Danh họa Tô Ngọc Vân
Một trong những bậc thầy đầu tiên của nền hội họa sơn dầu Việt Nam hiện đại, tác giả kiệt tác Thiếu nữ bên hoa huệ và là người nghệ sĩ - chiến sĩ đã hy sinh ngay trước thềm chiến thắng Điện Biên Phủ.
Tô Ngọc Vân (bút danh Tô Tử) tốt nghiệp khóa II Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông nổi tiếng với những bức tranh sơn dầu tả thực mang phong cách lãng mạn, tôn vinh vẻ đẹp thanh lịch, đài các của người phụ nữ Hà thành cổ kính. Kỹ thuật sử dụng ánh sáng và chất liệu sơn dầu phương Tây được ông thuần hóa hoàn toàn để thể hiện cái hồn cốt, tâm tao nhã của người Việt.
Sau năm 1945, ông dấn thân theo kháng chiến, làm Hiệu trưởng Trường Mỹ thuật kháng chiến tại chiến khu Việt Bắc. Tại đây, tư duy nghệ thuật của ông có bước chuyển biến vĩ đại: ông từ bỏ thế giới của những thiếu nữ đài các để hòa mình vào cuộc sống của người nông dân, anh bộ đội. Những tác phẩm như Bác Hồ làm việc tại Bắc Bộ Phủ hay bức ký họa Hành quân qua đèo đã đặt nền móng vững chắc cho nền mỹ thuật cách mạng hiện thực. Ông hy sinh năm 1954 tại đèo Lũng Lô do bom máy bay Pháp, khi đang trên đường đi thực tế chiến dịch Điện Biên Phủ, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nền nghệ thuật nước nhà.
