Đặng Thùy Trâm – Người bác sĩ của chiến trường

Chiến tranh không chỉ là sự đối đầu của sắt thép, súng đạn hay những toan tính chiến lược máu lạnh, mà ở đó còn là nơi thử lửa của lòng nhân đạo và tình yêu thương con người. Giữa chốn rừng thiêng nước độc, nơi ranh giới sống chết mỏng manh như sương khói, có những thiên thần áo trắng đã lấy thân mình làm lá chắn bảo vệ thương binh, lấy trái tim rực lửa để xoa dịu những nỗi đau thể xác tận cùng của đồng đội. Trong khúc tráng ca bi ai nhưng hào hùng của cuộc chiến tranh vệ quốc, lịch sử mãi nhắc về một người con gái Hà Nội mang vẻ đẹp đài các, dịu dàng nhưng lại sở hữu một tinh thần thép nơi tuyến lửa khốc liệt. Cô là nữ bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm – đóa hoa hồng rực rỡ nhất nở giữa chiến trường Đức Phổ (Quảng Ngãi), người đã để lại cho đời cuốn nhật ký mà đến cả kẻ thù cũng phải cúi đầu thốt lên:

"Đừng đốt, trong đó có lửa!".

Đặng Thùy Trâm cất tiếng khóc chào đời năm 1942 tại Huế nhưng lớn lên và mang trọn cốt cách đằm thắm của người con gái Thủ đô Hà Nội. Xuất thân trong một gia đình trí thức với cha là bác sĩ ngoại khoa, mẹ là dược sĩ, cô nữ sinh trường Chu Văn An sở hữu một tâm hồn lãng mạn yêu văn chương và một tài năng y khoa thiên bẩm. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, thay vì chọn chăn ấm nệm êm ở lại Thủ đô bình yên, cô gái trẻ đã quyết định từ biệt gia đình, khoác ba lô lên đường tiến thẳng vào miền Nam ruột thịt.

Dừng chân tại "tọa độ lửa" Đức Phổ (Quảng Ngãi) từ năm 1966 đến 1970, Đặng Thùy Trâm được phân công phụ trách Bệnh xá Đức Phổ – một chiến trường vô cùng ác liệt. Giữa những cánh rừng đầy muỗi vắt, thiếu thốn đủ đường từ thuốc men, bông băng đến lương thực, nữ bác sĩ trẻ đã làm việc với sức lực phi thường. Dưới những trận mưa bom cày xới, cô vừa tự tay cầm dao phẫu thuật cứu sống hàng trăm thương binh, vừa đào hầm, chăm sóc bệnh nhân bằng tình yêu thương như ruột thịt. Tình đồng chí, nỗi đau xé lòng khi nhìn thương binh ngã xuống, và cả niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng đã được cô chép lại vội vã vào những cuốn sổ tay nhỏ giữa những khoảng lặng hiếm hoi của các trận càn.

Thế nhưng, chiến tranh muôn đời vẫn tàn khốc. Những ngày cuối tháng 6 năm 1970, quân đội Mỹ mở một trận càn quét quy mô lớn vào khu vực Bệnh xá Đức Phổ. Trong tình thế vô cùng nguy ngập, để bảo vệ thương binh và đồng đội rút lui an toàn, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã kiên quyết ở lại, dũng cảm dùng khẩu súng CKC một mình nổ súng cản bước tiến của địch. Người con gái kiên cường ấy đã ngã xuống trước mũi đạn của kẻ thù vào ngày 22 tháng 6 năm 1970 khi chỉ mới 28 tuổi, cống hiến trọn vẹn sức trẻ và nhiệt huyết cho mảnh đất miền Trung nắng gió.

Câu chuyện về Đặng Thùy Trâm có lẽ sẽ nằm lại vĩnh viễn dưới những tán rừng Đức Phổ nếu không có một sự kiện kỳ diệu xảy ra. Sau khi cô hy sinh, sĩ quan quân báo quân đội Mỹ Frederic Whitehurst đã thu được cuốn nhật ký của cô. Khi định ném nó vào đống lửa hủy tài liệu, người thông dịch viên đã ngăn ông lại và thốt lên một câu chấn động: "Đừng đốt cuốn sổ này, trong đó có lửa!". Chính người sĩ quan Mỹ ấy đã bị những dòng chữ đầy lý tưởng, thấm đẫm tình người và khát vọng hòa bình của nữ bác sĩ làm cho ám ảnh. Ông cất giữ cuốn nhật ký suốt 35 năm ròng rã, mang nó về Mỹ, và mãi đến năm 2005 mới có thể trao trả lại cho gia đình Mẹ Doãn Ngọc Trâm.

Khi "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" được xuất bản, nó lập tức tạo nên một hiện tượng chấn động không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Hàng triệu độc giả đã rơi nước mắt trước những trang viết rực lửa thanh xuân. Kẻ thù từng đối đầu với cô cũng phải cúi đầu kính phục trước nhân cách vĩ đại của một người chiến sĩ khoác áo blouse trắng. Năm 2006, Chủ tịch nước đã truy tặng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời của nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm dẫu khép lại ở tuổi 28, nhưng ngọn lửa từ trái tim và những trang nhật ký của cô thì chưa bao giờ tắt. Khúc tráng ca vĩ đại ấy mãi mãi thắp sáng lý tưởng sống cao đẹp cho các thế hệ thanh niên Việt Nam: Sống là phải biết yêu thương, dâng hiến và cống hiến trọn vẹn cho hình hài Tổ quốc.