Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân, họa sĩ Lê Duy Ứng: Ánh sáng niềm tin không bao giờ tắt

HỌA SĨ ANH HÙNG LÊ DUY ỨNG: NGƯỜI VẼ CHÂN DUNG BÁC HỒ BẰNG MÁU VÀ NGHỊ LỰC PHI THƯỜNG TRONG BÓNG TỐI

Trong thế hệ những nghệ sĩ - chiến sĩ trưởng thành từ khói lửa kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, họa sĩ Lê Duy Ứng là một biểu tượng vô cùng đặc biệt. Cuộc đời và sự nghiệp của ông như một huyền thoại sống về lý tưởng cách mạng, tinh thần dấn thân và nghị lực lao động sáng tạo không ngừng nghỉ ngay cả khi đôi mắt không còn ánh sáng.

Xếp bút nghiên ra trận và bức huyết họa lịch sử

Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ 3 đầy triển vọng tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), người thanh niên Quảng Bình Lê Duy Ứng đã gác lại ước mơ nghệ thuật, tình nguyện nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ông được biên chế vào Sư đoàn 325, Quân đoàn 2, trải qua những năm tháng hành quân chiến đấu khốc liệt dọc mảnh đất miền Trung từ Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng cho đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975. Trên cương vị một chiến sĩ kiêm họa sĩ chiến trường, ông vừa cầm súng, vừa tranh thủ ghi lại hàng trăm bức ký họa sống động về đồng đội và cuộc chiến.

Thế nhưng, bước ngoặt nghiệt ngã đã xảy ra ngay trước thềm chiến thắng. Rạng sáng ngày 28-4-1975, tại căn cứ Nước Trong — cửa ngõ tiến vào Sài Gòn, trong lúc đang ngồi trên xe tăng bám sát mũi tiến công để ghi hình và ký họa, một quả đạn chống tăng của địch nổ gần đã khiến ông bị thương rất nặng, hỏng hoàn toàn đôi mắt.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi tỉnh dậy trong bóng tối và nghĩ rằng mình khó qua khỏi, người chiến sĩ trẻ không hề bi lụy. Bằng một niềm tin sắt đá hướng về Đảng và Bác Hồ, ông đã lấy giấy vẽ, dùng chính những giọt máu đang chảy tràn từ đôi mắt bị thương của mình để vẽ nên bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh trên nền cờ Tổ quốc và cờ Đảng. Phía dưới bức tranh, ông nắn nót ghi dòng chữ: “Ánh sáng niềm tin. Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân” rồi cẩn thận gấp lại, đặt vào túi ngực trái trước khi lịm đi. Bức huyết họa thiêng liêng ấy sau này đã trở thành một bảo vật lịch sử, minh chứng cho lòng trung thành và ý chí bất khuất của thế hệ thanh niên thời đại Hồ Chí Minh.

Hành trình vượt qua nghịch cảnh và ngọn lửa sáng tạo bất diệt

Sau ngày hòa bình, cuộc sống của người họa sĩ thương binh bước vào một hành trình thử thách mới. Mặc dù từng có khoảng thời gian may mắn tìm lại được ánh sáng vào mùa thu năm 1982 nhờ sự cứu chữa tận tình của các bác sĩ, nhưng về sau, vết thương cũ tái phát khiến đôi mắt ông một lần nữa chìm vào bóng tối vĩnh viễn.

Không chịu khuất phục trước số phận "tàn nhưng không phế", họa sĩ Lê Duy Ứng bắt đầu tập nặn tượng, chuyển hướng sang nghệ thuật điêu khắc theo lời khuyên của các bác sĩ. Bằng việc dùng đôi bàn tay thay cho đôi mắt để cảm nhận hình khối, ông đã tự mày mò, đục đẽo và tạc nên hàng ngàn tác phẩm điêu khắc, hội họa vô giá. Đề tài về Bác Hồ, về người lính và mẹ Việt Nam anh hùng luôn là mạch nguồn cảm hứng bất tận trong tâm thức ông.

Dù hiện tại đã bước sang tuổi cụm 80, người Đại tá Anh hùng ấy vẫn duy trì một lịch trình làm việc, học tập vô cùng nghiêm ngặt: Mỗi ngày đều tự học tiếng Anh, nghe đài báo để cập nhật tin tức và đặt chỉ tiêu hoàn thành nhiều tác phẩm nghệ thuật mới. Cuộc đời của họa sĩ Lê Duy Ứng chính là một bài ca khải hoàn về ý chí, một minh chứng sống động rằng: Khi con người ta sở hữu một "ánh sáng niềm tin" mãnh liệt trong tâm hồn, thì không có bóng tối nào có thể dập tắt được khát vọng sống và cống hiến.