Đại tướng Chu Huy Mân – Nhà lãnh đạo quân sự, chính trị tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại tướng Chu Huy Mân là một trong những nhà lãnh đạo quân sự và chính trị xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, trực tiếp chỉ huy nhiều đơn vị chủ lực trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đồng thời giữ nhiều cương vị quan trọng trong công tác đảng, công tác chính trị và xây dựng quân đội sau khi đất nước thống nhất.
Chu Huy Mân, tên khai sinh Chu Văn Điều, sinh ngày 17 tháng 3 năm 1913 tại xã Hưng Hòa, tỉnh Nghệ An (nay thuộc thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An). Ông sinh ra trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Chứng kiến cuộc sống cơ cực của nhân dân dưới ách thống trị của thực dân Pháp, ông sớm tham gia các phong trào đấu tranh cách mạng. Năm 1930, ông tham gia phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh; năm 1937 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong thời kỳ hoạt động bí mật, ông nhiều lần bị chính quyền thực dân bắt giam và kết án tù nhưng vẫn giữ vững tinh thần cách mạng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chu Huy Mân tham gia xây dựng lực lượng vũ trang tại Liên khu IV và đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ huy, chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lớn, đồng thời chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang địa phương và phát triển chiến tranh du kích. Với năng lực tổ chức và kinh nghiệm thực tiễn, ông được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trên các chiến trường.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, Chu Huy Mân tiếp tục công tác trong quân đội. Từ đầu những năm 1960, ông được phân công vào chiến trường miền Nam, lần lượt giữ các chức vụ Chính ủy Quân khu 5, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5 và tham gia lãnh đạo lực lượng vũ trang trên một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Dưới sự lãnh đạo của tập thể Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu, lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã duy trì và phát triển thế trận chiến tranh nhân dân, phối hợp với các chiến trường khác trong nhiều chiến dịch quan trọng.
Sau năm 1975, Chu Huy Mân giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời là Ủy viên Bộ Chính trị, tham gia lãnh đạo công tác xây dựng Đảng trong quân đội, giáo dục chính trị tư tưởng và xây dựng lực lượng vũ trang trong thời kỳ hòa bình. Ông cũng góp phần chỉ đạo công tác bảo vệ biên giới và xây dựng nền quốc phòng toàn dân trong những năm đầu sau thống nhất đất nước.
Năm 1980, Chu Huy Mân được phong quân hàm Đại tướng. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, nhiều Huân chương Quân công, Huân chương Chiến thắng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Đại tướng Chu Huy Mân từ trần ngày 1 tháng 7 năm 2006 tại Hà Nội, hưởng thọ 93 tuổi. Các công trình nghiên cứu lịch sử quân sự đánh giá ông là một trong những nhà lãnh đạo có nhiều đóng góp trên cả lĩnh vực chỉ huy chiến trường và công tác chính trị trong quân đội. Những kinh nghiệm thực tiễn và tư duy xây dựng lực lượng của ông tiếp tục được nghiên cứu trong công tác đào tạo cán bộ và tổng kết lịch sử quân sự Việt Nam.
