Đặng Bá Hát - Người thợ mỏ anh hùng
Đặng Bá Hát - Người thợ mỏ anh hùng
Trong trang sử vàng chói lọi của dân tộc, đặc biệt là những năm tháng "thời hoa lửa" chống Mỹ cứu nước, vùng đất mỏ Quảng Ninh đã sản sinh ra biết bao người con ưu tú, kiên cường. Trong số đó, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Bá Hát là một tấm gương sáng ngời, một biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khắc sâu vào tâm khảm các thế hệ người dân Vùng mỏ về tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" – quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.
Ông Đặng Bá Hát, sinh năm 1936 tại thôn Đồng Tái, xã Thống Kênh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương (nay là thành phố hải Phòng), là một người con của nông thôn Bắc Bộ nhưng đã gắn bó và trưởng thành cùng truyền thống lao động sản xuất và chiến đấu của giai cấp công nhân Vùng mỏ. Từng tham gia kháng chiến chống Pháp, khi đất nước hòa bình, ông trở về mỏ than, trở thành người công nhân gương mẫu.
Khi đế quốc Mỹ mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai (từ tháng 5 đến tháng 12 năm 1972) với cường độ khốc liệt chưa từng có, nhắm thẳng vào các trọng điểm kinh tế, quân sự của Vùng mỏ, Đặng Bá Hát đã xung phong tham gia lực lượng tự vệ. Với bản lĩnh và kinh nghiệm chiến đấu, ông được giao trọng trách Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm, thuộc Tiểu đoàn tự vệ Bến Hồng Gai. Trận địa pháo của ông cùng đồng đội được bố trí tại mỏm đồi 104, trên cao điểm Ba Đèo, một vị trí chiến lược án ngữ eo biển Cửa Lục, bảo vệ cửa ngõ của thị xã Hồng Gai (nay là thành phố Hạ Long) và bến phà Bãi Cháy.
Bản hùng ca giữa "mùa hè đỏ lửa" 1972
Ngày 12 tháng 7 năm 1972 là một ngày lịch sử in đậm dấu ấn anh hùng của Đại đội 34. Giữa "mùa hè đỏ lửa", khi 38 chiếc máy bay phản lực hiện đại của Mỹ chia làm hai cánh, oanh tạc dữ dội thị trấn Hà Lầm và bến phà Bãi Cháy, Đại đội trưởng Đặng Bá Hát cùng 48 chiến sĩ của mình (trong đó có 6 nữ trinh sát, thông tin) đã bình tĩnh, dũng cảm đối mặt.
Dù chỉ được trang bị 4 khẩu pháo 37mm đơn sơ, là chiến lợi phẩm từ Thế chiến II, nhưng với tinh thần quả cảm và ý chí thép, Đặng Bá Hát đã chỉ huy đơn vị chiến đấu kiên cường. Giữa làn mưa bom bão đạn, ông đã dũng mãnh nhoài người ra khỏi công sự, tay cầm cờ lệnh, miệng hô vang: "Bám sát mục tiêu bay thấp! Các khẩu đội lấy núi Bài Thơ làm chuẩn!". Lời hiệu triệu của ông đã thổi bùng ý chí chiến đấu, truyền lửa cho toàn thể cán bộ, chiến sĩ.
Với sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị phòng không ba thứ quân, cùng ý chí quyết chiến, quyết thắng, Đại đội 34 đã xuất sắc bắn trúng, bắn rơi máy bay địch. Chính trên mâm pháo ấy, giữa khói lửa mịt mù và tiếng gầm rú của máy bay địch, viên đạn từ trận địa Đại đội 34 đã xuyên thủng chiếc F4H khi nó đang bổ nhào xuống bến phà, buộc nó phải bùng cháy và rơi xuống biển. Đây là chiến công hiển hách, minh chứng cho sự quả cảm và tài năng chỉ huy của người Đại đội trưởng.
Sự hy sinh bất tử và truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"
Trận chiến càng về chiều càng trở nên ác liệt. Kẻ thù dùng mọi loại bom đạn tối tân, từ bom laser, bom từ trường đến bom bi, bom trùm hòng hủy diệt trận địa. Trong cuộc chiến không cân sức đó, Đại đội trưởng Đặng Bá Hát đã anh dũng hy sinh ngay tại trận địa, trên đỉnh đồi 104, khi đang chỉ huy đồng đội đánh trả quân thù. Máu của ông đã hòa vào lòng đất Vùng mỏ, góp phần bảo vệ vững chắc tuyến giao thông huyết mạch, bảo vệ sự bình yên cho nhân dân.
Sự hy sinh cao cả của Anh hùng Liệt sĩ Đặng Bá Hát là một minh chứng hùng hồn cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, là biểu tượng sáng ngời cho truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm" của người công nhân Vùng mỏ. Để ghi nhớ công lao to lớn của ông, Đảng và Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, con đường uốn lượn quanh đồi Ba Đèo lịch sử dẫn lên cầu Bãi Cháy mang tên Đặng Bá Hát. Vào các ngày lễ lớn, thế hệ trẻ Quảng Ninh vẫn thường đến dâng hương tại tượng đài và khu di tích Anh hùng Đặng Bá Hát. Đó là những biểu tượng sống động, nhắc nhở các thế hệ về công lao của người anh hùng, về những năm tháng hào hùng của "thời hoa lửa". Đây là địa chỉ đỏ để mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đến tưởng niệm, học tập và phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", tiếp nối sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
