Đào Văn Hải

Có những người phụ nữ đi qua chiến tranh không bằng tiếng súng vang dội nơi trận địa lớn, mà bằng những bước chân âm thầm trong đêm tối, bằng lời vận động bà con giữ vững cơ sở, bằng những chuyến liên lạc vượt qua vòng vây quân thù. Họ lặng lẽ như hương hoa trong gió, nhưng khi Tổ quốc cần, họ lại tỏa sáng bằng lòng gan dạ và sự hy sinh cao cả.

Mạc Thị Bưởi là một người phụ nữ như thế.

Chị sinh ra trên vùng quê Nam Sách, Hải Dương, nơi có những cánh đồng, bờ tre, con sông và mái nhà bình dị của làng quê Bắc Bộ. Tuổi thơ của chị cũng như bao người con gái thôn quê, gắn với ruộng đồng, với công việc lam lũ, với tình thương gia đình và xóm làng. Nhưng khi đất nước chìm trong khói lửa, quê hương bị giày xéo, chị đã không chọn sống lặng lẽ cho riêng mình.

Từ rất sớm, Mạc Thị Bưởi đã giác ngộ cách mạng. Chị tham gia hoạt động ở địa phương, làm du kích, làm giao thông liên lạc, xây dựng cơ sở, vận động Nhân dân đấu tranh chống giặc. Những công việc ấy không ồn ào, nhưng vô cùng nguy hiểm. Bởi hoạt động giữa vùng địch hậu là sống trong vòng vây của tháp canh, hàng rào, mật thám và những cuộc càn quét bất ngờ.

Mỗi lần đi liên lạc, chị có thể bị bắt.

Mỗi tài liệu mang theo có thể đổi bằng mạng sống.

Mỗi cuộc gặp gỡ cán bộ là một lần đối diện hiểm nguy.

Nhưng chị vẫn đi.

Có khi trong đêm tối, chị lặng lẽ men theo bờ ruộng, vượt qua lối nhỏ, đưa tin tức đến cơ sở cách mạng. Có khi giữa ban ngày, chị bình thản như một người phụ nữ quê mùa đi chợ, nhưng trong lòng đang cất giấu nhiệm vụ quan trọng. Có khi địch càn quét dữ dội, chị vẫn tìm cách giữ liên lạc, bảo vệ cán bộ, động viên bà con không bỏ cuộc.

Ở chị có sự mềm mại của người phụ nữ, nhưng cũng có sự cứng cỏi của người chiến sĩ.

Chị không chỉ chiến đấu bằng vũ khí. Chị chiến đấu bằng lòng tin, bằng sự khôn khéo, bằng tình yêu quê hương và bằng khả năng tập hợp Nhân dân. Chị hiểu rằng trong kháng chiến, mỗi người dân là một chiến sĩ; mỗi mái nhà có thể là nơi che chở cách mạng; mỗi người mẹ, người chị, người em đều có thể góp sức cho ngày độc lập.

Năm 1949, khi địch về đóng bốt Trung Hà, quê hương chị bị bao vây, kiểm soát gắt gao; nhiều cán bộ ở xã Nam Tân phải tạm lánh sang các vùng lân cận. Trong hoàn cảnh ấy, Mạc Thị Bưởi vẫn kiên trì bám đất, bám dân, duy trì cơ sở, tiếp tục vận động quần chúng và làm nhiệm vụ cách mạng.

Rồi trong một lần làm nhiệm vụ, chị bị địch bắt.

Những ngày bị giam cầm là những ngày thử thách khốc liệt. Kẻ thù tra hỏi, dụ dỗ, đe dọa, tìm mọi cách buộc chị khai báo cơ sở cách mạng, khai đồng đội, khai những người đã nuôi giấu cán bộ. Chúng nghĩ rằng một người phụ nữ trẻ sẽ sợ hãi trước đòn roi. Chúng nghĩ rằng thân thể mỏng manh ấy sẽ không chịu nổi sự tàn bạo của nhà tù.

Nhưng chúng đã lầm.

Mạc Thị Bưởi không khai.

Không chỉ điểm.

Không phản bội đồng đội.

Không làm tổn hại đến cơ sở cách mạng mà chị và bao người đã âm thầm xây dựng bằng mồ hôi, nước mắt và cả mạng sống.

Đòn roi có thể làm thân thể chị đau đớn, nhưng không thể làm chị khuất phục. Nhà tù có thể giam giữ chị, nhưng không thể giam giữ niềm tin. Trước sự tàn bạo của kẻ thù, chị vẫn giữ trọn khí tiết của một người chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Chị hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Một tuổi trẻ lẽ ra còn có thể sống trong mái nhà quê hương, còn có thể đi qua những mùa lúa chín, còn có thể xây dựng hạnh phúc bình dị như bao người con gái khác. Nhưng chị đã chọn con đường gian khổ nhất: con đường vì dân, vì nước, vì độc lập tự do.

Sự hy sinh của Mạc Thị Bưởi làm ta xúc động bởi vẻ đẹp thầm lặng mà lớn lao. Chị không để lại những lời nói vang dội như mệnh lệnh nơi chiến trường. Chị để lại hình ảnh một người nữ du kích bền bỉ bám dân, bám đất, giữ cơ sở cách mạng đến hơi thở cuối cùng.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, những vùng quê từng bị bao vây, càn quét năm xưa đã đổi thay. Những con đường làng đã rộng mở. Những cánh đồng lại xanh lên trong yên bình. Nhưng trong ký ức lịch sử, vẫn còn đó bóng dáng người nữ du kích Mạc Thị Bưởi âm thầm đi giữa vùng địch hậu, mang theo niềm tin cách mạng và tình yêu quê hương sâu nặng.

Câu chuyện của chị nhắc thế hệ trẻ hôm nay rằng: yêu nước không chỉ là những hành động thật lớn lao. Yêu nước có thể bắt đầu từ sự kiên trì, từ trách nhiệm với công việc được giao, từ lòng trung thành với điều đúng, từ việc dám đứng vững trước khó khăn, thử thách.

Noi gương Mạc Thị Bưởi, tuổi trẻ hôm nay cần biết học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, sống trung thực, yêu thương con người, có trách nhiệm với quê hương và biết góp phần xây dựng đất nước bằng những việc làm cụ thể mỗi ngày.

Mạc Thị Bưởi đã ngã xuống, nhưng tên chị không bao giờ mất.

Chị còn sống trong lịch sử quê hương Hải Dương.

Sống trong niềm tự hào của phụ nữ Việt Nam.

Sống trong ký ức về những người du kích thầm lặng nơi vùng địch hậu.

Giữa thời hoa lửa, có một bông hoa bưởi trắng đã nở lên từ gian khó, thơm ngát giữa khói lửa chiến tranh.

Bông hoa ấy mang tên Mạc Thị Bưởi — người nữ anh hùng kiên trung, bất khuất của quê hương Việt Nam.