Dáng Đứng Bất Tử Dưới Chân Dãy Núi Hồng

Trong kho tàng nhiếp ảnh chiến tranh Việt Nam, bức ảnh lịch sử "Uy thế toàn thắng" của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Thoan chụp mùa thu năm 1965 đã trở thành một tác phẩm kinh điển của thế giới. Bức ảnh khắc họa hình ảnh một cô gái du kích/tự vệ Việt Nam vóc dáng nhỏ nhắn, vai đeo súng trường, đàng hoàng giải áp một tên phi công Mỹ to cao gấp đôi đang cúi đầu bước đi. Người nữ tự vệ trong bức ảnh huyền thoại ấy chính là chị Nguyễn Thị Kim Lai — người con gái của vùng đất dốc Hương Khê, Hà Tĩnh.

Những năm 1965, Hà Tĩnh là "tọa độ lửa" trên tuyến đường chiến lược vận tải vào miền Nam. Không quân Mỹ liên tục trút hàng vạn tấn bom đạn hòng cắt đứt các tuyến đường, cầu cống qua sông La, sông Ngàn Sâu. Chị Nguyễn Thị Kim Lai khi ấy mới 17 tuổi, vóc dáng nhỏ bé (chỉ nặng khoảng 37 kg), nhưng đã hăng hái tham gia lực lượng dân quân tự vệ địa phương, vừa tham gia đào hầm, san lấp hố bom, vừa luyện tập pháo cao xạ và súng trường đánh trả máy bay Mỹ.

Ngày 20 tháng 9 năm 1965, một phi đội máy bay phản lực Mỹ tràn vào đánh phá dữ dội cầu Trạ (Hương Khê). Lực lượng phòng không của ta đã bắn cháy một chiếc máy bay F-4 Phantom. Tên sĩ quan phi công Andrew William Robinson (to cao 1,9m, nặng hơn 90 kg) đã nhảy dù xuống dãy núi đá vôi Hương Phong hòng lẩn trốn đợi lực lượng cứu hộ Mỹ đến bốc đi.

Đặt mình vào bối cảnh của chiều hôm ấy dưới góc nhìn của tuổi trẻ hôm nay, ta mới thấy hết sự nguy hiểm của cuộc vây bắt. Rừng núi trùng điệp, tên phi công Mỹ được trang bị súng ngắn, đài radio phát tín hiệu và các thiết bị định vị hiện đại. Nhận lệnh truy bắt, người thiếu nữ 17 tuổi Nguyễn Thị Kim Lai cùng các đồng chí trong đội tự vệ đã không quản ngại hiểm nguy, tay cầm súng trường K-44, băng rừng, lội stream sục sảo từng hốc đá.

Bằng sự mưu trí và thông thuộc địa hình quê hương, chị Kim Lai cùng đồng đội đã nhanh chóng khép chặt vòng vây, phát hiện và khống chế bắt sống tên phi công Mỹ khi hắn đang ẩn nấp trong lùm cây. Khoảnh khắc chị Kim Lai — một cô gái nhỏ nhắn 37 kg — tay lăm lăm súng trường, kiên quyết giải áp tên phi công Mỹ khổng lồ bước ra khỏi thung lũng đã được nhà báo, nhiếp ảnh gia kịp thời ghi lại.

Bức ảnh sau khi công bố đã làm rúng động dư luận quốc tế. Nhà thơ Tố Hữu đã xúc động viết nên những câu thơ bất tận:

"O du kích nhỏ giơ súng trường

Bồ câu béo múp bước cúi đầu

Mấy ai lớn lên làm nên sự nghiệp

Như cô gái nhỏ miền quê Bác!".

Chiến công của Nguyễn Thị Kim Lai không chỉ là một thắng lợi quân sự cụ thể, mà còn mang tính biểu tượng sâu sắc cho cuộc chiến tranh nhân dân Việt Nam: một dân tộc tuy nhỏ bé về vật chất nhưng sở hữu một chí khí quật cường, một tinh thần yêu tự do vĩ đại, sẵn sàng đánh bại những cỗ máy chiến tranh tàn bạo nhất của đế quốc xâm lược.

Đối với lực lượng đoàn viên, thanh niên hôm nay, hình ảnh chị Nguyễn Thị Kim Lai là bài học lớn về lòng tự hào dân tộc và sự tự tin. Chị chứng minh rằng sức mạnh của con người không đo bằng chiều cao hay cân nặng, mà đo bằng ý chí, trí tuệ và tình yêu quê hương đất nước. Tấm gương của chị truyền cảm hứng cho tuổi trẻ Việt Nam tự tin vươn ra thế giới, bảo vệ vững chắc chủ quyền và giá trị văn hóa dân tộc.