Đặng Thọ Truật – Dũng sĩ diệt máy bay trên chiến trường Trị Thiên

Mới 17 tuổi, Đặng Thọ Truật tình nguyện nhập ngũ và bước vào những năm tháng chiến đấu khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Với khẩu súng máy phòng không 12,7mm, ông nhiều lần trực tiếp đối đầu với máy bay địch, lập nên những chiến công đặc biệt trên chiến trường Trị Thiên – Huế. Từ một người lính trẻ, Đặng Thọ Truật trở thành Đại tá, nhà báo và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Người lính trẻ quê Nghệ An

Đặng Thọ Truật sinh ngày 28/8/1951, quê tại xã Nghi Long, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Ngày 28/6/1968, khi vừa tròn 17 tuổi, ông tình nguyện nhập ngũ và được huấn luyện tại Đại đội 1, Tiểu đoàn 70 súng máy phòng không 12,7mm thuộc Tỉnh đội Nghệ An. Sau thời gian huấn luyện, ông được điều về chiến đấu tại Đại đội 3, Tiểu đoàn 54, Sư đoàn 324.

Tháng 11/1968, đơn vị bắt đầu hành quân vào chiến trường. Từ Nghệ An, những người lính đi bộ vào Quảng Bình, sang đất bạn Lào rồi trở lại chiến trường Thừa Thiên.

Ngay trong những trận đánh đầu tiên, Đặng Thọ Truật đã thể hiện khả năng chiến đấu nổi bật. Ông được giao làm xạ thủ số 1, trực tiếp sử dụng súng máy phòng không 12,7mm đối đầu với máy bay địch.

Xạ thủ số 1 trên điểm cao 935

Trong chiến đấu tại điểm cao 935 ở Thừa Thiên - Huế, Đặng Thọ Truật giữ vai trò xạ thủ số 1. Trong một trận đánh kéo dài 23 ngày đêm, ông đã bắn hạ 5 máy bay Mỹ, trong đó có một máy bay phản lực F4H.

Sau chiến dịch, ông được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba, cùng các danh hiệu Dũng sĩ diệt máy bay và Dũng sĩ diệt Mỹ.

Những chiến công ấy đến khi Đặng Thọ Truật còn rất trẻ. Nhưng chính những năm tháng chiến đấu ác liệt đã giúp ông trưởng thành nhanh chóng, trở thành một xạ thủ giàu kinh nghiệm và có bản lĩnh trên chiến trường.

Trận Cô Pung – chiến công đặc biệt

Một trong những trận đánh nổi tiếng nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Đặng Thọ Truật diễn ra tại Cô Pung, khu vực A Sầu - A Lưới, Thừa Thiên.

Cuối tháng 7/1970, sau nhiều đợt máy bay B-52 đánh phá khu vực Cô Pung và điểm cao 1478, quân Mỹ sử dụng trực thăng UH-1 để đổ quân xuống khu vực này.

Đặng Thọ Truật cùng đồng đội được lệnh mai phục và chờ thời cơ. Thay vì nổ súng ngay khi máy bay xuất hiện, đơn vị quyết định chờ cho địch đổ bộ được một số máy bay rồi mới khai hỏa, nhằm giữ thế bất ngờ và khiến đối phương khó tổ chức ứng cứu.

Khi thời cơ đến, khẩu súng 12,7mm của Đặng Thọ Truật liên tục khai hỏa.

Ngay loạt đầu tiên, một chiếc UH-1 bị bắn trúng và rơi tại chỗ. Những chiếc tiếp theo lần lượt trở thành mục tiêu của xạ thủ trẻ. Chỉ trong 10 phút đầu, 5 máy bay đã bị bắn rơi tại chỗ.

Trận chiến tiếp tục diễn ra quyết liệt. Đặng Thọ Truật và đồng đội bắn đến chiếc máy bay thứ 31 thì súng 12,7mm bị hỏng bộ phận tiếp đạn, không thể tiếp tục chiến đấu.

Theo Báo Quân đội nhân dân, sau trận đánh, phía ta nhận được thông tin cho biết lực lượng Mỹ bị thiệt hại nặng với nhiều máy bay bị bắn rơi hoặc hư hỏng. Với thành tích nổi bật trong trận Cô Pung, Đặng Thọ Truật được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì.

