DÁNG ĐỨNG VIỆT NAM TẠC VÀO THẾ KỶ 19
Có những người lính ra đi để lại một tên tuổi, nhưng có người lính ngã xuống đã để lại cả một dáng đứng – một tư thế bất tử tạc vào tâm khảm của nhân dân. Lê Anh Xuân – nhà thơ, chiến sĩ – đã hy sinh trong tư thế đang bắn vào quân thù tại sân bay Tân Sơn Nhất. Ông không chỉ là người hoạt động cách mạng mà còn là người dùng ngòi bút để vẽ nên chân dung hào hùng của người giải phóng quân, để rồi chính ông lại hóa thân vào nhân vật của mình một cách lẫm liệt nhất.
Lê Anh Xuân tên thật là Ca Lê Hiến, sinh năm 1940 tại Bến Tre, trong một gia đình trí thức cách mạng nổi tiếng (con trai của GS Ca Văn Thỉnh). Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, học tập và trở thành giảng viên khoa Lịch sử tại Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tuy nhiên, nợ nước chưa đền, ông đã từ bỏ vị trí an toàn ở hậu phương để xung phong trở về miền Nam chiến đấu vào năm 1964. Tại chiến trường miền Đông Nam Bộ, ông vừa trực tiếp cầm súng, vừa miệt mài sáng tác dưới cái tên Lê Anh Xuân. Những vần thơ của ông thấm đẫm hơi thở của đất đai, sông nước miền Nam và ý chí quyết thắng.
Trong đợt tấn công Tết Mậu Thân 1968, Lê Anh Xuân có mặt tại mũi nhọn tấn công vào sân bay Tân Sơn Nhất. Giữa làn mưa bom bão đạn, người nghệ sĩ ấy đã chiến đấu như một chiến sĩ thực thụ. Khi hy sinh, ông vẫn đang trong tư thế tựa mình vào xác máy bay địch, tay vẫn nắm chặt khẩu súng hướng về phía trước. Hình ảnh này sau đó đã được chính đồng đội kể lại và trở thành cảm hứng để ông viết nên (hoặc được ví như chính bản thân trong) bài thơ "Dáng đứng Việt Nam" lừng lẫy: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhứt / Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng...". Lê Anh Xuân hy sinh vào tháng 5/1968, khi tài năng văn chương đang ở độ chín muồi, để lại sự tiếc thương vô hạn nhưng cũng đầy kiêu hãnh.
Lê Anh Xuân dạy chúng ta rằng: Dù trong hoàn cảnh nào, con người cũng cần có một "tư thế" sống đúng đắn. Với người trẻ thời đại số, đó là tư thế của sự trung thực, của khát vọng cống hiến và không bao giờ chịu khuất phục trước nghịch cảnh. Đừng để cuộc đời trôi qua trong sự nhạt nhòa, hãy để lại một "dáng đứng" riêng biệt bằng tài năng và nhân cách của chính mình.
