ĐẠI TƯỚNG CHU HUY MÂN (1913 – 2006): VỊ TƯỚNG "HAI MẠNH", "LINH HỒN" CỦA CHIẾN TRƯỜNG KHIÊM TRUNG – TÂY NGUYÊN VÀ BẢN LĨNH CHÍNH ỦY TÀI BA

Tên tuổi của Đại tướng Chu Huy Mân (tên thật là Chu Văn Tiến, sinh tại Nghệ An) được trân trọng ghi danh trên những đại lộ trung tâm sầm uất tại Hà Nội (quận Long Biên), Đà Nẵng, Nghệ An, Gia Lai và nhiều thành phố lớn. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Tư lệnh kiêm Chính ủy Mặt trận Tây Nguyên (B3) và Quân khu 5. Cả cuộc đời ông là một tấm gương sáng ngời về sự kết hợp hoàn hảo giữa bản lĩnh của một nhà chính trị sắc bén và tài năng của một nhà chỉ huy quân sự kiệt xuất, gắn liền với danh xưng "Hai mạnh" (Mạnh cả về quân sự - Mạnh cả về chính trị) do Chủ tịch Hồ Chí Minh trìu mến trao tặng.

Sự sâu sắc trong tư tưởng chỉ đạo của Đại tướng Chu Huy Mân nằm ở triết lý: "Công tác chính trị là 'hồn cốt' tạo nên sức mạnh chiến đấu của Quân đội". Ông không nhìn nhận chiến tranh thuần túy qua các thông số kỹ thuật hay so sánh hỏa lực, mà thấu suốt bản chất của chiến tranh nhân dân nằm ở ý chí con người. Khi kinh qua các chức vụ kiêm nhiệm cả Tư lệnh lẫn Chính ủy ở những vùng chiến sự gian khổ nhất, ông đã nâng tầm nghệ thuật lãnh đạo quân sự bằng cách lấy xây dựng chính trị làm gốc. Dưới sự chỉ đạo của ông, công tác tư tưởng không dừng lại ở những bài học lý thuyết khô khan, mà được cụ thể hóa thành sức mạnh bộc phá ngay ngoài chiến hào, thành lòng tin tuyệt đối của người chiến sĩ vào đường lối cách mạng và tinh thần đoàn kết máu thịt "quân với dân như cá với nước".

Bản lĩnh cầm quân thực chiến của ông thể hiện rực rỡ nhất tại hai địa bàn có tính chất quyết định cục diện chiến trường miền Nam: Tây Nguyên (B3) và Quân khu 5. Trong Chiến dịch Plei Me (1965) – đợt đụng độ quy mô lớn đầu tiên với quân viễn chinh Mỹ – ông đã nâng nghệ thuật "Đánh điểm, diệt viện" lên tầm đỉnh cao. Bằng việc chủ động vây hãm đồn Plei Me (đánh điểm) để kéo Sư đoàn Kỵ binh không vận Mỹ xuất kích, ông đã điều động lực lượng chủ lực phục kích đánh bại các đoàn quân viện (diệt viện) ở thung lũng Ia Đrăng, bẻ gãy hoàn toàn uy thế hỏa lực của cỗ máy chiến tranh tân tiến nhất thế giới. Không dừng lại ở đó, trên cương vị Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5, ông tiếp tục chỉ đạo phát triển hệ thống "Vành đai diệt Mỹ" (như Hòa Vang, Chu Lai), biến vùng đất cằn cỗi thành thế trận đan cài gai góc, buộc địch phải tiêu hao lực lượng trong thế trận chiến tranh nhân dân thọc sâu.

Di sản của Đại tướng Chu Huy Mân là bài học vô giá về phong cách lãnh đạo "sát chiến trường, gần chiến sĩ", về bản lĩnh kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy chiến lược của một vị tướng trận mạc và ngọn lửa nhiệt huyết của một người làm công tác tư tưởng. Ông đã chứng minh đanh thép rằng: sức mạnh vô địch của Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ đến từ tài thao lược hay vũ khí, mà trước hết được thắp sáng từ bản lĩnh chính trị kiên trung và ý chí quyết chiến quyết thắng của cả một dân tộc.