người cán bộ chỉ huy của nhiều đơn vị thuộc Quân khu 9, rồi đảm nhiệm cương vị Phó Tư lệnh Mặt trận 979.

Cuộc đời Đặng Trọng Lư là hành trình của một người lính đi qua nhiều chiến trường, nhiều cuộc chiến và nhiều cương vị. Từ Tiểu đoàn 307, đến Tiểu đoàn Tây Đô, rồi các lực lượng chiến đấu trên biên giới Tây Nam và chiến trường Campuchia, ở đâu ông cũng để lại dấu ấn của một người chỉ huy kiên trung, quyết đoán và giàu trách nhiệm.