ĐÀO LUYỆN – NGƯỜI CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG Ở HÀ TĨNH

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng sự kiên trung của họ vẫn được các thế hệ sau ghi nhớ. Đào Luyện, người con của quê hương Hà Tĩnh, là một trong những người như vậy.

Đào Luyện sinh năm 1888, là người con duy nhất của ông Đào Liện và bà Phan Thị Nguyệt, quê ở làng Xuân Khánh, xã Thạch Bằng, nay thuộc thôn Xuân Yên, xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

Trong cao trào cách mạng 1930–1931, phong trào đấu tranh ở Hà Tĩnh diễn ra mạnh mẽ. Nhân dân nhiều địa phương đứng lên chống thực dân, phong kiến. Đào Luyện tích cực tham gia phong trào và trở thành thành viên của Đội Tự vệ đỏ. Ông đi đầu trong các cuộc đấu tranh và tham gia phá kho thóc chia cho dân nghèo.

Những hoạt động cách mạng khiến Đào Luyện bị thực dân Pháp bắt. Trong thời gian bị giam giữ và tra tấn, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo và không phản bội đồng chí, đồng đội. Năm 1931, Đào Luyện hy sinh tại Nhà tù Cầu Đông, Hà Tĩnh.

Sự hy sinh của ông để lại một mất mát lớn cho gia đình. Vợ ông là bà Lê Thị Nuôi một mình nuôi người con trai duy nhất là Đào Thước khôn lớn. Sau này, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra, Đào Thước tiếp bước truyền thống của cha, tình nguyện lên đường chiến đấu dù còn trẻ và chưa lập gia đình. Ông hy sinh trong Chiến dịch Thượng Lào năm 1954; đến nay hài cốt của ông vẫn chưa được tìm thấy.

Như vậy, trong gia đình Đào Luyện đã có hai thế hệ hy sinh vì đất nước: người cha hy sinh trong cao trào cách mạng 1930–1931, còn người con hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đây không chỉ là nỗi đau của một gia đình mà còn là sự hy sinh lớn lao cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Những cống hiến và mất mát ấy đã được Nhà nước ghi nhận. Bà Phan Thị Nguyệt và bà Lê Thị Nuôi được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ngày 30/8/2026, gia đình ông Đào Luyện – bà Lê Thị Nuôi cùng gia đình ông Đào Liện – bà Phan Thị Nguyệt được trao Huân chương Độc lập hạng Ba.

Câu chuyện về Đào Luyện giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về những con người bình dị đã dành cả cuộc đời và thậm chí hy sinh vì quê hương, đất nước. Dù tên tuổi có thể không được nhiều người biết đến, sự kiên trung của ông vẫn là một phần đáng trân trọng trong lịch sử cách mạng của Hà Tĩnh.

Thông điệp:
Có những sự hy sinh âm thầm nhưng không bao giờ bị lãng quên. Đó là những câu chuyện nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình và ghi nhớ công lao của cha ông.