ĐẶNG THÙY TRÂM - NGƯỜI GIỮ LỬA LỊCH SỬ THỜI CHỐNG MỸ
Đặng Thùy Trâm – nữ bác sĩ quân y đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cuộc đời và sự hy sinh của chị đã để lại một biểu tượng bất diệt về lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp.
Năm 1966, chị Đặng Thùy Trâm lúc đó mới 24 tuổi, vừa tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội xong. Là tiểu thư đài các, con nhà tri thức gốc Huế sống ở Hà Nội, thanh lịch chuẩn "con nhà người ta". Nhưng nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, chị xung phong vào Nam làm bác sĩ quân y tại huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi) – nơi lúc đó được ví như "chảo lửa" vì bom đạn Mỹ cày xới ngày đêm.
Giữa cái nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau một sợi tóc, chị Thùy Trâm vừa phải làm bác sĩ, vừa làm "chị Thanh Tâm" an ủi thương binh, lại vừa phải cầm súng chiến đấu như một người lính thực thụ. Những lúc rảnh rỗi hiếm hoi giữa các ca phẫu thuật dưới hầm, chị lại lôi cuốn sổ nhỏ ra ghi nhật ký.
Chị viết về cái gì? Không phải kể khổ đâu nha, chị viết về nỗi nhớ mẹ, nhớ Hà Nội da diết, về tình yêu đôi lứa bị chia cắt bởi chiến tranh, và cả sự phẫn nộ trước tội ác của kẻ thù. Đọc những dòng đó mới thấy, đằng sau hình ảnh một nữ bác sĩ quân y quả cảm là tâm hồn của một cô gái trẻ – cũng biết yêu, biết ghét, biết lãng mạn nhưng trên hết là một lý tưởng sống cực kỳ kiên định.
Ngày 22/6/1970, trong một trận càn quét ác liệt của quân Mỹ vào bệnh viện bệnh xá, chị Đặng Thùy Trâm đã một mình ở lại cản đường địch để bảo vệ cho các thương bệnh binh rút lui an toàn. Chị đã hy sinh khi bị trúng đạn vào trán, lúc đó chị chưa đầy 28 tuổi.
Sau trận đánh đó, một người lính Mỹ tên là Frederic Whitehurst (gọi tắt là Fred) có nhiệm vụ đi thu gom các tài liệu của đối phương để đốt bỏ. Khi Fred định ném cuốn sổ nhỏ bọc bằng vải của chị Thùy Trâm vào đống lửa, thì một người thông dịch viên đi cùng tên là Nguyễn Trung Hiếu đã cản lại.
Nghe vậy, Fred tò mò giữ lại. Dù không hiểu tiếng Việt nhưng Fred cảm nhận được điều gì đó rất thiêng liêng từ cuốn sổ. Khi về Mỹ, Fred trở thành một tiến sĩ luật nhưng suốt 35 năm, ông bị ám ảnh bởi linh hồn của người nữ bác sĩ trong cuốn nhật ký. Ông đã tìm mọi cách, nhờ vả rất nhiều người để dịch cuốn sổ và tìm lại gia đình cho chị Thùy Trâm nhưng vô vọng.
Mãi đến năm 2005 (sau 35 năm kể từ ngày chị Thùy Trâm hy sinh), thông qua các hội cựu chiến binh và các nhà báo, Fred mới tìm được địa chỉ gia đình chị tại Hà Nội.
Khi Fred bay sang Việt Nam, trao lại bản gốc cuốn nhật ký cho mẹ của chị Thùy Trâm (cụ Doãn Ngọc Trâm), cả căn phòng đã vỡ òa trong nước mắt. Người lính Mỹ năm xưa đã quỳ gối trước người mẹ Việt Nam để tạ lỗi và bày tỏ sự kính trọng sâu sắc đối với người con gái đã hy sinh.
