ĐẰNG SAU MỘT CHIẾN CÔNG

Tháng 4 về! Cây bằng lăng trước cổng Quân chủng Phòng không - Không quân nở hoa tím ngắt một góc trời; cây ngọc lan tỏa hương thơm ngát cả nhà Cánh én và khắp nơi râm ran tiếng ve kêu gọi hè. Tháng tư thật nhiều cảm xúc, tháng tư cũng thật nhiều kỷ niệm với bộ đội. 38 năm trước không quân đánh thắng trận đầu vào tháng tư và 10 năm sau đó vào ngày 28 tháng 4 năm1975, phi đội Quyết thắng đánh trận cuối cùng vào sânbay Tân Sơn Nhất góp phần giải phóng miền Nam,thống nhất đất nước .

Tôi tìm đến Thiếu tướng, phó giáo sư, tiến sĩ kỹ thuật hàng không Hồ Thanh Minh, nguyên là phó trưởng phòng máy bay Cục Kỹ thuật Phòng không - Không quân, tổ trưởng tổ đặc nhiệm để thực hiện nhiệm vụ "Lấy máy bay địch đánh địch, vào những ngày ấy". Qua bao năm trận mạc xông pha và qua tìm tòi nghiên cứu về các trận đánh của cha ông ta, Thiếu tướng đã đúc rút ra được những điều tâm đắc :

"Không có một chiến thắng nào mà không có sự dày công chuẩn bị. Không có chiến công nào mà không có tổn thất và thương vong. Không có một toàn thắng nào không để lại sự kinh ngạc cho quân thù”.

Riêng với trận phi đội Quyết thắng ném bom sân bay Tân Sơn Nhất thì Thiếu tướng cho rằng là một trận đánh nằm ngoài đúc kết đã nêu. Đó là, một trận đánh có một chiến công lịch sử mà không có một thương vong và tổn thất nào. Chiến công xuất sắc của phi đội Quyết thắng góp phần cùng bộ đội pháo binh chặt đứt cầu hàng không cuối cùng của Mỹ - ngụy, mà chỉ 6 tiếng đồng hồ sau trận đánh, Tổng thống Mỹ phải lập tức ra lệnh không quân Mỹ tổ chức chiến dịch di tản mang tên "Người liều mạng" bằng hàng trăm máy bay, trực thăng để đưa những người Mỹ cuối cùng ra khỏi Sài Gòn.

Với chất giọng miền Trung đầm ấm, nhẹ nhàng,Thiếu tướng Hồ Thanh Minh kể lại:

...Ngay trong những năm chiến tranh ác hệt, tôi đã được cử đi nghiên cứu sinh về động cơ máy bay, trong đó có cả các loại động cơ máy bay quân sự của Mỹ đang sử dụng ở miền Nam. Sau này phi công Hồ Duy Hùng được cài trong hàng ngũ của không quân ngụy Sài Gòn đã lấy được máy bay trực thăng UH-1, đưa ra miền Bắc lắp ráp lại, rồi phi công ta nghiên cứu cách sử dụng máy bay do Mỹ sản xuất. Sau thắng lợi chiến dịch Tây Nguyên và Huế - Đà Nẵng cuối tháng 3 năm 1975, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã khẳng định thời cơ chiến lược để tổng tiến công nổi dậy giải phóng miền Nam đã có. Ngày 8 tháng 4 năm 1975, phi công Nguyễn Thành Trung của ta cài trong hàng ngũ địch đã lái chiếc F-5E cất cánh từ sân bay Biên Hòa ném bom Dinh Độc Lập và hạ cánh an toàn xuống sân bay Phước Long, tạo thuận lợi cho không quân ta sau này tổ chức đánh vào Tân Sơn Nhất. Đầu tháng tư, ở Quân chủng đã có chuẩnbị phương án dùng máy bay địch đánh địch. Ngày 19 tháng 4, Bộ Tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh lệnh cho Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân quyết định sử dụng máy bay địch đánh địch. Đây là một quyết định hết sức táo bạo, mạo hiểm, thần tốc nhưng hoàn toàn chính xác. Bởi vì nếu sử dụng MIG-17, hoặc MIG-21 thì có bất lợi về nhiều mặt. Mỹ có thể vin cớ đó mà can thiệp trở lại, hơn nữa các phương tiện bảo đảm như xăng dầu, máy điện khí, xe tra nạp, bom đạn... vận chuyển từ xa vào sẽ không kịp. Máy bay ta lại mang ít bom và không thể bay xa được ... Bộ Tư lệnh giao nhiệmvụ cho đồng chí Trần Mạnh - Tham mưu phó Quân chủng chịu trách nhiệm về cách đánh; đồng chí Phạm Ngọc Lan lo việc chuyển loại máy bay cho người lái; tôi chịu trách nhiệm khôi phục, sửa chữa máy bay vừa thu được của địch. Cùng tổ đặc nhiệm với tôi có các đồng chí: Kỹ sư đặc thiết Nguyễn Văn Soạn, kỹ sư vũ khí hàng không Nguyễn Đình Thủy, kỹ sư động cơ máy bay Nguyễn Anh Tuấn và 12 thượng sĩ nhất của sư đoàn 1 không quân ngụy Sài Gòn. Lúc này ở sân bay Đà Nẵng có 15 chiếc A37, nhưng 13 chiếc bị hỏng, chỉ còn 2 chiếc chưa kịp cất cánh, đã bị ta bắn chết phi công, máy bay xịt lốp nằm chình ình ở bên đường băng. Chúng tôi bắt tay vào khôi phục được 2 chiếc máy bay này cho anh em phi công đã lái MIG-17 do Liên Xô sản xuất, để luyện tập chuyển sang bay loại máy bay A37 do Mỹ sản xuất.

