ĐÀM VĂN NGỤY – TỪ NGƯỜI LIÊN LẠC TUỔI THIẾU NIÊN ĐẾN VỊ TƯỚNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
Đàm Văn Ngụy, bí danh Văn Chung, người dân tộc Tày, sinh ngày 1-5-1927 tại huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng. Từ năm 1942, khi còn ở tuổi thiếu niên, ông đã làm liên lạc, dẫn đường và tiếp tế cho cán bộ Việt Minh. Tháng 1-1945, ông gia nhập Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, sau đó tham gia giành chính quyền tại Thất Khê, Na Sầm và từng bước trưởng thành trong quân đội. Trải qua các cuộc kháng chiến và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, ông từng giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 1, Sư đoàn 7, Sư đoàn 316 và Tư lệnh Quân khu 1, được phong quân hàm Trung tướng. Ông còn là Ủy viên Trung ương Đảng khóa VI, VII; Đại biểu Quốc hội khóa VIII, IX và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, có những người bắt đầu con đường cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ, trưởng thành qua nhiều chiến trường rồi trở thành những cán bộ chỉ huy cấp cao. Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy, bí danh Văn Chung, là một trong những người như vậy.
Ông sinh ngày 1-5-1927, là người dân tộc Tày, quê tại xã Xuất Tính, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng. Từ một thiếu niên làm nhiệm vụ liên lạc cho Việt Minh, Đàm Văn Ngụy đã đi qua nhiều chặng đường chiến đấu, trở thành cán bộ chỉ huy và sau này đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 1.
Tuổi thiếu niên giữa núi rừng Cao Bằng
Cao Bằng là một trong những địa bàn quan trọng của phong trào cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám. Chính trong môi trường ấy, Đàm Văn Ngụy sớm được tiếp xúc với những cán bộ Việt Minh hoạt động bí mật.
Từ tháng 7-1942, khi tuổi đời còn rất trẻ, ông đã tham gia làm nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường và tiếp tế cho cán bộ Việt Minh.
Đó không đơn thuần là những chuyến đưa thư. Trong điều kiện hoạt động bí mật, mỗi lần dẫn đường hay tiếp tế đều có nguy cơ bị phát hiện. Đàm Văn Ngụy còn cùng lực lượng du kích bảo vệ cán bộ và có những lần cõng cán bộ đau ốm vào rừng ẩn náu, tránh sự truy bắt của chính quyền thực dân.
Những công việc tưởng như thầm lặng ấy đã trở thành những bài học đầu tiên rèn luyện bản lĩnh của người chiến sĩ sau này.
Trong hàng ngũ Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân
Tháng 1-1945, Đàm Văn Ngụy gia nhập Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, một trong những lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Từ tháng 5 đến tháng 8-1945, ông tham gia hoạt động giành chính quyền tại Thất Khê, Na Sầm và tham gia công tác huấn luyện cán bộ.
Sau khi lực lượng vũ trang được tổ chức lại, Chi đội Lạng Sơn phát triển thành Trung đoàn 28. Đàm Văn Ngụy lần lượt đảm nhiệm công tác ở cấp tiểu đội, trung đội thuộc Tiểu đoàn 2.
Từ một thiếu niên làm liên lạc giữa núi rừng Cao Bằng, ông đã chính thức bước vào cuộc đời quân ngũ.
Trưởng thành qua chiến tranh
Con đường binh nghiệp của Đàm Văn Ngụy sau đó gắn với nhiều giai đoạn lớn của lịch sử đất nước.
Ông tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, tiếp tục chiến đấu và công tác trong kháng chiến chống Mỹ, rồi đảm nhiệm những trọng trách trong quân đội khi đất nước bước vào thời kỳ bảo vệ biên giới.
Qua thực tiễn chiến đấu và chỉ huy, ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng, trong đó có:
Sư đoàn trưởng Sư đoàn 1;
Sư đoàn trưởng Sư đoàn 7;
Sư đoàn trưởng Sư đoàn 316;
Phó Hiệu trưởng về quân sự Trường Sĩ quan Chính trị Quân sự;
Tư lệnh Quân khu 1.
Ông được phong quân hàm Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Không chỉ hoạt động trong quân đội, Đàm Văn Ngụy còn là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, VII và Đại biểu Quốc hội khóa VIII, IX.
Một cuộc đời đi từ người chiến sĩ đến vị tướng
Điều đặc biệt trong cuộc đời Đàm Văn Ngụy nằm ở chiều dài của hành trình.
Khởi đầu là một thiếu niên miền núi làm nhiệm vụ đưa tin, dẫn đường, tiếp tế và bảo vệ cán bộ, ông từng bước trưởng thành thành người lính, cán bộ cấp phân đội rồi cán bộ chỉ huy các đơn vị chủ lực.
Sau nhiều thập niên, người thiếu niên năm nào đã trở thành Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 1.
Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công hạng Nhì và hạng Ba.
Đàm Văn Ngụy qua đời năm 2015, khép lại một cuộc đời gắn với nhiều giai đoạn của lịch sử quân đội và đất nước.
Từ những con đường rừng Cao Bằng đến những chiến trường ác liệt, từ người liên lạc tuổi thiếu niên đến vị tướng chỉ huy một quân khu, cuộc đời Đàm Văn Ngụy là câu chuyện về sự trưởng thành của một người lính qua cách mạng và chiến tranh.
