Đảng bộ và quân dân Mỹ Tho trong phong trào chống bình định, lập vành đai diệt Mỹ (1965 - 1967)

Tháng 6 năm 1965, đồng chí Nguyễn Chí Công được rút lên, đồng chí Nguyễn Văn Chính (Chín Cần) làm bí thư Tỉnh ủy tỉnh Mỹ Tho.

Đảng bộ và nhân dân Mỹ Tho vừa tổ chức đánh địch cán quét, bình định vừa tiến hành mở đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong nội bộ và nhân dân. Có trên 80% cán bộ và nông dân ở các xã tham gia, mỗi cán bộ, đảng viên, từng hộ nông dân, thanh niên tự xác định nhiệm vụ của mình và đăng ký thi đua.(1) Đợt sinh hoạt chính trị có tác dụng khơi dậy lòng yêu nước, ý chí quật cường, lòng căm thù đế quốc Mỹ xâm lược, từ đó tạo nên quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ.

Sau đợt sinh hoạt chính trị, tỉnh mở đợt hoạt động quân sự nhằm tiêu diệt tiêu hao sinh lực đối phương. Tháng 6 - 1965, tiểu đoàn 514 đã phục kích diệt gọn đại đội bảo an Cái Bè tại cầu Cái Nứa, bắt sống tên cố vấn Mỹ tên Su man gây tiếng vang lớn trong tỉnh. Từ ngày 3 đến ngày 6.6.1965, lực lượng vũ trang của tỉnh đánh bại cuộc càn của 9 tiểu đoàn chủ lực, 7 đại đội bảo an, 30 xe M.113 với sự yểm trợ của 12 khẩu pháo, 49 máy bay ở các xã phía Bắc lộ 4 thuộc 2 huyện Cai Lậy, diệt gần 100 tên, bắn rơi 4 máy bay. Tháng 11 - 1965, tiểu đoàn 514 phối hợp với tiểu đoàn 261 và 263 của Quân khu tập kích sân bay Thân Cửu Nghĩa, diệt gọn tiểu đoàn 32 biệt động quân, phá hủy 8 máy bay, 28 xe quân sự.

Trong năm 1965, có hơn 700.000 lượt quần chúng tham gia đấu tranh chính trị, binh vận kết hợp chặt chẽ với 3 thứ quân loại khỏi vòng chiến đấu trên 1.000 tên địch, thu gần 500 súng các loại, phá 80 ấp chiến lượcđưa hàng ngàn người về quê cũ làm ăn. Mặt trận giải phóng của tỉnh không ngừng phát triển, số lượng hội viên tăng lên hơn 100.000. Nhân dân đóng góp 113 triệu đồng(2) và mua nhiều công phiếu nuôi quân.

Đầu năm 1966, ngụy quân ngụy quyền thực hiện giai đoạn 2 kế hoạch bình định. Tháng 2 năm 1966, địch tập trung lực lượng càn quét, đuổi dân và chiếm khoảng 640 ha để triển khai xây dựng căn cứ Đồng Tâm. Trong 6 tháng đầu năm 1966 Mỹ ngụy mở hơn 600 cuộc càn lớn nhỏ và bắn hơn 75.000 quả pháo vào vùng tranh chấp, vùng giải phóng của ta. Chúng đẩy mạnh việc tái chiếm và bình định ở huyện Gò Công, Hòa Đồng, Chợ Gạo và ven thị xã Mỹ Tho. Ngày 27.7.1966, lần đầu tiên trong tỉnh Mỹ Tho, địch đã sử dụng 9 chiếc B.52 ném 150 tấn bom xuống vùng Hậu Mỹ, huyện Cái Bè. Chúng lấy sự kiện này tuyên truyền tác động làm cho nhân dân ngán sợ vũ khí hiện đại của Mỹ.

Chiến tranh diễn ra ngày càng ác liệt, một số ít quần chúng ra đồng, ra thị xã, thị trấn khu phố hoặc ven trục lộ giao thông để ở. Tỉnh ủy Mỹ tho chỉ đạo các cấp bố trí thế chiến đấu mới. Quần chúng ở ngoài đồng được tổ chức làm nhiệm vụ tấn công chính trị ngăn chặn đối phương từ xa, bộ đội trong địa hình chuẩn bị sẳn sàng đánh những đơn vị ngụy ngoan cố càn vào địa hình. Đối với khu vực căn cứ “Đồng Tâm”, Tỉnh ủy chỉ đạo chuẩn bị khẩn trương cho việc hình thành vành đai diệt Mỹ. Cán bộ tham mưu, tác chiến đến nghiên cứu địa hình, địa vật, vẽ sơ đồ, chuẩn bị chiến trường, đồng thời phân công từng bộ phận của các đơn vị đến bám địch làm quen với chiến trường đánh Mỹ. Cán bộ binh vận tổ chức quần chúng tuyên truyền, giáo dục binh lính. Một vành đai dân cư tại chỗ được tổ chức bao quanh căn cứ dần dần hình thành.(3)

Sau hơn một năm chiến đấu giằng co với địch, quân dân Mỹ Tho đã loại khỏi vòng chiến đấu hơn 1.000 tên. Đặc công, công binh của khu của tỉnh đánh chìm 5 tàu địch. Ngày 9 tháng 1 năm 1967, đặc công của ta đánh chìm chiếc tàu cuốc “JAMAICA-BAI” của Mỹ diệt gần 200 tên. Trong dịp Tết Nguyên đán năm ... Mùi (1967) ta vận động trên 500 người đào ngũ. Trong năm 1966, nhân dân đã đóng góp 177 triệu đồng, đảm bảo việc chi tiêu và giao nộp về trên đạt tỷ lệ cao.

