ĐẠI THẮNG MINH HOÀNG ĐẾ

ĐẠI THẮNG MINH HOÀNG ĐẾ

Đinh Bộ Lĩnh người ở động Hoa Lư, châu Đại Hoàng”. Cha Đinh Bộ Lĩnh là Đinh Công Trứ làm nha tướng cho Dương Diên Nghệ. Khi còn nhỏ, Đinh Bộ Lĩnh mồ côi cha, ở cùng với mẹ họ Đàm và gia thuộc trong động núi bên cạnh đền thờ sơn thần. Lúc nhỏ, Đinh Bộ Lĩnh cùng với lũ trẻ chăn trâu ở ngoài đồng. Lũ trẻ tự biết kiến thức không bằng Bộ Lĩnh, liền tôn Lĩnh làm trưởng. Khi chơi đùa, bọn trẻ phải khoanh tay làm kiệu để khiêng Lĩnh và lấy hoa lau làm cờ đi hai bên rước như là nghi vệ thiên tử. Có lúc lại kéo nhau đi đánh trẻ con thôn khác, đến đâu chúng đều sợ phục, rủ nhau hằng ngày đến kiếm củi, thổi cơm để phục dịch. Bà mẹ thấy thế mừng lắm, mổ lợn để khao chúng. Phụ lão các sách bảo nhau rằng : “Đứa trẻ này khí độ như thế tất sẽ làm nên việc, bọn chúng ta nếu không về theo, ngày sau hối không kịp”. Rồi bèn đem con em đến theo và lập Lĩnh làm trưởng, ở sách” Đào Áo.

Bấy giờ Đinh Bộ Lĩnh có người chú là Thúc Dự, giữ sách Bông chống nhau với Bộ Lĩnh. Lĩnh còn ít tuổi, binh thế chưa mạnh, thua chạy, khi qua cầu Đàm Gia Loan, cầu gãy bị sa xuống bùn, người chú muốn lấy giáo đâm, thấy có hai con rồng vàng che đỡ, sợ lùi lại Đinh Bộ Lĩnh thu nhặt quân còn sót, đánh lại. Thúc Dự phải hàng. Từ đấy, ai cũng sợ phục, phàm đi đánh đến đâu cũng dễ như chẻ tre, gọi là Vạn Thắng vương.

Khi ấy mười hai sứ quân đều tự làm hùng trưởng, cắt giữ đất đai, Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp được cả. Năm Mậu Thìn (968), Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, định đóng đô ở thôn Đàm, nhưng vì đất ở đấy chật hẹp, lại không có thể hiểm trở nên dời kinh đô về Hoa Lư (Ninh Bình), đắp thành, đào hào, làm cung điện, đặt triều nghi. Bầy tôi dâng tôn hiệu là Đại thắng minh hoàng đế.

Vua muốn lấy uy để chế ngự thiên hạ, mới đặt vạc lớn ở sân triều, nuôi hổ dữ ở trong cũi, hạ lệnh rằng : Người nào trái phép sẽ phải chịu tội bỏ vạc nấu hay cho hổ ăn. Mọi người sợ phục không ai dám trái.

Nhà sử học Lê Văn Hưu đã ca ngợi Đinh Tiên Hoàng như sau : “Tiên Hoàng là người tài năng sáng suốt hơn người, dũng lược nhất đời, dương lúc nước Việt ta không chủ, các hùng trưởng cát cứ, đánh một cái mà mười hai sứ quân thần phục hết, rồi mở nước đóng đô, đổi xưng hoàng đế, đặt trăm quan, dựng sáu quân, chế độ gần đủ ; chắc là ý trời vì nước Việt ta lại sinh ra bực thánh triết để tiếp nối chính thống của Triệu vương chăng ?”. Đinh Tiên Hoàng ở ngôi 12 năm thì mất, thọ 56 tuổi.

(Theo : Đại Việt sử kí toàn thư, Tập 1, NXB Khoa học xã hội, H., 1983)