Đặng Thùy Trâm: Bác sĩ "thiên thần áo trắng" của tuyến lửa miền Nam

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Huế, lớn lên trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y: bố là bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê, mẹ là giảng viên trường Đại học Dược Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp Trường Chu Văn An, chị thi đỗ vào Đại học Y khoa Hà Nội chuyên khoa Mắt, với lý tưởng "Phục vụ Tổ quốc bằng y đức hơn là dùng ngòi bút để tô đẹp đời". Năm 1966, sau khi tốt nghiệp loại ưu, chị có thể chọn công tác tại bệnh viện lớn ở Hà Nội hay làm giảng viên trường đại học, nhưng chị đã từ chối để theo học khóa huấn luyện đặc biệt, chuẩn bị đi miền Nam phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước wikipedia hvlq.

Tháng 3 năm 1967, sau gần 3 tháng hành quân đầy gian truân, chị đến được chiến trường Quảng Ngãi, được phân công phụ trách bệnh xá huyện Đức Phổ. Tại đây, những điều kiện y tế cực kỳ sơ khởi: phòng mổ là hầm chữ A, bàn mổ là tấm ván gỗ, dao mổ phải mài từ bu-ri xe, thuốc khan hiếm đến mức chị dùng lá kia lim thay thế. Nhưng Đặng Thùy Trâm không than trách, nhật ký chị luôn đầy ắp tình thương, niềm tin và lời hứa: "Mình không được bỏ sót một bệnh nhân nào, dù là chiến sĩ hay người dân".

Công cuộc cứu chữa và tinh thần hy sinh

Trong thời gian làm việc tại bệnh xá Đức Phổ, Đặng Thùy Trâm đã đảm nhận rất nhiều công việc cứu chữa cho thương binh đơn vị 120, nhân dân và du kích các xã thuộc huyện Đức Phổ, xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ và được tuyên dương điển hình toàn tỉnh. Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, bệnh xá trở thành nơi cứu sinh cho hàng chục thương binh mỗi ngày. Khi máy bay B-52 ném bom dày đặc, chị cùng đồng đội dời viện qua 15 điểm bằng cách đào hầm, xây dựng lán dã chiến, thức trắng đêm để tiếp tục cứu người, không một lần nghĩ đến bản thân mệt mỏi.

Đặc biệt, chị đã có hành động đặc biệt với 14 thủy thủ tàu Không số 643 bị thương nặng: nhường phần cơm gạo trắng, món ăn hiếm hoi giữa chiến dịch dài ngày, khiến họ gọi chị là "Thiên thần áo trắng". Ngày 28/4/1969, khu vực bệnh xá bị đánh phá ác liệt, chị cùng cán bộ, nhân viên quyết định chuyển bệnh xá về địa điểm mới ở Hố Bầu Tây thuộc thôn Nước Đang, xã Ba Trang, để tiếp tục duy trì trụ bám, cứu chữa thương binh và nhân dân.

Hy sinh và di sản thời đại

Ngày 22/6/1970, trên đường đi kiếm thức ăn cho anh em thương binh, Đặng Thùy Trâm và y tá Kim Liên bất ngờ bị địch phục kích. Trong giây phút sinh tử, chị không chút do dự dùng thân mình che cho đồng đội, chịu đạn thay, hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi đời, 2 tuổi Đảng và 3 năm tuổi nghề.

Sau chiến tranh, hài cốt chị được đồng đội đưa về Nghĩa trang liệt sĩ xã Phổ Cường, thị xã Đức Phổ, năm 1990 gia đình đã đưa hài cốt chị về Nghĩa trang liệt sĩ Nhổn, quận Từ Liêm, Hà Nội. Năm 2006, Chủ tịch nước Trần Đức Lương đã ký Quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm hoilhpn.

Điều đặc biệt nhất là hai cuốn nhật ký chị viết từ ngày 8/4/1968 cho đến ngày 20/6/1970, 2 ngày trước khi hy sinh. Ban đầu, chúng tưởng chừng đã bị đốt khi rơi vào tay lính Mỹ, nhưng trung úy Frederic Whitehurst, xúc động trước dòng chữ đỏ trên bìa "Đừng đốt! Trong đó đã có lửa", đã giữ lại suốt hơn 35 năm, trước khi trao lại cho gia đình chị năm 2005. Sau khi được biên tập thành quyển sách Nhật ký Đặng Thùy Trâm, cuốn sách đã tạo nên hiện tượng xuất bản với hơn 400.000 bản in, được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ và được báo chí quốc tế gọi là "Nhật ký Anne Frank của Việt Nam" hcmcpv.

Hiện nay, tên Đặng Thùy Trâm được đặt cho bệnh viện đa khoa khu vực tại thị xã Đức Phổ, nhiều đường phố, trường mẫu giáo và xã ở tỉnh Quảng Ngãi, thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, để thế hệ trẻ luôn nhớ về người bác sĩ trẻ đã dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nhân chứng lịch sử khác tại địa phương bạn sinh sống, bạn có thể đề xuất tôi viết thêm bài viết về những câu chuyện tương tự để lan tỏa những giá trị tốt đẹp ấy đến nhiều người hơn.