ĐẶNG VĂN NGỮ – NGƯỜI BÁC SĨ ĐI VÀO RỪNG

Có những người bước vào chiến tranh không mang theo khẩu súng. Họ mang theo kính hiển vi, những lọ thuốc và kiến thức mà mình đã mất nhiều năm để học. Đặng Văn Ngữ là một người như vậy. Ông là một bác sĩ, nhà khoa học và là một trong những người có đóng góp quan trọng cho ngành y tế Việt Nam trong những năm kháng chiến.

Đặng Văn Ngữ sinh năm 1910 tại An Cựu, Huế. Ông được đào tạo về y khoa và sớm thể hiện năng lực nghiên cứu. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông đã có thời gian học tập và nghiên cứu tại Nhật Bản. Khi trở về Việt Nam, ông tham gia công tác khoa học và y tế.

Nhưng bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời ông đến khi đất nước bước vào kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong chiến tranh, một người lính không chỉ có nguy cơ bị thương bởi bom đạn. Họ còn có thể chết vì bệnh tật.

Sốt rét là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng đối với bộ đội ở những vùng rừng núi. Những người lính có thể chiến đấu rất dũng cảm nhưng nếu mắc bệnh nặng thì vẫn không thể tiếp tục nhiệm vụ.

Đặng Văn Ngữ hiểu rằng muốn bảo vệ bộ đội, không thể chỉ dựa vào vũ khí.

Phải chống lại cả kẻ thù vô hình.

Đó là bệnh tật.

Trong điều kiện kháng chiến vô cùng thiếu thốn, ông cùng các cộng sự nghiên cứu cách sản xuất penicillin, một loại kháng sinh quan trọng vào thời điểm đó. Việc nghiên cứu và sản xuất thuốc trong điều kiện chiến khu là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.

Không có những phòng thí nghiệm hiện đại như ngày nay.

Không có đầy đủ máy móc.

Không có nguồn nguyên liệu ổn định.

Nhưng các nhà khoa học vẫn phải tìm cách làm việc.

Đặng Văn Ngữ không chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Ông còn trực tiếp đi vào những vùng chiến khu, nơi bộ đội đang sống và chiến đấu, để tìm hiểu thực tế bệnh tật và điều kiện vệ sinh.

Ông muốn khoa học phải phục vụ trực tiếp cho con người.

Đó là điều khiến câu chuyện của ông đặc biệt.

Một nhà khoa học có thể lựa chọn một phòng thí nghiệm an toàn.

Nhưng Đặng Văn Ngữ lựa chọn đi đến nơi những người lính đang chịu bệnh tật.

Ông mang khoa học đến gần chiến trường.

Và trong những năm kháng chiến chống Mỹ sau này, ông tiếp tục nghiên cứu các vấn đề y tế phục vụ bộ đội, đặc biệt là phòng chống sốt rét.

Ông hiểu rằng có những kẻ thù không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Một viên đạn có thể được phát hiện.

Một chiếc máy bay có thể được nhìn thấy.

Nhưng một con muỗi mang mầm bệnh thì nhỏ bé hơn rất nhiều.

Vậy mà nó có thể khiến cả một đơn vị chiến đấu suy yếu.

Vì thế, đối với Đặng Văn Ngữ, nghiên cứu khoa học cũng chính là một hình thức chiến đấu.

Năm 1967, trong khi đang làm nhiệm vụ nghiên cứu tại chiến trường Thừa Thiên – Huế, Đặng Văn Ngữ hy sinh do bom Mỹ.

Ông ra đi khi đang làm việc.

Không phải trong một phòng thí nghiệm yên tĩnh.

Mà giữa chiến trường.

Một người bác sĩ đã dành cả cuộc đời để tìm cách cứu những người khác cuối cùng lại hy sinh trong chính cuộc chiến mà ông đang phục vụ.

Ông mất năm 57 tuổi.

Câu chuyện về Đặng Văn Ngữ khiến người ta nhận ra một điều rất đặc biệt: trong chiến tranh, có những người chiến đấu với những thứ mà chúng ta không nhìn thấy.

Người lính chống lại bom đạn.

Còn bác sĩ chống lại bệnh tật.

Một bên cần lòng dũng cảm.

Một bên cần kiến thức.

Nhưng cả hai đều hướng đến cùng một điều: giữ lại sự sống cho con người.

Ngày nay, khi bước vào một bệnh viện hiện đại, chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy máy móc, thuốc men và những phòng xét nghiệm đầy đủ thiết bị. Nhưng trong thời chiến, những điều ấy gần như không tồn tại.

Các bác sĩ phải làm việc trong điều kiện thiếu thốn và nguy hiểm.

Và Đặng Văn Ngữ là một trong những người đã chấp nhận điều đó.

Có lẽ vì vậy, nếu phải gọi ông bằng một hình ảnh, mình sẽ không gọi ông là “người hùng cầm súng”.

Mà là người hùng cầm kính hiển vi.

Ông cho thấy rằng lòng yêu nước không chỉ nằm ở việc đứng trước kẻ thù và chiến đấu.

Đôi khi, lòng yêu nước nằm trong một người ngồi hàng giờ nghiên cứu một loại vi khuẩn.

Nằm trong một bác sĩ tìm cách tạo ra thuốc giữa rừng.

Nằm trong một nhà khoa học chấp nhận rời bỏ điều kiện nghiên cứu tốt hơn để trở về nơi đất nước đang cần mình.

Và có lẽ điều đẹp nhất trong câu chuyện về Đặng Văn Ngữ là ông đã dành phần lớn cuộc đời để cứu những người mà ông có thể không bao giờ biết tên.

Ông không biết mình sẽ cứu được bao nhiêu người.

Không biết những người được chữa khỏi sau này sẽ trở thành ai.

Nhưng ông vẫn làm.

Bởi đối với một người thầy thuốc, đôi khi chỉ cần biết rằng một mạng người có thể được cứu là đủ để tiếp tục.

Đặng Văn Ngữ đã hy sinh giữa chiến trường, nhưng những công trình nghiên cứu và những đóng góp của ông cho y học Việt Nam vẫn còn được nhắc đến.

Và câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng:

Có những chiến binh không bao giờ nổ súng. Họ chiến đấu bằng kiến thức, bằng khoa học và bằng mong muốn giữ lại sự sống cho người khác.