Danh nhân Cao Triều Phát (1889 – 1956)

Cao Triều Phát sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống khai khẩn đất đai tại tỉnh Bạc Liêu, vùng đất trù phú của miền Tây Nam Bộ. Với tư chất thông minh và khát vọng mở mang kiến thức, năm 1920, ông sang Pháp theo học ngành Canh nông – một lĩnh vực thiết yếu cho sự phát triển của quê hương lúc bấy giờ. Trở về nước vào tháng 9 năm 1922, ông không chỉ kế tục xứng đáng sự nghiệp chiêu dân lập ấp của thân phụ mà còn nhanh chóng tạo dựng được uy tín lớn lao, trở thành một đại phú hộ đức độ trong vùng. Tuy nhiên, thay vì hưởng thụ cuộc sống nhung lụa, ông đã chọn dấn thân vào con đường đấu tranh vì quyền lợi của đồng bào và độc lập dân tộc.

Cuộc đời hoạt động chính trị của Cao Triều Phát bắt đầu mạnh mẽ từ những năm 1926. Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu tham gia cuộc mít tinh tại Vườn Xoài (Sài Gòn) để phản đối sự đàn áp của thực dân Pháp đối với báo giới, dẫn đến việc ông bị bắt giam tại bót Catinat. Không khuất phục, ngày 12/11/1926, ông đứng ra thành lập Đông Dương Lao động Đảng và đảm nhiệm vai trò Chánh đảng trưởng. Để truyền bá tư tưởng tiến bộ, ông cho ra đời hai tờ báo L’Ère Nouvelle và Nhựt Tân Báo, dùng ngòi bút làm vũ khí đấu tranh. Đến năm 1930, khi được bầu vào Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ, ông đã tận dụng diễn đàn này để quyết liệt đòi lại quyền lợi chính đáng cho người bản xứ trước chính quyền thực dân.

Bên cạnh vai trò một nhà hoạt động chính trị, Cao Triều Phát còn là một chức sắc cao cấp, có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong đạo Cao Đài. Ông dành nhiều tâm huyết cho việc thống nhất các chi phái Cao Đài để hướng tới mục tiêu phụng sự tổ quốc. Năm 1941, ông được cử giữ chức Chủ tịch Cao Đài mười hai phái thống nhất ở miền Hậu Giang và sau đó là Chủ tịch Cao Đài mười một phái hiệp nhất tại chùa Minh Tân vào năm 1945. Khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ ngày 19/12/1946, ông đã dẫn dắt các tín đồ Cao Đài đi theo con đường kháng chiến kiến quốc, giữ cương vị Hội trưởng Cao Đài Cứu quốc, góp phần thắt chặt khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới ngọn cờ của Mặt trận Việt Minh.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Cao Triều Phát tập kết ra Bắc và tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp cách mạng trong những năm tháng xây dựng Chủ nghĩa xã hội. Tại miền Bắc, ông đảm nhiệm trọng trách Chưởng quản Cửu Trùng Đài của Hội Thánh Cao Đài Duy Nhứt, tương đương với phẩm vị Giáo tông. Với uy tín và tài năng của mình, ông đã giữ nhiều trọng trách trong bộ máy nhà nước như Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Thường trực Quốc hội và Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ông qua đời ngày 08/9/1956 tại Hà Nội, hưởng thọ 67 tuổi, để lại di sản quý báu về một nhân cách cao đẹp – một trí thức yêu nước, một chức sắc tôn giáo trọn đời gắn bó với vận mệnh dân tộc. Tên tuổi của ông mãi là biểu tượng của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đạo và đời, giữa đức tin tôn giáo và lòng yêu nước nồng nàn.

Sưu tầm