Đại tá Đỗ Văn Mến
Đại tá Đỗ Văn Mến
Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn K3-Tam Đảo
Nguồn vov.vn
Đại tá Đỗ Văn Mến– “Tâm của K3, Trái tim Thành cổ”
Tháng 7 năm 1972, khi Mặt trận B5 – Quảng Trị quyết định giao nhiệm vụ vô cùng cam go cho Tiểu đoàn 3 (sau này là K3 – Tam Đảo), người đứng đầu đơn vị chính là Đỗ Văn Mến, tiểu đoàn trưởng. Ông và hơn 300 chiến sĩ được lệnh vượt sông Thạch Hãn, tiến vào Thành cổ – nơi được gọi là “chảo lửa”.
Lời thề mở đầu hành trình
Trước lúc lên đường, dưới ánh trăng mờ bên bờ sông, ông Mến cùng ban chỉ huy và toàn tiểu đoàn họp khẩn. Giữa tiếng bom đạn sắp rót xuống, ông tuyên bố một lời thề quyết tử:
“K3 – Tam Đảo còn, Thành cổ Quảng Trị còn.”
Lời thề ấy không chỉ là ngôn từ, mà là linh hồn của cả tiểu đoàn. Nó được chiến sĩ K3 – Tam Đảo khắc sâu trong tim, như một mệnh lệnh thiêng liêng: phải giữ Thành cổ bằng mọi giá.
Những ngày khốc liệt trong “chảo lửa”
Trong suốt 81 ngày đêm, K3 – Tam Đảo bị đặt trong tình trạng kiên cường chiến đấu không dứt. Theo lời kể của ông Mến, địch liên tục bắn phá ở cấp độ pháo cực lớn: bom, pháo, hỏa lực từ xe tăng lăn vào Thành cổ.
Ông Mến chỉ huy từ chốt Đông Bắc – vị trí chiến lược nhất của thành cổ. Trong một trận đánh, Tiểu đoàn 3 bị vây, quân số hao hụt nghiêm trọng. Nhưng ông không lùi — ông ra lệnh cho các đại đội phối hợp: sử dụng cối, súng cỡ lớn và chiến thuật luân phiên tấn công – rút lui – tấn công lại.
Một chi tiết đặc biệt: ông Mến trực tiếp liên lạc với lực lượng pháo binh hỗ trợ từ Mặt trận để xin chi viện pháo bắn vào mục tiêu địch, giúp K3 giữ vững vị trí.
Thử thách nguy hiểm: biệt kích và cờ ba que
Ngày 14/7/1972, theo lời kể của ông Mến, địch điều biệt kích bí mật xâm nhập phía Đông Thành cổ để cắm cờ ba que (cờ ngụy) và chụp ảnh tuyên truyền. Nhưng tiểu đoàn dưới quyền ông lập tức ứng phó: Đại đội 11 phát hiện, tiêu diệt cả ba tên biệt kích và thu cờ của địch.
Cuối cùng - 81 ngày ác liệt
16/9/1972, cuộc chiến 81 ngày đêm được đánh giá là “bước ngoặt”: góp phần thay đổi cục diện chiến trường, buộc Mỹ – Sài Gòn phải chịu áp lực lớn hơn về chính trị — được xem như một phần trong “chiến lược buộc Mỹ đàm phán”. Việc rút quân không phải thất bại mà là chiến lược có tính toán, vừa gây tổn thất cho địch, vừa bảo toàn lực lượng. 81 ngày đêm đã trở thành biểu tượng lịch sử, tinh thần và chiến lược, với giá trị cả về quân sự lẫn chính trị.Thành cổ Quảng Trị ngày nay là minh chứng cho lòng quả cảm, hy sinh của những người tham chiến, đồng thời là bài học về cách ứng biến chiến lược trong chiến tranh.
Hậu chiến và di sản
Năm 2009, đại tá Đỗ Văn Mến được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chỉ huy chiến đấu và trực tiếp chiến đấu trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Nhưng CCB Đỗ Văn Mến đã trao lại danh hiệu cao quý này cho Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam.
