Dưới sự chỉ đạo của đồng chí Hoàng Văn Thái, đến năm 1948, Bộ Tổng Tham mưu và Ngành Tham mưu toàn quân đã có sự phát triển mới, phát huy tốt chức năng, nhiệm vụ trong công tác. Từ tay không hoàn toàn, trải qua hai năm rưỡi cố gắng, đến nay ta đã có một hệ thống cơ quan tham mưu các cấp gồm: “Bộ Tổng Tham mưu, các phòng tham mưu khu và các ban tham mưu trung đoàn, các cơ quan tham mưu của ta... đã có những thành tích nhất định trong việc tuyển quân, tổ chức biên chế, luyện quân, trang bị, cấp dưỡng…”(16). Sự ra đời của Bộ Tổng Tham mưu đã “kịp thời thực hiện ngay việc thống nhất chỉ huy các lực lượng vũ trang trong toàn quốc, một việc hết sức quan trọng sau khi vừa giành được chính quyền”(17). Đồng thời, vừa xây dựng, vừa thực hiện nhiều nhiệm vụ cấp bách và phức tạp như: “chỉ đạo xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang; đấu tranh với bọn quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc và tay sai để giữ vững chính quyền; tổ chức bộ đội Nam tiến cùng quân và dân miền Nam tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược; cùng với các ngành trong chính quyền chỉ đạo đấu tranh buộc Pháp thi hành Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946) và chuẩn bị lực lượng, chuẩn bị mọi mặt cho một cuộc kháng chiến lâu dài”(18). Trong một điều kiện vô cùng khó khăn về mọi mặt của buổi đầu thành lập với một ít cán bộ từ các nơi điều về, một tổ đảng gồm 3 người, đồng chí Hoàng Văn Thái đã chỉ đạo, tổ chức và chỉ huy nhanh chóng hình thành Bộ Tổng Tham mưu với các bộ phận thông tin, cơ yếu, nhân sự, tình báo, tác chiến, quân nhu, kế toán… và từng bước xây dựng cơ quan tham mưu các cấp. Đồng chí Hoàng Văn Thái cùng đội ngũ cán bộ, nhân viên đầu tiên đã góp phần đặc biệt quan trọng trong tổ chức, xây dựng, phát triển của Bộ Tổng Tham mưu và ngành tham mưu toàn quân, là những người đặt những viên gạch đầu tiên vững chắc cho truyền thống tốt đẹp của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành Tham mưu(19), góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân làm nên những thắng lợi vẻ vang trong đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đại tá, ThS NGUYỄN VĂN BÌNH - Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam (1) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 10-11.
(2) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2. (Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại Thư viện Viện Lịch sử quân sự. (3) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 250. (4) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 253. (5) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 250. (6) Gồm các đồng chí: Hoàng Văn Thái; Hoàng Đạo Thúy; Hoàng Minh Đạo; Mai Hữu Thao; Nguyễn Văn Trang; Vũ Văn Thềm; Nghiêm Xuân Hãn; Đỗ Xuân Sáng. (7) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 9. (8) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 10. (9) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 12. (10) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Mấy vấn đề về chỉ huy và tham mưu, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1983, tr. 55. (11) Dẫn theo: Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 19. (12) Việt Nam quốc dân Đảng. (13) Việt Nam cách mạng đồng minh hội. (14) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 23. (15) Bộ Tổng Tham mưu, Ban Tổng kết - Biên soạn lịch sử, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), Nhà in Bộ Tổng Tham mưu, Hà Nội, 1991, tr. 28. Theo: Đảng ủy Bộ Tổng Tham mưu - Cơ quan Bộ Quốc phòng, Lịch sử Đảng bộ Bộ Tổng Tham mưu - Cơ quan Bộ Quốc phòng (1945 - 2005), Tập 1, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2011, tr. 12. Ghi: Đảng viên trong cơ quan mới có 2 đồng chí: Hoàng Văn Thái (vào Đảng năm 1938) và Hoàng Minh Đạo (vào Đảng năm 1939) là 2 đảng viên đầu tiên ở Bộ Tổng Tham mưu. (16) Hoàng Văn Thái - Mấy vấn đề chỉ huy và tham mưu, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1983, tr. 12.(17) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2. (Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam. (18) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2. (Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam. (19) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2. (Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam.
