Đại tá Lò Văn Sôn: Từ người lính khố xanh đến người anh hùng cách mạng đất Sơn La
Câu chuyện đầy tự hào về Đại tá Lò Văn Sôn (bí danh Cầm Oai) – người trí thức, chiến sĩ cách mạng dân tộc Thái đã giác ngộ từ nhà tù Sơn La để cống hiến trọn đời cho các cuộc kháng chiến giành độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ông Lò Văn Sôn (bí danh Cầm Oai) sinh ngày 15/8/1920 tại bản Panh, xã Chiềng Xôm, Châu Mường La (nay thuộc thành phố Sơn La). Là một người con của đồng bào dân tộc Thái, năm 1940, khi vừa tròn 20 tuổi, ông bị thực dân Pháp bắt đi lính khố xanh và làm cai ngục tại Nhà tù Sơn La. [1, 2]
Thế nhưng, chính tại nơi "địa ngục trần gian" này, bước ngoặt cuộc đời của người thanh niên trẻ đã bắt đầu. Sống và tiếp xúc gần gũi với các chiến sĩ cộng sản kiên trung như Tô Hiệu, Khuất Duy Tiến, Phạm Hảo... ông đã được tuyên truyền, giáo ngộ lý tưởng cách mạng sâu sắc. Từ một người lính làm việc cho chính quyền thực dân, ông Lò Văn Sôn đã trở thành một "tai mắt" vững chắc, một cơ sở nội ứng vô cùng quan trọng cho chi bộ đảng bí mật trong nhà tù, dũng cảm làm liên lạc và hỗ trợ các đồng chí của ta.
Người dẫn đường và thủ lĩnh quân sự đất Tây Bắc
Trong cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông Lò Văn Sôn cùng các tầng lớp trí thức dân tộc thiểu số như Lò Văn San, Cầm Minh... đã tích cực tham gia tổ chức, lãnh đạo giành chính quyền trực tiếp tại đồi Khau Cả vào ngày 26/8/1945, lật đổ ách thống trị của thực dân và phong kiến tại Sơn La.
Bước sang cuộc kháng chiến chống Pháp, với tài năng và lòng quả cảm, ông tiếp tục dấn thân vào binh nghiệp. Tại chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, ông giữ chức Trung đội trưởng Trung đội 1 (C221, D910, E148), trực tiếp chỉ huy các chiến sĩ bẻ gãy "chiến dịch Hải Ly" của thực dân Pháp tại lòng chảo Điện Biên. Trong ký ức của người chiến sĩ Điện Biên năm ấy, trận chiến giành giật từng tấc đất vô cùng khốc liệt: "Bên ta chỉ có nắm cơm chấm muối lót lòng, thân mình mảnh khảnh vì sốt rét, súng cũ dao cùn mà vẫn anh dũng xông lên đánh giáp lá cà, chiến đấu đến viên đạn cuối cùng".
Trọn đời cống hiến cho quê hương
Sau ngày hòa bình lập lại, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách lớn của Đảng và Nhà nước tại địa phương như Tỉnh đội trưởng Sơn La, Trưởng ban quân quản tỉnh Điện Biên, và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La.
Với những đóng góp to lớn trải dài qua hai cuộc kháng chiến, Đại tá Lò Văn Sôn là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần yêu nước, đại đoàn kết dân tộc của đồng bào Tây Bắc. Cuộc đời từ một người lính khố xanh trở thành một lão thành cách mạng kiên trung của cụ luôn là câu chuyện lịch sử hào hùng, là tấm gương sáng cho các thế hệ trẻ mai sau học tập và noi theo.
