ĐẠI TÁ, ANH HÙNG LLVTND NGUYỄN VĂN BẢY (BẢY A): “CÁNH CHIM BẤT TỬ” CỦA BẦU TRỜI NAM BỘ_KTL

NGƯỜI ANH HÙNG TỪ ĐỒNG RUỘNG LÊN BẦU TRỜI

Trong lịch sử không quân Việt Nam, hiếm có phi công nào được nhắc đến với lòng kính phục xen lẫn sự ngỡ ngàng như Đại tá, Anh hùng Nguyễn Văn Bảy. Ông không sinh ra để làm phi công, cũng chẳng có nền tảng về văn hóa hay kỹ thuật gì đặc biệt. Thuở xưa, ông chỉ là một cậu bé chân đất ở Sa Đéc, mới học hết lớp ba, nhưng bằng ý chí kiên cường và tình yêu nước mãnh liệt, cậu bé năm nào đã trở thành một trong mười chín phi công “Át” (ACE) của Việt Nam. Ông lái chiếc MiG-17 lạc hậu nhưng lại bắn rơi 7 chiếc máy bay tối tân của Mỹ.

Người dân Đồng Tháp nói riêng và giới mộ điệu trên thế giới nói chung còn biết đến ông với cái tên thân thương: Bảy A. Cái tên ấy gắn liền với biết bao giai thoại và sự trùng hợp kỳ lạ với con số 7, như một “định mệnh” đưa ông vào huyền thoại.

TỪ CẬU HỌC TRÒ LỚP BA ĐẾN HỌC VIÊN PHI CÔNG

Nguyễn Văn Bảy sinh ngày 2 tháng 2 năm 1936 tại làng Hòa Thành, quận Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Tên khai sinh là Nguyễn Văn Hoa, nhưng vì là con thứ bảy trong gia đình, lại “nghe như tên con gái”, cậu bé Hoa đã tự đổi thành Nguyễn Văn Bảy. Nhưng chẳng ai ngờ rằng, cái tên “Bảy” ấy lại đồng hành cùng ông suốt cả cuộc đời, với vô vàn con số 7.

Năm 1953, tròn 17 tuổi, không chịu theo ý gia đình bắt lấy vợ sớm, chàng thanh niên ấy đã “trốn” nhà lên đường đi bộ đội. Sau Hiệp định Genève (1954), ông cùng đoàn quân tập kết ra Bắc, mang theo lời hứa hai năm sau sẽ trở về, nhưng nào ngờ khoảng thời gian xa quê lại kéo dài hàng thập kỷ.

Điều đặc biệt là khi đang là chiến sĩ bộ binh, ông Bảy trúng tuyển vào khóa đào tạo phi công. Lúc bấy giờ, ông chỉ mới học xong lớp 3. Nhà cầm quyền phải cho ông học bổ túc văn hóa cấp tốc tại Trường Lạng Sơn. Kỳ diệu thay, chỉ trong 7 ngày, ông học xong chương trình 7 lớp. Rồi ông được sang Liên Xô và Trung Quốc học lái máy bay, bắt đầu từ những chiếc Yak-18, rồi MiG-15, và cuối cùng là MiG-17. Một người chưa từng biết đi xe đạp, giờ đây lại có thể cầm lái chiến đấu cơ phản lực.

CHIẾN CÔNG TRÊN BẦU TRỜI VÀ SỰ TRÙNG HỢP VỚI SỐ 7

Trở về nước năm 1965, Thượng úy phi công Nguyễn Văn Bảy bắt đầu những ngày tháng “tay không bắt giặc” trên bầu trời. MiG-17 của ông là loại máy bay “cổ lỗ sĩ” nhất lúc bấy giờ: không radar, không tên lửa, chỉ có súng máy và pháo. Đối thủ của ông là những chiếc F-4 Phantom II, F-105 Thunderchief, F-8 Crusader với đầy đủ vũ khí hiện đại.

Chiến thuật “du kích trên không” của ông Bảy bao gồm: bất ngờ áp sát, bắn nhanh, chính xác rồi rút lui tức thì. Trong lần xuất kích đầu tiên (19/6/1965), máy bay của ông bị tên lửa đối phương bắn trúng, thủng tới 84 lỗ, có lỗ lớn bằng bàn tay. Mệnh lệnh từ mặt đất yêu cầu nhảy dù, nhưng ông vẫn bình tĩnh lái chiếc máy bay “rách tơi tả” về hạ cánh an toàn – một kỳ tích khiến các chuyên gia Liên Xô cũng phải kinh ngạc.

