Đặng Thúc Hứa: Tấm gương dấn thân cách mạng và nhịp cầu Việt - Xiêm

Đặng Thúc Hứa (1870 – 1931), còn có tên gọi khác là Ngô Dụng Cửu, sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống khoa bảng và yêu nước tại làng Vân Tụ, xã Diễn Xuân, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, hiếu học và sớm chứng kiến những nỗi đau mất nước cùng sự đàn áp dã man của thực dân Pháp đối với nhân dân ta. Đỗ Cửu phẩm triều Nguyễn, nhưng nhận thấy con đường quan lộ không thể đem lại độc lập tự do cho dân tộc, ông đã từ bỏ cuộc sống an nhàn để dấn thân vào con đường cứu nước.

Năm 1904, hưởng ứng phong trào Đông Du do Cụ Phan Bội Châu khởi xướng, Đặng Thúc Hứa tích cực vận động thanh niên, quyên góp tiền bạc tại Diễn Châu để gửi sang Nhật Bản du học. Đến năm 1909, trước sự can thiệp của chính quyền Pháp và Nhật, phong trào Đông Du bị đàn áp nặng nề. Nhận thấy nguy cơ tan rã của lực lượng yêu nước ở nước ngoài, Đặng Thúc Hứa nhận nhiệm vụ xuất dương sang Xiêm (Thái Lan) – một quốc gia có vị trí chiến lược để xây dựng căn cứ hậu phương lâu dài cho cách mạng Việt Nam.

Tại vùng Đông Bắc Thái Lan (đặc biệt là các tỉnh Phíchịt, U-đôn, Băng Cốc), Đặng Thúc Hứa đã trải qua những ngày tháng vô cùng gian khổ. Để tạo dựng lòng tin với chính quyền bản địa và kiều bào, ông cùng các đồng chí vận động nhân dân lập ra các "Trại cày", vừa làm kinh tế tự túc, vừa tạo nơi ẩn nấp an toàn cho cán bộ từ trong nước ra. Ông cho mở các lớp dạy chữ Quốc ngữ, chữ Hán, thành lập các hội thân ái nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và thắp sáng tinh thần hướng về quê hương cho bà con Việt kiều.

Nhờ sự kiên trì và tầm nhìn chiến lược của Đặng Thúc Hứa, vùng Đông Bắc Thái Lan đã trở thành một "trạm dừng chân" an toàn, là nhịp cầu quan trọng đưa hàng trăm thanh niên yêu nước Việt Nam ra nước ngoài tìm đường cứu nước. Đặc biệt, vào năm 1928, khi Nguyễn Ái Quốc (với mật danh Thầu Chín) sang Thái Lan hoạt động, chính những cơ sở cách mạng vững chắc do Đặng Thúc Hứa và đồng chí của ông gieo mầm đã trở thành điểm tựa đắc lực giúp Bác Hồ tuyên truyền, giác ngộ Việt kiều và thành lập các tổ chức tiền thân của Đảng.

Đặng Thúc Hứa cống hiến trọn đời mình cho cách mạng mà không một phút nghĩ đến bản thân. Sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của ông trên đất khách quê người đã ghi một dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng Việt Nam, làm rạng danh truyền thống kiên cường của người con vùng đất Diễn Châu