Sáng 23 tháng 4, máy bay trực thăng đưa chúng tôi cùng 12 nhân viên kỹ thuật chế độ cũ vào vùng mới giải phóng - sân bay Phù Cát. Ở đây quân ngụy rút chạy không kịp di tản máy bay. Trước yêu cầu nhiệm vụ phải khẩn trương khôi phục máy bay, chúng tôi quên cả nguy hiểm rình rập bởi đám tàn quân ngụy còn lẩn khuất trong các công sự, hầm ngầm trong khu vực sân bay. Thực vậy chỉ trong 5 ngày 5 đêm, khi sự thần tốc,táo bạo như chẻ tre ta đã đánh địch hoảng loạn tháochạy, ngổn ngang lộn xộn cùng dân di tản từ các nẻođường đều tuôn ra quốc lộ 1A để kịp chạy vào Sài Gòn.Tổ đặc nhiệm vẫn bặt tin từ quân chủng, quân khu vàvới cả tiền phương của Quân chủng ở Đà Nẵng, QuyNhơn ... lúc đó chúng tôi còn ở trong khu vực 40 vòm ụmáy bay của địch tại sân bay Phù Cát vắng lặng bóng người, luôn cảnh giác với địch từ nhưng đồi sim phía Tây lẻn tới, vừa đang sửa chừa, vừa phải canh gác những chiếc máy bay A37 thu được của địch, đã tốt đợi lệnh xuất kích trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Một điều đặc biệt là các nhân viên kỹ thuật của chế độ cũ được cải huấn hết sức tích cực làm việc. Ban đầu họ còn chưa tin anh em chúng tôi, nhưng sau một thời gian làm việc với các kỹ sư ta họ nể phục, bởi trình độ nhanh nhậy, thông minh, sự hiểu biết kỹ thuật hàng không của các anh em ta. Chúng tôi tự phân công nhau canh gác, tự nấu ăn, đồng thời nhanh chóng triển khai kiểm tra sửa chữa những chiếc A37 có trên sân bay.

Đến chiều 25 tháng 4 năm 1975, chúng tôi gặp Thiếu tướng Chu Huy Mân và được thông báo: "Bộ Chính trị đã đồng ý cho không quân ta ném bom vào sào huyệt địch ở Sài Gòn, nhưng chỉ dùng máy bay địch đánh địch. Thời gian phải đúng ngày 28 tháng 4 năm 1975". Nhận được lệnh vậy, ai cũng nức lòng, nhưng cũng rất lo lắng. Nhiệm vụ đã rõ ràng, nhưng quá nặng nề, vì thời gian quá gấp gáp. Chúng tôi chỉ còn việc quên ngày quên đêm... Trong quá trình làm việc với cácnhân viên kỹ thuật, chúng tôi hiểu do điều kiện sống trong chế độ ngụy quyền, họ buộc phải bị đi lính dù có muốn không đi cũng không được. Họ cũng hiểu được sự phi nghĩa của cuộc chiến tranh, nhận ra lẽ phải, nhưng không biết phải làm thế nào để thoát ra khỏi cuộc sống hàng ngày. Thêm nữa những chiếc loa tâm lý chiến ngụy quyền Sài Gòn vẽ méo mó hình ảnh những người cộng sản, nên họ hoang mang lo sợ sự trả thù... Chúng tôi gần gũi, giải thích và tin tưởng họ. Anh em kỹ thuậtviên chế độ cũ như tìm được niềm tin cuộc sống, mong muốn lập công chuộc tội nên họ tích cực làm công việc được phân công bằng chính lòng yêu nước được khơi dậy. Họ cũng mong muốn được góp phần tham gia trận đánh lịch sử. Như vậy là ta không những chỉ dùng máy bay địch đánh địch, mà còn cảm hóa được người lầm đường quay trở lại cùng ta đánh địch. Suốt ngày đêm ngày 25, 26 tháng 4 chúng tôi tổng kiểm tra nổ máy ở mặt đất được 9 chiếc A37 đủ tiêu chuẩn kỹ thuật bay thử.

