Đặng Dung: Tráng sĩ với bài thơ 'Thuật hoài'

Đặng Dung (1373–1414), người Thiên Lộc (Can Lộc, Hà Tĩnh), là con trai cả của tướng Đặng Tất. Năm 1407, sau khi nhà Hồ mất nước, cha ông theo phò Giản Định đế dựng nhà Hậu Trần chống Minh. Năm 1409, Giản Định đế nghe lời gièm pha, giết oan Đặng Tất cùng Nguyễn Cảnh Chân. Vì đại cuộc, Đặng Dung gác thù nhà, cùng Nguyễn Cảnh Dị tôn Trần Quý Khoáng lên ngôi (Trùng Quang đế) tiếp tục kháng chiến. Chiến công hiển hách nhất của ông là trận đánh úp doanh trại tướng Minh Trương Phụ đêm tháng 9/1413: ông nhảy lên thuyền giặc định bắt sống Trương Phụ, nhưng vì không biết mặt nên giặc thoát được trong đêm tối. Sau thất bại ở Sái Già (cuối 1413), quân Hậu Trần tan vỡ; Đặng Dung bị bắt và cùng vua Trùng Quang nhảy xuống biển tuẫn tiết trên đường bị giải về Yên Kinh. Ông để lại bài thơ chữ Hán 'Thuật hoài' với nỗi niềm 'thù nước chưa báo mà đầu đã bạc', trở thành tiếng lòng của bao thế hệ người Việt.