Đặng Tất – Quốc công thắng trận Bô Cô, chết oan vì lời gièm

Đặng Tất (1357–1409) quê ở làng Tả Thiên Lộc, huyện Thiên Lộc, dòng dõi khoa bảng (ông nội là Thám hoa Đặng Bá Tĩnh). Ông đỗ Thái học sinh cuối triều Trần, làm quan dưới hai triều Trần–Hồ, từng giữ chức Tri phủ Hóa Châu. Khi quân Minh diệt nhà Hồ, ông tạm nhận chức Đại tri châu Hóa Châu do Trương Phụ phong để giữ lực lượng, chờ thời cơ. Tháng 10 năm 1407, Trần Ngỗi xưng Giản Định Đế ở Mô Độ, dựng cờ chống Minh. Nghe tin, Đặng Tất giết quan lại nhà Minh ở Hóa Châu, đem quân ra Nghệ An phò vua, được phong Quốc công, tổng chỉ huy nghĩa quân. Dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân làm chủ dải đất từ Hải Vân đến Thanh Hóa. Tháng 12 năm 1408, ông chỉ huy trận Bô Cô, đánh tan 10 vạn quân Minh do Tổng binh Mộc Thạnh cầm đầu, chém được Thượng thư Lưu Tuấn và Đô đốc Lữ Nghị. Sau thắng lợi, ông chủ trương bao vây, tiêu diệt dần các thành của giặc thay vì đánh gấp vào Đông Quan. Tháng 2 năm 1409, Giản Định Đế nghe lời gièm pha, giết ông cùng tướng Nguyễn Cảnh Chân. Cái chết oan của hai trụ cột khiến lòng quân ly tán; con trai ông là Đặng Dung cùng Nguyễn Cảnh Dị bỏ đi lập vua mới.