Đặng Trần Đức
THIẾU TƯỚNG ĐẶNG TRẦN ĐỨC – HUYỀN THOẠI BA QUỐC TRONG ĐẦU NÃO TÌNH BÁO SÀI GÒN
Trong lịch sử ngành tình báo quốc phòng Việt Nam, nếu như Phạm Xuân Ẩn là "điệp viên hoàn hảo" trong giới báo chí, Vũ Ngọc Nhạ là "ông cố vấn" trong dinh Tổng thống, thì Đặng Trần Đức (bí danh Ba Quốc) lại là người duy nhất thâm nhập và leo cao vào tận cơ quan tình báo đầu não của đối phương – Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo Sài Gòn. Suốt hơn hai mươi năm sống trong lòng địch, ông đã lập nên những chiến công hiển hách, bảo vệ an toàn cho hàng loạt cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng.1. Hành trình ly hương và vỏ bọc tinh viThiếu tướng Đặng Trần Đức sinh năm 1922 tại Thanh Trì, Hà Nội. Tham gia cách mạng từ trước Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, ông sớm bộc lộ tư duy sắc bén, sự điềm tĩnh và bản lĩnh kiên cường.Năm 1954, thực hiện nhiệm vụ chiến lược, ông phải để lại người vợ trẻ cùng hai con nhỏ ở quê nhà miền Bắc để di cư vào Nam. Để tạo dựng một vỏ bọc hoàn hảo, ông đã đổi tên thành Nguyễn Văn Tá, chấp nhận chịu tiếng là kẻ "di cư theo địch", chấp nhận sự xa lánh của người thân để dấn thân vào hiểm nguy. Tại Sài Gòn, nhờ sự thông minh, nhạy bén và khéo léo trong giao tiếp, ông dần dần lọt vào mắt xanh của Trần Kim Tuyến – Giám đốc Sở Nghiên cứu Chính trị xã hội (cơ quan mật vụ khét tiếng thời Ngô Đình Diệm).2. "Leo cao, luồn sâu" trong cơ quan tình báo địchChiến công độc nhất vô nhị của Ba Quốc là ông không chỉ thu thập tin tức, mà trực tiếp làm việc, nắm giữ các chức vụ quan trọng trong cơ quan mật vụ và tình báo của chính quyền Sài Gòn. Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, ông tiếp tục được trọng dụng và leo cao tới chức vụ Trợ lý Cục trưởng Cục Tình báo Quốc nội thuộc Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo Sài Gòn.Ở vị trí này, mọi kế hoạch tình báo, danh sách điệp viên cài cắm, hay các chiến dịch càn quét của địch đều đi qua bàn làm việc của ông. Suốt hơn 20 năm, ông đã chuyển ra căn cứ hàng nghìn tài liệu tối mật. Đặc biệt, ông đã kịp thời phát hiện nhiều gián điệp, phản bội do địch cài cắm vào vùng giải phóng, giúp bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các cơ quan đầu não của cách mạng.3. Những cuộc giải cứu nghẹt thởKhông chỉ là một điệp viên thu thập tin tức, Ba Quốc còn trực tiếp tham gia vào các cuộc giải cứu cán bộ cốt cán ngay trước mũi súng của kẻ thù:
Giải cứu Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh: Khi biết tin địch sắp bủa vây một khu vực tại Sài Gòn mà đồng chí Nguyễn Văn Linh (khi đó là Bí thư Thành ủy) đang họp, ông đã kịp thời báo tin mật, giúp giải vây an toàn.
Giải cứu kỹ sư Tô Văn Cương: Ông đã mưu trí dàn dựng một kế hoạch tinh vi để cứu đồng chí Tô Văn Cương (Bí thư Ban cán sự nội đô) ra khỏi nhà tù của Phủ Đặc ủy ngay trước khi đồng chí bị đưa đi thủ tiêu.
Bên cạnh đó, ông cũng chính là người đã kịp thời phát hiện và mật báo giúp bảo vệ tính mạng cho nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn khi lưới tình báo của ông Ẩn gặp nguy hiểm vào giai đoạn cuối cuộc chiến.4. Người anh hùng thầm lặng của đất nướcTháng 4/1975, sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử, ông trở về với quân đội và tiếp tục cống hiến cho ngành tình báo quốc phòng với cương vị Cục trưởng Cục 12 (Tổng cục II - Bộ Quốc phòng). Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, năm 1978, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau đó, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng.Thiếu tướng Đặng Trần Đức qua đời năm 2004 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc đời ông là câu chuyện đầy xúc động về sự hy sinh thầm lặng: hiến dâng cả tuổi trẻ, chịu đựng nỗi cô đơn, chịu tiếng xấu để bảo vệ bình yên cho Tổ quốc. Cuộc đời ly kỳ của ông sau này đã được tái hiện sinh động qua cuốn sách “Người tình báo thầm lặng” và bộ phim tài liệu dài tập “Con đường bí ẩn”, trở thành bài học mẫu mực cho các thế hệ chiến sĩ tình báo Việt Nam.
