Đám tang Phan Châu Trinh và sự kết nối hai thế hệ

Tháng 3 năm 1926, nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh qua đời tại Sài Gòn. Lúc này, Nguyễn An Ninh vừa bị bắt trước đó ít ngày, nhưng tinh thần và những tư tưởng mà ông gieo rắc suốt nhiều năm qua đã trở thành chất xúc tác mạnh mẽ, biến lễ tang của nhà cách mạng họ Phan thành một sự kiện lịch sử có một không hai.

Trong suốt thời gian Phan Châu Trinh nằm bệnh và qua đời, các học trò, đồng chí thuộc Phong trào Thanh niên Cao vọng của Nguyễn An Ninh cùng sự hỗ trợ của bà Trương Thị Sáu (vợ ông) đã đứng ra gánh vác việc tổ chức tang lễ. Lời kêu gọi biến đau thương thành hành động đấu tranh do Nguyễn An Ninh truyền ra từ trong ngục thất đã chạm đến trái tim của hàng vạn đồng bào. Ngày 4 tháng 4 năm 1926, hơn 14 vạn nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn và các vùng phụ cận đã xuống đường đưa tiễn cụ Phan Châu Trinh về nơi an nghỉ cuối cùng.

Đó không đơn thuần là một lễ tang, mà đã trở thành cuộc biểu tình chính trị quy mô lớn nhất từng diễn ra tại Nam Kỳ thời bấy giờ. Mọi hoạt động buôn bán, học tập đều ngưng trệ. Sự kiện này là sự kết nối lịch sử giữa hai thế hệ cách mạng: ngọn đuốc của Phan Châu Trinh được trao lại cho thế hệ trẻ do Nguyễn An Ninh thức tỉnh. Dù đang bị giam cầm trong xà kle, Nguyễn An Ninh vẫn là linh hồn kết nối vạn người dân Việt Nam đứng chung dưới lá cờ yêu nước.