ĐẠI TÁ, ANH HÙNG LA VĂN CẦU

Trong biên niên sử hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, có những khoảnh khắc mà ý chí con người đã vượt lên trên mọi giới hạn chịu đựng của thể xác để trở thành huyền thoại. Đại tá La Văn Cầu chính là một hiện thân vĩ đại cho tinh thần thép ấy. Là một trong bảy Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên được Đảng và Nhà nước tuyên dương tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952, ông đã tạc vào lịch sử một tượng đài bất tử về lòng quả cảm với huyền thoại: nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay bị thương để ôm bộc phá xông lên. Khí tiết ấy không chỉ là niềm tự hào của một cá nhân, mà đã hóa thành ngọn đuốc thắp sáng lý tưởng cho hàng triệu thanh niên Việt Nam trong thời đại "hoa lửa" tiến về phía độc lập, tự do.

Anh hùng La Văn Cầu tên khai sinh là Sầm Phúc Hướng, sinh năm 1931 trong một gia đình người dân tộc Tày giàu truyền thống yêu nước tại vùng núi rừng Cao Bằng. Lớn lên giữa cái nôi của chiến khu cách mạng nhưng cũng là nơi chứng kiến sự tàn bạo, kìm kẹp của thực dân Pháp đối với đồng bào các dân tộc thiểu số, trong tâm hồn người thiếu niên Sầm Phúc Hướng đã sớm nung nấu ngọn lửa căm thù giặc sâu sắc.

Năm 1948, khi vừa tròn 17 tuổi, ông tình nguyện gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam. Để khẳng định quyết tâm đoạn tuyệt với cuộc đời nô lệ cũ và bắt đầu cuộc đời mới cống hiến trọn vẹn cho cách mạng, ông đã đổi tên thành La Văn Cầu. Từ đây, chàng trai trẻ bộc lộ phẩm chất mưu trí, kiên cường, luôn sẵn sàng nhận những nhiệm vụ hiểm nguy nhất nơi tuyến đầu trận địa.

Tên tuổi của La Văn Cầu gắn liền với trận đánh mở màn đồn Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950. Đây là một trận địa vô cùng khốc liệt, nơi quân ta phải chịu tổn thất nặng nề trước hỏa lực dày đặc từ hệ thống lô cốt kiên cố của thực dân Pháp. Khi đó, ở tuổi 19 đầy nhiệt huyết, chiến sĩ thi đua La Văn Cầu được giao trọng trách là tổ trưởng tổ bộc phá, có nhiệm vụ phá hàng rào mở đường cho đại quân tiến công.

Trong lúc đang ôm bộc phá xông lên dưới làn mưa bom bão đạn, một loạt đạn pháo của địch nổ gần đã khiến ông bị thương rất nặng: một mảnh đạn găm vào má phải và một loạt đạn khác bắn trúng, làm dập nát hoàn toàn cánh tay phải. Cánh tay gãy chỉ còn dính lủng lẳng vào thân thể bằng một chút da thịt thịt, gây ra cơn đau đớn tột cùng, khiến ông ngất đi.

Khi tỉnh lại giữa khói lửa mù mịt, ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong tâm trí người chiến sĩ trẻ không phải là sự sống sót, mà là nỗi lo sợ trận đánh bị chậm trễ vì mình. Nhận thấy cánh tay bị thương trở thành chướng ngại vật vướng víu, không thể ôm bộc phá xông lên, La Văn Cầu đã đưa ra một quyết định phi thường làm chấn động lòng người. Ông quay sang người đồng đội bên cạnh, bình thản nhờ dùng lưỡi mác chặt đứt hẳn cánh tay phải của mình. Trước sự do dự của đồng đội, ông kiên quyết thúc giục. Cánh tay vừa rời ra, nén cơn đau thấu xương, La Văn Cầu dùng bàn tay trái còn lại ôm chặt khối bộc phá nặng trịch, dồn hết sức bình sinh lao thẳng vào lô cốt địch, giật kíp nổ phá tan hỏa điểm then chốt, mở toang cánh cửa cho đơn vị xung phong tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Đông Khê. Hành động anh hùng ấy đã biến ông thành biểu tượng của tinh thần "còn người còn trận địa" và vinh dự được Bác Hồ phong tặng danh hiệu Anh hùng khi mới 21 tuổi.

Sau ngày hòa bình lập lại, Đại tá La Văn Cầu về công tác tại Tổng cục Chính trị và cống hiến trọn vẹn cho quân đội trước khi nghỉ hưu tại một căn nhà nhỏ, giản dị ở thủ đô Hà Nội. Khác hẳn với hình ảnh lẫm liệt, hiên ngang giữa lằn ranh sinh tử trên chiến trường năm xưa, ngoài đời thực, ông là một cụ già vô cùng đôn hậu, khiêm tốn và sống giản dị đến lạ kỳ.

Dù mất đi cánh tay phải, mọi sinh hoạt hằng ngày suốt hàng chục năm qua đều gặp muôn vàn khó khăn, bất tiện hơn người khác, nhưng người anh hùng ấy chưa bao giờ mở lời đòi hỏi bất kỳ chế độ ưu tiên đặc biệt nào cho bản thân. Ông xem những mất mát của mình nhẹ tựa lông hồng khi so với sự hy sinh vĩnh viễn của những đồng đội đã ngã xuống. Không cho phép mình ngơi nghỉ, ông thường xuyên nhận lời tham gia các buổi nói chuyện truyền thống, dùng chính câu chuyện bằng xương bằng thịt của cuộc đời mình để giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt qua mọi nghịch cảnh.

Giờ đây, dù đã bước vào tuổi cao bóng xế, Anh hùng La Văn Cầu vẫn giữ thói quen tự lập làm mọi việc và sống chan hòa, yêu thương với cộng đồng. Mỗi khi có ai hỏi về chiến công hiển hách năm xưa, ông chỉ cười hiền từ và khiêm nhường bảo: "Lúc đó ai cũng vậy thôi, chỉ có một lòng hướng về độc lập, cái chết cũng chẳng sợ thì sợ gì mất một cánh tay". Câu nói mộc mạc ấy chứa đựng triết lý sống vĩ đại của một thế hệ vàng – thời đại mà mỗi cá nhân đều sẵn sàng hy sinh cái tôi nhỏ bé để đổi lấy cái ta rộng lớn của giang sơn, Tổ quốc.