Để giành lại thế chủ động trên chiến trường, Mỹ ngụy ráo riết chuẩn bị cơ sở vật chất để đưa quân Mỹ đến Đồng Tâm, củng cố và mở rộng khu trù mật Mỹ Phước Tây, Chi khu Cai Lậy, xây dựng thêm khu quân sự và bãi đáp trực thăng ở An Thái Trung huyện Cái Bè. Mỹ ngụy liên tục càn quét, chiếm đóng thêm nhiều đồn bót, củng cố lại hệ thống ấp chiến lược ven lộ 4, lộ 24 và quanh thị xã Mỹ Tho, Gò Công. Mỹ ngụy còn khôi phục và mở rộng hệ thống giao thông trong tỉnh, bố trí 2 tiểu đoàn của sư đoàn 7, 3 chi đoàn thiết vận xa để án ngữ và hoạt động trên lộ 4.

Từ ngày 9 tháng 1 đến ngày 7 tháng 2 năm 1967, sư đoàn 9 Mỹ chia làm 3 đợt đổ quân xuống căn cứ Đồng Tâm và đóng dã ngoại ở sân bay Thân Cửu Nghĩa. gồm: 4.500 tên, 30 khẩu pháo, 30 súng cối, 200 tàu các loại, trong đó có 1 tàu chiến lớn cùng với Bộ tư lệnh lữ đoàn và hậu cần, có 400 xe quân sự, 4 chi đoàn xe M.113... Đến tháng 4 năm 1967, Mỹ đưa thêm 4 đại đội biệt kích Mỹ đến khu trù mật Mỹ Phước Tây để thực hiện kế hoạch đánh phá cơ sở cách mạng của ta, chuẩn bị mở rộng lấn chiếm vùng kinh Nguyễn Văn Tiếp (tù vàm Ban Dầy đến ranh Kiến Phong). Tính đến cuối tháng 6 năm 1967, quân số của Mỹ ngụy ở chiến trường Mỹ Tho có gần 30.000 tên, trong đó có 5.000 tên Mỹ và chư hầu.

Nhằm bảo vệ căn cứ Đồng Tâm, ở bốn xã vành đai Mỹ bố trí 4 trung đội quân cảnh Mỹ thường xuyên tuần tiễu, trên sông Tiền có hàng trăm tàu chiến lớn nhỏ của Mỹ hoạt động suốt ngày đêm. Ngụy bố trí từ Xoài Hột, xã Thạnh Phú đến Bình Đức 1 đại đội lính đạo, hai tiểu đoàn của sư 7 đóng dã ngoại từ Bình Trưng đến Kim Sơn, Song Thuận và hệ thống đồn bót ngụy dày đặc.

Ngày 11 tháng 1 năm 1967, lính Mỹ tổ chức tuần tiểu chung quanh căn cứ. Du kích vành đai đã dùng lựu đạn, diệt một số tên Mỹ tại ấp Long Thới xã Long Hưng. Lính Mỹ trả đũa bằng cách gọi pháo bắn bừa bải vào nhà dân, đốt 18 căn nhà, dùng xe M113 đến chở tài sản của nhân dân về căn cứ và dọa đuổi dân ra khỏi vùng này để lập vành đai trắng.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Huyện ủy Châu Thành, hơn 300 quần chúng đã kéo vào quận lỵ Vĩnh Kim đấu tranh trực tiếp với tên quận trưởng. Cuối cùng Quận trưởng Châu Thành(1) buộc lòng phải lên xe Jeep dẫn đầu đoàn biểu tình hơn 300 người kéo từ Vĩnh Kim xuống căn cứ Đồng Tâm đòi Mỹ phải bồi thường thiệt hại cho nhân dân. Cuộc đấu tranh giành được thắng lợi, Mỹ đồng ý bồi thường cho 18 căn nhà, trả lại tài sản cho dân Long Hưng và vẫn để cho dân sinh sống quanh vành đai. Thắng lợi nầy có ý nghĩa hết sức to lớn. Nó khẳng định chủ trương: giữ thế hợp pháp, kết hợp một cách nhuần nhuyễn giữa 3 mặt tấn công, 3 mũi giáp công, khắp trên 3 vùng, đánh Mỹ mhư đánh ngụy của Tỉnh ủy Mỹ Tho hoàn toàn đúng đắn. Từ đây phong trào đánh Mỹ, diệt ngụy diễn ra sôi nổi trong toàn tỉnh.

(1)  Hai xã điểm có 90 thanh niên đăng ký tòng quân, trong 1 tháng hoàn thành toàn bộ số thuế của năm 1965, đồng thời còn tích cực mua công trái nuôi quân đánh Mỹ, xây dựng hũ gạo nuôi quân...

(2)  Xã Hậu Mỹ, huyện cái Bè có mức đóng trên 10.000 giạ lúa/ năm. Huyện Chợ Gạo chỉ trong 6 tháng đầu năm đã thu được 16 triệu đồng.

(3) Vành đai một nằm sát căn cứ gồm các xã: Bình §ức, Thạnh Phú, Song Thuận, Long Hưng, thời kỳ sau có thêm các xã Thới Sơn, Phước Thạnh, Trung An, Vành đai hai bọc lấy vành đai một gồm các xã Vĩnh Kim, Hữu Đạo, Bàn Long, Phú Phong, Kim Sơn, Phú Túc. Hầu hết các xã của vành đai Bình Đức đều thuộc huyện Châu Thành, xã Phú Túc thuộc tỉnh Bến Tre.

(1) Trung úy Pho trước đây là thiếu úy, đại đội trưởng Bảo an Chợ Gạo năm 1961 từng ra lệnh đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình của nhân dân xã An Thạnh Thủy, huyện Chợ Gạo.

Nguồn: Địa chí tỉnh Tiền Giang