ĐẶNG ĐÌNH HỒ – "NGƯỜI CHỈ HUY MỞ CỬA" VÀ NHỮNG LẦN TỰ NỔI NỖI ĐAU ĐỂ TẬN CỐNG CHO ĐỒNG ĐỘI
Nổi danh khắp chiến trường với tác phong đánh giặc "nhanh như sóc, mạnh như hổ", Anh hùng Đặng Đình Hồ – người con xứ Nghệ – đã ghi dấu ấn bất tử như một "người chỉ huy mở cửa căn cứ địch". Dù cả hai mắt nhòe máu vì vết thương tàn khốc, ông vẫn từ chối chiếc cáng thương duy nhất để nhường cho đồng đội, viết nên câu chuyện đầy cảm xúc về tình đồng chí giữa bão lửa chiến tranh.
Trong cuốn sử vàng của Đại đoàn 304 anh hùng, cái tên Đặng Đình Hồ luôn gợi nhớ đến hình ảnh một người lính xung kích gan góc, quả cảm và tràn đầy tình thương yêu đồng đội. Sinh năm 1925 tại xã Phong Thịnh (nay là xã Cát Ngạn, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An), tuổi thơ của ông là một chuỗi ngày đẫm nước mắt. Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ sớm, ông từng nghẹn ngào chứng kiến người em ruột của mình chết đói trong cay đắng trước ngày Cách mạng Tháng Tám. Nỗi đau mất mát người thân cùng cảnh xóm làng bị giặc tàn phá đã đúc kết nên trong lòng người thanh niên xứ Nghệ một ý chí quật cường và lòng căm thù giặc sâu sắc.
Năm 1950, ông chính thức nhập ngũ, bước vào đời lính phong sương. Từ một chiến sĩ xung kích, bằng tinh thần chiến đấu mưu trí và quả cảm, ông dần trưởng thành qua nhiều trận đánh lớn tại Tiểu đoàn 418, Trung đoàn 57, Đại đoàn 304. Tên tuổi của ông gắn liền với những chiến công vang dội trên các chiến trường Hòa Bình, Hà Nam Ninh, Ninh Bình và đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.
Kỷ niệm sinh tử đầu tiên khắc sâu vào đời lính của ông là trận đánh Đồi Mồi (tháng 1/1952). Trong giờ phút quyết liệt nhất, ông dũng cảm dẫn đầu tiểu đội xông lên chiếm lô cốt đầu cầu. Một mảnh đạn quái ác nổ tung khiến ông bị thương rất nặng ở cả hai mắt, máu chảy ròng rã che khuất tầm nhìn. Màn đêm buông xuống, giữa ranh giới sống chết, khi đồng đội đưa chiếc cáng duy nhất đến để khiêng ông về tuyến sau, Đặng Đình Hồ đã gạt đi. Ông thà cắn răng tự bò ra khỏi chiến trường, nhường chiếc cáng ấy cho một đồng thương binh khác đang nguy kịch hơn mình. Tình đồng chí thiêng liêng ấy đã làm rung động trái tim của toàn thể chiến sĩ trong đơn vị.
Đến chiến dịch Điện Biên Phủ, tại phân khu Hồng Cúm vào rạng sáng ngày 1/5/1954, trên cương vị chỉ huy, ông lại tiếp tục lập nên kỳ tích. Dưới mưa bom bão đạn dày đặc của tập đoàn cứ điểm, dù tiếp tục bị thương ở tay và mắt, ông vẫn kiên cường đứng vững ở đầu cầu, trực tiếp chỉ hướng cho các toán ôm bộc phá lao lên dọn sạch vật cản, mở sọc tuyến phòng thủ của địch. Biệt danh "người chỉ huy mở cửa căn cứ địch" cùng tác phong đánh giặc "nhanh như sóc, mạnh như hổ" cũng từ đó mà gắn liền với tên tuổi ông.
Ngày 7/5/1956, ông vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.
Sau ngày hòa bình lập lại, ông tiếp tục cống hiến trọn vẹn sức lực trong quân ngũ cho đến khi trở về với cuộc sống đời thường. Năm 2004, người chiến sĩ Điện Biên năm xưa đã nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng tại quê nhà Nghệ An ở tuổi 79.
Hôm nay, những bức ảnh tư liệu ngả màu cùng những câu chuyện về "người chỉ huy mở cửa" Đặng Đình Hồ vẫn được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Tấm gương về một người lính kiên quật trên chiến trường, hết lòng vì đồng đội mãi là niềm tự hào sâu sắc của miền quê Thanh Chương và của thế hệ mai sau.
