Đại tá Hoàng Long Xuyên

Đại tá Hoàng Long Xuyên, tên khai sinh là Hoàng Văn Tứ, sinh năm 1917 tại xã Nam Tuấn, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Năm 17 tuổi, Hoàng Long Xuyên đi theo cách mạng và năm 24 tuổi thì được tổ chức cử sang Trung Quốc học quân sự tại phân hiệu trường quân sự Hoàng Phố. Đầu tháng 11-1944, đoàn thanh niên học quân sự rời Trung Quốc trở về Tổ quốc. Hoàng Long Xuyên cùng với một số đồng chí bị lạc trong rừng nên ngày 24-12-1944 mới về đến nơi. Lúc này, Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân đã ra đời được hai ngày, tuy vậy ông vẫn được coi là một trong những nhân sự đầu tiên của lực lượng vũ trang nước nhà.

Đến tháng 8-1945, trên cương vị Phân đội trưởng, Hoàng Long Xuyên đã chỉ huy đơn vị cùng với quần chúng cách mạng nổi dậy, tiến công quân Nhật, làm chủ các vùng Ôn Châu, Hữu Lũng, Thất Khê, Thoát Lãng, Na Sầm... của Lạng Sơn. Sau khi toàn quốc kháng chiến, Hoàng Long Xuyên được bổ nhiệm làm Trung đoàn phó, rồi Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28 và tham gia rất nhiều chiến dịch quan trọng.

Năm 1949, ông được cử làm Phó tư lệnh Mặt trận Long Châu, tham gia chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn, giúp cách mạng Trung Quốc giải phóng biên khu Quảng Tây và Vân Nam. Trong giai đoạn này, đồng chí, đồng đội đã thân mật lấy tên ông đặt cho tên trung đoàn. Từ đây, nhắc đến Trung đoàn Long Xuyên là người ta nhớ đến ông. Những năm sau, ông được bổ nhiệm giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Lạng Sơn... Năm 1962, ông được phân công về công tác tại Công an vũ trang Việt Bắc, sau đó làm Giám đốc Công an Liên khu Việt Bắc. Năm 1986, Đại tá Hoàng Long Xuyên nghỉ hưu với cương vị Thủ trưởng cơ quan Điều tra hình sự, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng.

Đại tá Hoàng Long Xuyên đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều huân huy chương cao quý và Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng. Trước khi qua đời, ông sống cùng gia đình người con trai là Hoàng Văn Tiến, tại phường chùa Hang, thành phố Thái Nguyên. Đồng thời ông còn có 3 người con gái, 8 cháu và 10 chắt sinh sống quây quần quanh địa bàn tỉnh Thái Nguyên.