DANH TƯỚNG NGUYỄN XÍ - VỊ KHAI QUỐC CÔNG THẦN VÀ ĐỘI QUÂN THẦN KHUYỂN THIỆN CHIẾN
Giữa buổi khói lửa Lam Sơn, khi cả dân tộc vùng dậy giành lại non sông, có một vị tướng được xem là biểu tượng của lòng trung nghĩa và trí dũng song toàn Nguyễn Xí.
Ông là vị tướng tài, đức độ, luôn kề vai sát cánh cùng Bình Định Vương Lê Lợi, lập nên bao chiến công hiển hách. Sau ngày khởi nghĩa thành công, Nguyễn Xí được tôn là Khai quốc công thần nhà Hậu Lê, là người hiếm hoi phò tá đến bốn đời vua, một kỷ lục trong lịch sử Việt Nam.
Nhưng điều khiến hậu thế đặc biệt ấn tượng, chính là đội quân khuyển thiện chiến mà ông đích thân huấn luyện một “đạo binh” kỳ lạ, oai hùng và chưa từng có tiền lệ.
Trong những năm tháng gian khổ của khởi nghĩa Lam Sơn, đàn chó săn hơn trăm con của Nguyễn Xí không chỉ là thú nuôi, mà là những chiến binh trung thành. Chúng được ông huấn luyện bài bản, tuân lệnh qua tiếng nhạc hiệu ăn, ngủ, tấn công đều theo hiệu lệnh rõ ràng.
Khi nghĩa quân bị vây, lương thực cạn, đàn chó ấy lại đi săn bắt chim thú đem về nuôi quân. Khi xung trận, chúng xông pha nơi mũi tên, đầu giáo, khiến quân giặc khiếp đảm. Tướng giặc nhà Minh là Mã Kỳ mỗi khi nghe đến “đội quân khuyển của Nguyễn Xí” cũng phải kinh hồn bạt vía.
Có lần, Nguyễn Xí buộc những chiếc đạc ngựa vào cổ đàn chó, rồi nửa đêm cho quân vây trại giặc, trống dồn, quân reo.
Tiếng đạc vang rền trong đêm tối, hòa cùng tiếng hò reo, khiến quân Minh tưởng bị tập kích kỵ binh, hoảng hốt bắn tên ra tứ phía. Đến sáng, nghĩa quân thảnh thơi thu nhặt hàng vạn mũi tên vừa đỡ tốn đạn, vừa gieo thêm nỗi sợ hãi vào lòng giặc.
Suốt 10 năm kháng chiến, Nguyễn Xí cùng đội quân đặc biệt ấy đã góp công lớn trong nhiều trận đánh: vây thành Đông Quan, hạ Xương Giang, và đặc biệt là chiến dịch năm Đinh Mùi (1427) nơi gần 10 vạn quân Minh bị tiêu diệt hoặc bắt sống.
Ngày nay, đền thờ Nguyễn Xí ở Nghệ An di tích quốc gia hơn 500 năm tuổi vẫn được nhân dân hương khói tưởng niệm mỗi năm vào ngày 30 tháng Giêng âm lịch, để tri ân vị anh hùng đã lấy trí tuệ, lòng trung và tình dân tộc làm nên những trang sử bất diệt.
Lòng trung thành của Nguyễn Xí và “đạo khuyển quân” mãi là biểu tượng cho sức mạnh của trí - tín - nghĩa, cho tinh thần Việt không bao giờ khuất phục.
