Đại tá Nguyễn Văn Tàu
Nguyễn Văn Tàu sinh ngày 30 tháng 10 năm 1928 tại Vũng Tàu.
Ông Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang, tên hoạt động Trần Văn Quang) sinh ngày 30 tháng 10 năm 1928 tại xã Long Phước, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Lớn lên trong bối cảnh đất nước chìm trong chiến tranh, từ rất sớm ông đã nuôi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh giành độc lập dân tộc. Năm 1945, khi mới 17 tuổi, ông tham gia lực lượng Thanh niên Tiền phong, chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng và gắn bó trọn đời với sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1947–1954), Nguyễn Văn Tàu là chiến sĩ quân báo tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Với sự thông minh, mưu trí và lòng dũng cảm, ông trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ thu thập tin tức, xây dựng cơ sở và khai thác thông tin phục vụ kháng chiến. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc, lấy tên Trần Văn Quang, công tác trong lực lượng đặc công thuộc Sư đoàn 338, vừa là trung đội trưởng trinh sát vừa đảm nhiệm công tác chính trị, tiếp tục rèn luyện về quân sự và nghiệp vụ tình báo.
Năm 1961, ông trở lại chiến trường miền Nam và được giao một trong những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của ngành tình báo quân sự. Tháng 5 năm 1962, ông chính thức trở thành Cụm trưởng Cụm tình báo H63 (tiền thân là A18), mạng lưới tình báo chiến lược có nhiệm vụ tổ chức, bảo vệ và duy trì hoạt động của nhiều điệp viên hoạt động bí mật trong lòng chính quyền Sài Gòn, tiêu biểu là Phạm Xuân Ẩn. Dưới sự chỉ huy của ông, H63 xây dựng được hệ thống giao liên, cơ sở bí mật và mạng lưới bảo vệ chặt chẽ, bảo đảm việc thu thập và chuyển giao nhiều nguồn tin chiến lược có giá trị đặc biệt cho Bộ Chỉ huy, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Các nhà nghiên cứu đánh giá, thành công của điệp viên Phạm Xuân Ẩn gắn liền với sự lãnh đạo, tổ chức và bảo vệ hiệu quả của Cụm trưởng Tư Cang cùng tập thể H63.
Những năm cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ, với cương vị cán bộ của Phòng Tình báo miền (J22), ông tham gia chuẩn bị lực lượng cho các chiến dịch quyết định. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông giữ cương vị Chính ủy Lữ đoàn 316 Đặc công biệt động, đồng thời trực tiếp tham gia chỉ điểm các mục tiêu quân sự quan trọng tại Sài Gòn, góp phần giúp các cánh quân tiến vào giải phóng thành phố nhanh chóng, hạn chế tối đa thiệt hại về người và cơ sở hạ tầng.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác trong Quân đội nhân dân Việt Nam trước khi nghỉ hưu. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, năm 2005 ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Không chỉ là người chỉ huy tài năng của Cụm tình báo H63 Anh hùng, Nguyễn Văn Tàu còn là một nhân chứng lịch sử tiêu biểu, dành nhiều năm sau chiến tranh để gặp gỡ, nói chuyện truyền thống và giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và giá trị của hòa bình
Hơn nửa thế kỷ cống hiến cho cách mạng, cuộc đời của Anh hùng Nguyễn Văn Tàu là biểu tượng của lòng trung thành, bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo Việt Nam. Những đóng góp của ông không chỉ góp phần làm nên thắng lợi của dân tộc mà còn để lại nhiều bài học quý báu về tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và trách nhiệm đối với Tổ quốc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
