Đại tướng Hoàng Văn Thái – Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ

Tháng 1-1948, trong đợt phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của Quân đội, đồng chí Hoàng Văn Thái được phong Thiếu tướng. Trong chiến cuộc Đông Xuân 1953 - 1954, Thiếu tướng Văn Tiến Dũng, Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy Đại đoàn 320, được triệu về Việt Bắc giữ chức vụ Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Thiếu tướng Hoàng Văn Thái được phân công nhiệm vụ lên Điện Biên thực hiện vai trò Tham mưu trưởng trong chiến dịch quan trọng mang mật danh Trần Đình.

Tại Điện Biên Phủ, ông đã phối hợp tốt với cố vấn Trung Quốc, cùng đưa ra và thực hiện những quyết sách quan trọng của Bộ chỉ huy Chiến dịch và Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ việc chuyển phương châm tác chiến, cho đến công tác chuẩn bị, hậu cần, từng trận đánh. Ông là Tham mưu trưởng đắc lực bên cạnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp với tài năng và sự cống hiến của mình. Sau này ông tiếp tục tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, đến năm 1980 được phong quân hàm Đại tướng.

Ngày 10-4-1958, ông là Tổng tham mưu phó Quân đội nhân dân Việt Nam kiêm Chủ nhiệm Tổng cục Quân huấn theo sắc lệnh số 61/SL ngày 10-4 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Năm 1960, ông là Chủ nhiệm Tổng cục Quân huấn kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Thể dục thể thao Nhà nước. Từ năm 1961 đến năm 1963, ông đi học ở Học viện quân sự cấp cao Bắc Kinh, Trung Quốc.

Trong kháng chiến chống Mỹ, ông Nam tiến ngay những ngày đầu tiên quân Mỹ thực hiện Chiến tranh cục bộ. Năm 1966, ông là Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu 5. Từ năm 1967 đến năm 1973, ông là Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, Phó bí thư Trung ương cục và Phó bí thư Quân ủy Quân Giải phóng miền Nam. Đây là thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt nhất, ông đã chỉ đạo chỉ huy nhiều chiến dịch lớn ở chiến trường miền Nam.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giữ trách nhiệm Phó chủ tịch thứ nhất Hội đồng chi viện, Hoàng Văn Thái đã tập trung chỉ đạo chi viện kịp thời cho các chiến trường, góp phần quan trọng đưa cuộc tiến công và nổi dậy đến toàn thắng.

Từ năm 1974 đến năm 1986, ông là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đại tướng Hoàng Văn Thái là một vị tướng hiền hậu, giản dị và hết mực khiêm tốn, được cán bộ và chiến sĩ ta rất yêu quý. Cũng chính Hoàng Văn Thái là người nghĩ ra cách ký hiệu các cấp của các đơn vị Quân đội bằng các chữ cái để cho dễ gọi hơn, Việt hơn và đặc biệt thể hiện sự độc lập đối với những quy định do người Pháp để lại.

Đại tướng Hoàng Văn Thái không chỉ đơn thuần làm công tác chỉ huy và tham mưu, ông còn tham gia viết và biên tập nhiều tác phẩm, tài liệu tổng kết, nghiên cứu về lịch sử và học thuyết quân sự Việt Nam.

Đại tướng Hoàng Văn Thái qua đời ngày 2-7-1986, thọ 71 tuổi.