Chính từ những trải nghiệm cận kề cái chết ấy mà ông Bảy đã đúc kết ra cho mình "Định luật chưa chắc" – một triết lý chiến đấu và phương châm sống bất hủ của riêng ông: "Nó có tên lửa nhưng chưa chắc đã bắn được, bắn được chưa chắc đã trúng, trúng chưa chắc đã rơi, mà rơi chưa chắc đã chết!". Ông đã dùng kinh nghiệm thực chiến để đúc kết tư duy sắc bén này, giúp thế hệ sau hiểu thêm về bản lĩnh và trí tuệ của ông. Câu nói vừa hóm hỉnh, vừa thấm thía ấy đã tiếp thêm bản lĩnh cho bao phi công trẻ, giúp họ dám nghĩ, dám đánh và dám thắng trước kẻ thù tối tân hơn gấp bội.

Và rồi sau đó những chiến công vang dội lần lượt đến. Trong hai năm 1966 – 1967, ông xuất kích 94 lần, nổ súng 13 lần, bắn rơi 7 máy bay Mỹ (gồm 2 chiếc F-105, 5 chiếc F-4). Điều khiến các phi công sừng sỏ lái những F-4 "con ma" của Mỹ không thể ngờ rằng họ lại bại tướng trước một phi công có xuất thân nông dân chưa hề có kinh nghiệm chiến đấu và số lần không chiến chỉ vỏn vẹn chục lần. Ông là phi công duy nhất trên thế giới lái MiG-17 bắn rơi nhiều máy bay đối phương đến vậy. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 7 lần gặp riêng và tặng ông 7 Huy hiệu của Người.

Đúng ngày 1 tháng 1 năm 1967, ông được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 31 tuổi. Cũng trong năm ấy, đứa con trai đầu của ông chào đời. Sau này, ông cười xòa và kể với nhà báo Nguyễn Quang Chánh: “Tao tên Bảy, học bổ túc 7 ngày xong 7 lớp. Lái máy bay MIG-17, bắn rơi 7 máy bay Mỹ. Được phong Anh hùng năm 1967, đẻ con trai đầu năm 1967. Năm 2017 lại đáp máy bay qua Mỹ giao lưu với phi công cũ… Hết, số 7 hết nước nói luôn!”

BẢN LĨNH NGƯỜI LÍNH–TẤM LÒNG CỦA MỘT NGƯỜI BA, NGƯỜI CHỒNG

Đằng sau những chiến công lừng lẫy trên bầu trời của phi công Nguyễn Văn Bảy – người được mệnh danh là "Huyền thoại bầu trời" – là cả một câu chuyện ít ai biết về gia đình ông, nơi tình yêu và trách nhiệm với Tổ quốc luôn đan xen vào nhau trong từng khoảnh khắc. Năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở giai đoạn ác liệt nhất, ông quyết định kết hôn với bà Trần Thị Niên – một học sinh miền Nam tập kết ra Bắc. Đám cưới được tổ chức giản dị nhưng đầm ấm, chứa chan niềm vui của những người cùng chung lý tưởng. Thế nhưng, lễ cưới vừa kết thúc được đúng 45 phút, không khí hạnh phúc chưa kịp lắng xuống thì tiếng còi báo động vang lên dồn dập. Không một phút do dự, chú rể Nguyễn Văn Bảy chưa kịp đón dâu mới, cũng chưa kịp chụp một tấm ảnh cưới làm kỷ niệm, lại phải khoác vội chiếc áo rồi chạy thẳng ra sân bay. Bà Niên – cô dâu trong bộ áo dài đằm thắm – chỉ kịp nhìn theo chồng với ánh mắt vừa lo âu vừa xen lẫn tự hào. Hôm ấy, trên bầu trời diễn ra trận đánh đầy cam go, Nguyễn Văn Bảy đã xuất sắc hạ gục một chiếc F-4H của Mỹ. Chiến công đó vừa là nhiệm vụ của người lính, vừa là món quà vô giá – một đám cưới bằng máu lửa và niềm kiêu hãnh – mà ông dành tặng cho người vợ trẻ trong ngày cưới chưa trọn vẹn.

Rồi khi được Bác Hồ chỉ thị rút về làm công tác chỉ huy, không cho trực tiếp tham chiến nữa, ông Bảy buồn lắm. Ông tâm sự với con trai sau này: “Nếu Bác cho đánh tiếp, có lẽ ba đã bắn rơi thêm vài chiếc nữa, nhưng cũng có thể đã hy sinh…” Câu nói ấy cho thấy một người lính sẵn sàng xả thân vì dân vì nước, một người cha, người chồng âm thầm gác lại hạnh phúc riêng tư để “bầu trời quê hương không còn phải chịu mưa bom, bão đạn”.

GIẢN DỊ NHƯ NGƯỜI NÔNG DÂN

Sau năm 1989, Đại tá Nguyễn Văn Bảy nghỉ hưu. Điều làm nhiều người bất ngờ là ông không chọn ở thành phố, cũng không chọn cách tìm đến bất kỳ chức danh hay quyền lợi nào. Mà sự lựa chọn của ông là trở về quê nhà Đồng Tháp, lội đồng bắt cá, trồng sen, cuốc đất, đào ao, trồng khoai, trồng lúa. Ông đội nón lá, mặc áo bà ba, chân lấm bùn đất, tự tay chăm từng luống rau.

