Đại tướng Chu Huy Mân – Hai cuộc kháng chiến, chiến trường Lào, Tây Nguyên, Khu 5, công tác chính trị và xây dựng quân đội

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đại tướng Chu Huy Mân trưởng thành qua nhiều chiến trường và cương vị lãnh đạo, chỉ huy khác nhau. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ tháng 12-1946, ông được điều ra Việt Bắc và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trên cương vị Trung đoàn trưởng, Bí thư Đảng ủy Trung đoàn 72 Bắc Kạn và Trung đoàn trưởng Trung đoàn 74 Cao Bằng, ông cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh trong Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947, góp phần bảo vệ căn cứ địa kháng chiến.

Trong giai đoạn 1951–1954, Chu Huy Mân giữ cương vị Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn 316. Đơn vị tham gia các chiến dịch Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Đại đoàn 316 đảm nhiệm hướng tiến công phía Đông, góp phần quan trọng vào việc đập tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Sau Hiệp định Genève, ông được giao nhiệm vụ làm Trưởng đoàn kiêm Bí thư Đảng ủy Đoàn cố vấn quân sự 100 giúp cách mạng Lào. Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ quốc tế, ông cùng các đồng chí Việt Nam hỗ trợ bạn xây dựng lực lượng, nâng cao khả năng chiến đấu và củng cố vùng căn cứ.

Từ tháng 9-1963 đến năm 1975, dấu ấn nổi bật của Chu Huy Mân gắn với chiến trường Khu 5 và Tây Nguyên. Ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Phó Bí thư Khu ủy, Bí thư Quân khu ủy, Chính ủy kiêm Tư lệnh Quân khu 5 và Tư lệnh kiêm Chính ủy Mặt trận B3 - Tây Nguyên. Trong điều kiện chiến trường ác liệt, ông chú trọng nắm chắc thực tiễn, xây dựng lực lượng và tìm cách đánh phù hợp. Những năm tháng này gắn với nhiều chiến thắng quan trọng như Núi Thành, Vạn Tường, Ba Gia và Plâyme - Ia Đrăng.

Sau năm 1975, Chu Huy Mân tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách lớn, trong đó có cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Ông quan tâm xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tổ chức và con người, đồng thời tham gia đề xuất nhiều chủ trương liên quan đến xây dựng và hoàn thiện Quân đội nhân dân Việt Nam. Những đóng góp ấy làm nổi bật hình ảnh một nhà lãnh đạo, chỉ huy vừa có tư duy quân sự, vừa coi trọng công tác chính trị và xây dựng lực lượng lâu dài.