Tiếp tục lập chiến công trên Đường 9 - Nam Lào

Năm 1971, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt. Đặng Thọ Truật cùng đơn vị hành quân tham gia Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào.

Với kinh nghiệm của một xạ thủ dày dạn, ông cùng Khẩu đội 2, Trung đội 1, Đại đội 3, Tiểu đoàn 54 kiên cường giữ trận địa và chống lại những đợt không kích của máy bay Mỹ.

Trong chiến dịch, khẩu đội của Đặng Thọ Truật đã bắn rơi 6 máy bay Mỹ. Kết thúc chiến dịch, ông được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba, danh hiệu Dũng sĩ diệt máy bay, Dũng sĩ diệt Mỹ, đồng thời được kết nạp Đảng và bầu là Chiến sĩ thi đua.

Người khẩu đội trưởng trên chiến trường Quảng Trị

Từ tháng 2/1972, Đặng Thọ Truật giữ cương vị Khẩu đội trưởng Khẩu đội 2.

Ông tiếp tục cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh, trong đó có các hoạt động chiến đấu góp phần vào cuộc tiến công giải phóng Quảng Trị.

Trên Đường 12 phía tây nam Huế, khẩu đội do ông chỉ huy kiên cường giữ trận địa và bắn rơi 3 máy bay.

Đến tháng 10/1972, khẩu đội của Đặng Thọ Truật chốt tại khu vực dốc Lồ Ô, Phong Điền, Thừa Thiên - Huế và tiếp tục bắn rơi một máy bay UH-1B.

Trong những năm từ 1968 đến 1973, khẩu đội của ông đã tham gia hàng trăm trận đánh chống chiến thuật trực thăng vận. Theo Báo Quân đội nhân dân, khẩu đội của Đặng Thọ Truật bắn rơi tổng cộng 39 máy bay Mỹ, tiêu diệt và bắt sống nhiều lính dù.

Từ người lính trận mạc đến nhà báo

Sau ngày đất nước giải phóng, Đặng Thọ Truật được điều về Quân đoàn 3. Sau đó, ông được cử đi học đại học báo chí và đỗ thủ khoa.

Ở tuổi 35, ông là người duy nhất trong khóa học được Bộ Quốc phòng điều động về Báo Quân đội nhân dân. Sau đó, ông chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh và công tác với tư cách phóng viên, biên tập viên tại Ban Đại diện phía Nam của báo.

Từ một người lính trực tiếp cầm súng trên chiến trường, ông chuyển sang một mặt trận khác – mặt trận báo chí.

Những bài viết của ông được đồng nghiệp đánh giá là có sức chiến đấu và giàu nhiệt huyết. Một số bài viết, tiểu luận của ông được nhắc đến như những “bài viết có lửa”, phản ánh những vấn đề thực tế trong đời sống và công tác xây dựng Đảng.

Được phong tặng danh hiệu Anh hùng

Trong những năm chiến đấu, Đặng Thọ Truật đã nhận nhiều phần thưởng, trong đó có 2 Huân chương Chiến công giải phóng, 3 danh hiệu Dũng sĩ diệt máy bay và 2 danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Đỉnh cao của sự ghi nhận đến vào tháng 8/2015, khi ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi đó, ông mang quân hàm Đại tá và đã có nhiều năm công tác với tư cách nhà báo - chiến sĩ.

Một cuộc đời qua hai mặt trận

Cuộc đời Đặng Thọ Truật là hành trình đặc biệt của một người lính đi qua hai mặt trận.

Trên chiến trường, ông là xạ thủ số 1, nhiều lần đối đầu với máy bay địch bằng khẩu súng máy phòng không 12,7mm và lập nên những chiến công nổi bật. Sau chiến tranh, ông tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực báo chí, dùng ngòi bút để phản ánh đời sống quân đội và những vấn đề của xã hội.

Từ chàng trai 17 tuổi quê Nghi Lộc tình nguyện nhập ngũ năm 1968 đến Đại tá, nhà báo và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đặng Thọ Truật đã trải qua một chặng đường dài với nhiều dấu mốc đáng nhớ.

Tên tuổi Đặng Thọ Truật gắn liền với hình ảnh người xạ thủ phòng không gan dạ trên chiến trường Trị Thiên – Huế, người đã góp phần bảo vệ trận địa, bắn rơi nhiều máy bay địch và viết nên những trang sử hào hùng của một thế hệ chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.