Người dân trong xóm quen gọi ông là “Ông Bảy lúa”, “Ông Bảy ruộng” chứ không mấy khi gọi là “Anh hùng”. Ông nghe vậy thì mừng lắm. Có lần ông trồng được củ khoai mỳ nặng 22,5kg, cả làng xúm lại xem, có người trêu: “Anh hùng phi công bắn máy bay giỏi, trồng khoai cũng anh hùng luôn!”.

Lương hưu của ông dành dụm giúp bà con trong ấp có điện, có nước sạch. Nhà ông chẳng có của cải riêng, chỉ có mảnh vườn và đàn gà. Đến khi viên tướng không quân Hoa Kỳ là Charlie Plumb (người từng đụng độ với ông năm 1967) sang Việt Nam tìm gặp, ông vẫn tiếp bạn trong chiếc áo nâu sòng, bên ấm trà đậm đặc và đầy hương thơm.

NHỮNG NĂM THÁNG CUỐI VÀ NỖI TIẾC THƯƠNG

Ngày 16/9/2019, ông đột quỵ khi đang làm vườn. Mặc dù được đưa vào Bệnh viện Quân y 175, nhưng vì thương tích quá nặng, ông đã trút hơi thở cuối cùng vào lúc 21 giờ ngày 22/9/2019, hưởng thọ 83 tuổi. Hàng nghìn người dân, cựu chiến binh, lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã đến viếng ông. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân khóc, viết vào sổ tang: “Người sĩ quan, đảng viên suốt đời chiến đấu, hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc – tấm gương sáng về đạo đức cách mạng.”

BIẾT ƠN, TƯỞNG NHỚ VỀ NGƯỜI ANH HÙNG ĐẤT ĐỎ

Một điều ít người biết, cũng là một vinh dự đặc biệt và hiếm có: khi ông còn sống, tên của ông đã được đặt cho một con đường ở thành phố Nha Trang. Đường Nguyễn Văn Bảy nằm tại khu đô thị phường Phước Long, thành phố biển xinh đẹp – nơi có những con sóng vỗ ngày đêm, như khúc ca dành riêng cho người phi công đã từng làm chủ bầu trời.

Không chỉ có con đường, quê hương Đồng Tháp cũng dành cho ông sự tri ân sâu sắc. Hình ảnh "Bảy A" không chỉ còn trong sử sách, mà hiển hiện trong từng lớp học, từng ánh mắt trẻ thơ mỗi buổi tựu trường. Đó là cách mà người dân xứ Sen hồng giữ mãi ngọn lửa truyền thống, để các thế hệ mai sau biết rằng: trên chính quê hương mình, đã có một người anh hùng bằng xương bằng thịt, chứ không chỉ trong cổ tích.

Có lẽ nơi mà người dân thương nhớ ông nhiều nhất vẫn là cánh đồng quê hương Lai Vung, vẫn là khoảng trời xanh thăm thẳm phía trên xứ Đồng Tháp. Bởi ở đó, ông đã bắt đầu những bước chân chập chững, đã tắm mình trong những cơn mưa đầu mùa, đã từng quảy gánh theo cha mẹ ra đồng. Để sau này, dù có bay cao, bay xa đến thế nào, mạch nguồn đồng ruộng vẫn chảy trong huyết quản của vị tướng tài ba.

Sau khi ông mất, người con trai của ông – anh Nguyễn Quốc Anh – đã cho ra mắt cuốn sách "Cánh chim bất tử". Không phải là một cuốn tiểu sử khô khan, cũng chẳng phải tập hợp những chiến công oai hùng đã được in nhiều lần trên mặt báo. "Cánh chim bất tử" là những dòng hồi ức của một người con về cha mình: về những buổi chiều trên mảnh vườn nhỏ, về những lần người cha kể chuyện chiến trường, về cả những giây phút ông trầm ngâm bên bàn thờ Bác Hồ với đôi mắt đỏ hoe. Anh viết cuốn sách trên với mong muốn thế hệ trẻ hiểu rằng: huyền thoại không chỉ được tạo nên bởi chiến công, mà còn bởi tấm lòng khiêm nhường, giản dị và tình yêu thương vô bờ bến với ruộng đồng, quê hương.

Rồi đây, khi những đàn chim lại bay về phương Nam vào mùa đông giá rét, khi những hạt lúa trên đồng Lai Vung lại trĩu bông, cũng là lúc người dân Đồng Tháp lại nhắc về ông – Nguyễn Văn Bảy – một "cánh chim bất tử". Ông đã bay qua chiến tranh, bay qua những năm tháng hào hùng, và rồi nhẹ nhàng đáp xuống giữa lòng quê hương. Ông sẽ còn mãi bay trong ký ức đồng đội, trong lòng người thân và trong trái tim mỗi người dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình.

Nguyễn Văn Bảy – Bảy A – là một “cánh chim bất tử”. Ông đã bay… và sẽ còn mãi bay trong lòng người dân Việt Nam