Đặng Văn Việt – “Hùm xám Đường số 4”, người chỉ huy làm nên những chiến công huyền thoại

ĐẶNG VĂN VIỆT – “HÙM XÁM” TRÊN ĐƯỜNG SỐ 4

Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, có những người trở thành huyền thoại không phải bởi quân hàm cao, mà bởi những chiến công được tạo nên giữa chiến trường khắc nghiệt.

Đặng Văn Việt là một người như thế.

Ông sinh năm 1920, quê ở Thừa Thiên Huế. Từ một thanh niên tham gia cách mạng, ông nhanh chóng trưởng thành trong quân đội và trở thành một chỉ huy có tài tổ chức chiến đấu.

Từ người lính đến người chỉ huy

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến, Đặng Văn Việt từng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quân sự quan trọng.

Năm 1947, ông được điều lên Việt Bắc và được cử làm phái viên Mặt trận Đường số 4.

Đường số 4 khi đó là tuyến giao thông chiến lược nối khu vực biên giới Việt – Trung với các địa bàn Cao Bằng, Lạng Sơn và vùng Đông Bắc.

Quân Pháp xây dựng nhiều cứ điểm và sử dụng tuyến đường này để vận chuyển quân, vũ khí, lương thực.

Đối với ta, việc đánh phá tuyến đường này có ý nghĩa chiến lược đặc biệt.

“Hùm xám Đường số 4”

Năm 1948, Đặng Văn Việt kiêm nhiệm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28.

Ông trực tiếp chỉ huy các lực lượng hoạt động trên tuyến Đường số 4.

Thay vì đối đầu trực diện với lực lượng Pháp có ưu thế về vũ khí và phương tiện cơ giới, quân ta tổ chức nhiều trận phục kích, tập kích và công đồn, tận dụng địa hình núi rừng để đánh vào những điểm yếu của đối phương.

Đặc biệt, các trận đánh trên đèo Bông Lau từ năm 1947 đến 1949 đã gây tổn thất lớn cho các đoàn xe quân sự Pháp. Các nguồn tư liệu ghi nhận hơn 100 xe cơ giới quân sự Pháp bị tiêu diệt trong các trận đánh này.

Chính những chiến công liên tiếp ấy đã tạo nên biệt danh:

“Hùm xám Đường số 4”

Các sĩ quan Pháp cũng dành cho ông những biệt danh như “Tiểu tướng Napoléon”, thể hiện sự đánh giá cao đối với tài năng của người chỉ huy trẻ bên kia chiến tuyến.

Chiến dịch Biên giới năm 1950

Một dấu mốc lớn khác trong sự nghiệp của Đặng Văn Việt là Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950.

Khi Trung đoàn 174 được thành lập trên cơ sở hợp nhất các lực lượng thuộc Trung đoàn 74, Trung đoàn 72 và Trung đoàn 28, Đặng Văn Việt trở thành Trung đoàn trưởng đầu tiên, với Chu Huy Mân là Chính ủy đầu tiên.

Ngày 16/9/1950, Trung đoàn 174 phối hợp với Trung đoàn 209 tiến công cứ điểm Đông Khê.

Đây là một trong những trận đánh quan trọng mở đầu Chiến dịch Biên giới.

Thắng lợi tại Đông Khê góp phần phá vỡ hệ thống phòng thủ của quân Pháp trên Đường số 4, tạo điều kiện để quân ta phát triển chiến dịch và giành thắng lợi lớn.

Người chỉ huy lấy trí tuệ bù cho thiếu thốn

Điều đáng chú ý ở Đặng Văn Việt là ông chiến đấu trong thời kỳ quân đội cách mạng còn rất thiếu thốn.

Quân Pháp có:

• Vũ khí hiện đại hơn.

Trong khi đó, lực lượng của ta còn hạn chế về trang bị.

Bởi vậy, người chỉ huy phải biết tận dụng địa hình, nghiên cứu quy luật hoạt động của đối phương và lựa chọn thời cơ chính xác.

Đặng Văn Việt đã thể hiện rõ khả năng ấy qua những trận đánh trên Đường số 4.

“Đi dân nhớ, ở dân thương”

Một nét đáng chú ý trong câu chuyện về Đặng Văn Việt là mối quan hệ giữa quân đội và nhân dân.

Các chiến dịch trên Đường số 4 không thể thành công nếu thiếu sự giúp đỡ của đồng bào Cao – Bắc – Lạng.

Nhân dân cung cấp thông tin, dẫn đường, vận chuyển lương thực, hỗ trợ bộ đội và tham gia xây dựng thế trận kháng chiến.

Đó chính là sức mạnh của chiến tranh nhân dân.

Người lính trở thành người viết sử

Sau này, Đặng Văn Việt viết hồi ký “Đường số 4 rực lửa”, ghi lại những năm tháng chiến đấu của quân và dân trên tuyến đường huyền thoại.

Tác phẩm không chỉ kể lại những trận đánh mà còn tái hiện hình ảnh người lính, nhân dân và nghệ thuật quân sự trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Tác phẩm được tái bản nhiều lần và dịch sang một số ngôn ngữ.

Một cuộc đời đặc biệt

Đặng Văn Việt qua đời năm 2021, hưởng thọ 101 tuổi.

Ông để lại một câu chuyện rất đặc biệt trong lịch sử quân đội:

Không phải cứ quân hàm càng cao thì dấu ấn lịch sử càng lớn.

Ông chỉ mang quân hàm cao nhất là Trung tá, nhưng những chiến công trên Đường số 4 đã khiến tên tuổi ông được nhiều thế hệ biết đến.

BÀI HỌC TỪ “HÙM XÁM ĐƯỜNG SỐ 4”

1. Trí tuệ có thể tạo ra sức mạnh

Khi điều kiện vật chất hạn chế, khả năng tổ chức và tư duy chiến thuật càng trở nên quan trọng.

2. Phải biết tận dụng lợi thế của mình

Địa hình, thời cơ, yếu tố bất ngờ và sự ủng hộ của nhân dân có thể tạo ra ưu thế trước đối phương mạnh hơn.

3. Sức mạnh của quân đội gắn liền với nhân dân

Không có sự đồng lòng của nhân dân thì khó tạo nên thế trận bền vững.

4. Giá trị của một người không nằm ở quân hàm

Đặng Văn Việt là minh chứng rất rõ: chiến công, năng lực và những đóng góp thực tế mới là thứ làm nên dấu ấn của một người lính.

LỜI KẾT

Đặng Văn Việt là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông không phải vị tướng mang quân hàm cao, nhưng lại trở thành một trong những chỉ huy được nhắc đến nhiều khi nói về Mặt trận Đường số 4 và Chiến dịch Biên giới năm 1950.

“Hùm xám Đường số 4” – một người lính, một người chỉ huy và một phần ký ức hào hùng của những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.

Có những người đi qua lịch sử bằng quân hàm; có những người đi vào lịch sử bằng chiến công. Đặng Văn Việt thuộc về vế thứ hai.