Danh tướng hai lần đổi chủ, một lòng tận trung

Nguyễn Quyến (1511–1593) là con của Trạng nguyên Nguyễn Thiến và là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Buổi đầu ông làm tướng nhà Mạc; năm 1550, khi cha ông cùng Thái tể Lê Bá Ly bất hòa với triều Mạc mà hàng Lê, ông cũng đi theo. Tháng 8 năm 1557, nghe lời thầy là Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông cùng em Nguyễn Miễn trốn về với nhà Mạc. Mạc Kính Điển vui mừng gả con gái cho ông, vua Mạc phong ông tước Văn Phái hầu. Tháng 9 năm ấy, ông thắng lớn ở thủy chiến Giao Thủy, chém tướng Lê Phạm Đức Kỳ khiến quân Trịnh Kiểm tan vỡ, được phong Thạch quận công. Nhiều năm sau, ông là cánh tay phải của Mạc Kính Điển ở mặt trận phía nam, liên tiếp đánh thắng quân Lê ở Nghệ An, từng bắt sống được tướng Trịnh Mô. Đầu năm 1592, khi Trịnh Tùng bắc phạt, ông giữ mặt cửa Cầu Dền; quân Mạc tan vỡ, ông bị bắt sống. Trịnh Tùng cởi trói đãi ông theo lễ tân khách; ông bèn dâng kế hoãn binh, xui Trịnh Tùng san phẳng lũy đất thành Đại La để câu giờ cho nhà Mạc — giai thoại nổi tiếng về lòng trung. Dù sa cơ, ông vẫn một lòng với nhà Mạc; ngay cả Đại Việt sử ký toàn thư của nhà Lê cũng khen ông là bậc danh tướng. Ông mất năm 1593.