Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Từ thầy giáo dạy Sử đến người thành lập đội quân chủ lực đầu tiên

Trước khi trở thành một danh tướng lừng lẫy thế giới, Võ Nguyên Giáp là một trí thức trẻ yêu nước, từng giảng dạy môn Lịch sử tại trường Tư thục Thăng Long (Hà Nội). Những bài giảng của ông về truyền thống chống ngoại xâm của cha ông từ thời Bạch Đằng, Chi Lăng đến Đống Đa luôn rực lửa, truyền cảm hứng mãnh liệt cho học trò.

Năm 1940, ông sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Nhận thấy tư chất đặc biệt và trí tuệ sắc sảo của người thanh niên trẻ, Bác Hồ đã giao cho ông những trọng trách ngày càng lớn trong việc xây dựng lực lượng vũ trang. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Cao Bằng), theo chỉ thị của Bác Hồ, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã tuyên bố thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, với vỏn vẹn 34 chiến sĩ và vũ khí thô sơ. Lúc ấy, người chỉ huy Võ Nguyên Giáp mới 33 tuổi.

Đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc lời tuyên thệ trong ngày thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ảnh Tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. 

Tháng 1 năm 1948, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang ở giai đoạn gay go, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 110/SL phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp – Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và Dân quân tự vệ Việt Nam. Lễ thụ phong diễn ra vào tháng 5 năm 1948 tại chiến khu Việt Bắc. Ở tuổi 37, ông chính thức trở thành vị Đại tướng đầu tiên và trẻ nhất trong lịch sử quân đội ta.

Hội đồng Chính phủ dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao quân hàm Đại tướng cho Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp. (Ảnh Báo QĐND)

Trong buổi lễ trang trọng mà giản dị giữa núi rừng Việt Bắc, Bác Hồ đã trao sắc lệnh và căn dặn Đại tướng câu nói nổi tiếng: "Chú văn võ đều tài, nay giao cho chú việc quân, chú phải lấy chữ Dĩ công vi thượng (đặt việc chung lên trên hết) để làm".

Sự kiện một thầy giáo trẻ chưa từng học trường võ bị trở thành Đại tướng ở tuổi 37 khiến giới truyền thông phương Tây lúc bấy giờ vô cùng kinh ngạc. Khi một phóng viên nước ngoài hỏi Bác Hồ về tiêu chuẩn phong tướng khi quân đội ta chưa có quy tắc quân hàm chính quy, Bác đã trả lời rất giản dị nhưng đầy trí tuệ: "Đánh thắng Đại tá thì phong Đại tá, đánh thắng Thiếu tướng thì phong Thiếu tướng, thắng Trung tướng thì phong Trung tướng, thắng Đại tướng thì phong Đại tướng". Trên thực tế, dưới sự chỉ huy của Võ Nguyên Giáp, quân và dân ta lúc đó vừa đập tan cuộc hành quân quy mô lớn của thực dân Pháp lên Việt Bắc Thu - Đông năm 1947, làm thất bại hoàn toàn âm mưu "đánh nhanh thắng nhanh" của các tướng lĩnh kỳ cựu nhà nghề nước Pháp.

"Quyết định khó khăn nhất cuộc đời" làm nên chấn động địa cầu

Tài năng và cái tâm của vị Đại tướng trẻ thể hiện rõ nét nhất ở Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 (khi ông 43 tuổi). Trước giờ nổ súng, theo kế hoạch ban đầu là "Đánh nhanh, giải quyết nhanh", Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy địch đã tăng cường lực lượng thành một tập đoàn cứ điểm cực mạnh.

Sau một đêm thức trắng trăn trở với nỗi đau đáu về xương máu của chiến sĩ và lời dặn của Bác Hồ "Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh", ông đã đưa ra quyết định mà sau này ông gọi là "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy": thay đổi phương châm sang "Đánh chắc, tiến chắc", ra lệnh kéo pháo ra, chuẩn bị lại từ đầu.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các đồng chí trong Bộ Chỉ huy chiến dịch họp bàn kế hoạch tác chiến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Ảnh tư liệu

Quyết định bản lĩnh ấy của vị Tổng Tư lệnh đã cứu sống hàng vạn sinh mạng chiến sĩ và dẫn tới chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", đánh bại những tướng lĩnh xuất sắc nhất của nước Pháp được đào tạo bài bản từ các học viện quân sự hàng đầu thế giới.