Sáng ngày 27 tháng 4, các phi công của ta từ Đà Nẵng vào Phù Cát, phi đội Quyết thắng được thành lập. Chỉ có mấy ngày mà phi công MIG - 17 ta đã chuyển loại máy bay A37 và cũng chỉ có mấy ngày đó tổ đặc nhiệm không chỉ phải tìm kiếm, tháo lắp sữa chữa ngày đêm, để có được những máy bay tốt mà phải lo kiểm tra chất lượng xăng dầu, chuẩn bị vũ khí, các phương tiện thoát hiểm theo đúng nhiệm vụ chuyến bay. Điều đó thật là phi thường, thần tốc. Gặp nhau phi công và thợ máy tay bắt mặt mừng tưởng như xa nhau lâu ngày mới gặp lại. Nhìn những máy bay A37 đang nổ máy trong tư thế sẵn sàng, các phi công xiết chặt tay tôi: "Cảm ơn tất cả các đồng chí đã chuẩn bị đầy đủ cho phi đội". Chúng tôi cũng sung sướng trào nước mắt khi thấy những chiếc máy bay cường kích A37 bay thử tốt và phi đội Quyết thắng đã tiếp nhận, nhưng lòng đầy hồi hộp lo âu về chuyến bay chiến đấu có một không hai sắp tới. Thật vậy những máy bay A37 hỏng từ tay địch, mới về tay ta chỉ được hơn 5 ngày đêm, nay lại đã mang đầy bom đạn cũng của địch để bay vào miền đất vùng địch đang được quản lý chặt chẽ từ xa, lại phải thọc sâu vào sào huyệt địch, bay đi về gần 900km trong không phận đầy pháo phòng không cùng máy bay tiêm kích trực chiến của Mỹ - ngụy. Đầy mạo hiểm với rủi ro. Còn bom sẽ rơi, sẽ nổ; xăng dầu, máy móc của máy bay, đạn phóng ghế người lái để nhảy dù... sẽ ra sao? Khi một trở ngại xảy ra, một người lái với máy bay - đơn thương độc mã trongvùng trời của địch. Rồi bao việc nảy sinh, bao điều sẽ đến! Trước tiên với những ai đã trực tiếp chuẩn bị cho chuyến bay chỉ được một lần trong một ngày lịch sử này. Còn lại một sự im lặng, ước mong sao cho những máy bay đó an toàn bay về lại sân bay đã cất cánh.

Gần trưa ngày 28 tháng 4, sáu phi công phi đội Quyết thắng Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Nguyễn Thành Trung, Hoàng Mai Vượng và một phi công đã được giáo dục cải tạo, cất cánh từ sân bay Phù Cát đến sân bay Thành Sơn - Phan Rang, tổ đặc nhiệm chúng tôi lại cùng lên máy bay trực thăng Mi-6 vào sân bay Phan Rang kịp phục vụ trực tiếp cho phi đội 5 máy bay A37 vừa thu được của địch sẽ mắc đầy bom - xuất kích chiến đấu - ném bom vào sân bay Tân Sơn Nhất cầu hàng không cuối cùng của địch trong chiến dịch Hồ Chí Minh.

16 giờ 25 phút ngày 28 tháng 4 phi đội Quyết thắng gồm 5 chiếc A3 7 xuất kích từ Thành Sơn tiến về SàiGòn. Địch hoàn toàn bất ngờ, không quân và pháo cao xạ bảo vệ sân bay của chúng không kịp phản ứng. Từng loạt bom chính xác xuống sân bay Tân Sơn Nhất, đã tiêu hủy 24 máy bay địch, trong đó có máy bay để di tản người Mỹ. Kẻ thù hoang mang khiếp sợ, cả đô thành Sài Gòn rung chuyển ...

Đã 30 năm trôi qua, các thành viên của tổ đặc nhiệm chưa hề được gặp nhau, mỗi người một ngả. Thời gian trôi qua, nhưng những ký ức về 5 ngày xoay trần, miệt mài, gan lỳ và hồi hộp đầy lo âu với những chiếc máy bay A37 lấy được của địch trên các sân bay Đà Nẵng, Phù Cát, Phan Rang, như chỉ vừa hôm qua. Trận đánh ngày 28 tháng 4 năm 1975 đã đi vào lịch sử như một chiến công không thể lặp lại, một điều không nghĩ tới mà thành sự thật đã để lại cho sự kinh ngạc với quân thù. Đằng sau chiến công ấy, lịch sử cũng sẽ mãi khắc ghi thêm chiến công thầm lặng của những người lính kỹ thuật không quân trong đại thắng mùa xuân năm 1975 của toàn dân tộc.