Đặng Văn Việt: "Hùm xám đường số 4" làm khiếp đảm quân Pháp (1920 - 2021)
Trong lịch sử kháng chiến chống Pháp, Đặng Văn Việt là một hiện tượng quân sự vô cùng đặc biệt. Ông xuất thân trong một gia đình đại trí thức, đại quý tộc (cha là Thượng thư triều Nguyễn), bản thân nói tiếng Pháp trôi chảy và từng theo học trường y. Thế nhưng, khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông đã từ bỏ mọi đặc quyền đặc lợi, khoác áo Vệ quốc đoàn và trở thành một trong những Trung đoàn trưởng xuất sắc nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Tên tuổi của Đặng Văn Việt gắn liền với Trung đoàn 174 và con đường huyết mạch số 4 (Lạng Sơn - Cao Bằng) – nơi được mệnh danh là "con đường máu" của quân đội Pháp. Bằng tư duy quân sự nhạy bén và nghệ thuật phục kích tài tình, ông đã chỉ huy Trung đoàn 174 đánh hàng trăm trận lớn nhỏ, tiêu diệt vô số đồn bót và đoàn xe cơ giới của địch. Dưới tài thao lược của ông, đoạn đường dài hàng trăm kilomet qua đèo dốc hiểm trở đã trở thành mồ chôn của hàng ngàn lính lê dương.
Đỉnh cao chói lọi nhất của ông là trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950. Đặng Văn Việt đã chỉ huy Trung đoàn 174 đóng vai trò chủ công, đánh tan hai binh đoàn tinh nhuệ nhất của Pháp tại khu vực Thất Khê – Đông Khê, bắt sống cả hai viên sĩ quan chỉ huy lừng danh của Pháp là Đại tá Charton và Trung tá Le Page. Khâm phục trước tài chỉ huy mưu trí, xuất quỷ nhập thần và cả tinh thần mã thượng của ông đối với tù binh, chính những sĩ quan và binh lính Pháp đã nể sợ tôn vinh ông là "Le Tigre Gris de la RC4" (Hùm xám đường số 4). Cuộc đời ông là minh chứng tuyệt đẹp cho việc những người con ưu tú nhất của dân tộc, dù ở tầng lớp nào, cũng đều hướng về cờ đỏ sao vàng.
